Χρήση του ευρώ

Το ευρώ εισήχθη την 1η Ιανουαρίου 1999 και έγινε το νόμισμα περισσότερων από 300 εκατομμύρια ανθρώπων στην Ευρώπη. Τα τρία πρώτα χρόνια ήταν ένα άυλο νόμισμα, το οποίο χρησιμοποιούνταν μόνο για λογιστικούς σκοπούς, π.χ. στις ηλεκτρονικές πληρωμές. Τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα ευρώ τέθηκαν σε κυκλοφορία την 1η Ιανουαρίου 2002 και αντικατέστησαν, βάσει καθορισμένων τιμών μετατροπής, τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα των εθνικών νομισμάτων, όπως το φράγκο Βελγίου και το μάρκο Γερμανίας.

Σήμερα, τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα ευρώ έχουν ισχύ νόμιμου χρήματος σε 19 από τα 28 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων υπερπόντιων διαμερισμάτων, εδαφών και νησιών τα οποία είτε αποτελούν μέρος κάποιας χώρας της ζώνης του ευρώ είτε συνδέονται με αυτή. Οι χώρες αυτές απαρτίζουν τη ζώνη του ευρώ. Η Ανδόρρα, το Μονακό, ο Άγιος Μαρίνος και η Πόλη του Βατικανού χρησιμοποιούν επίσης το ευρώ βάσει επίσημης συμφωνίας με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Το Μαυροβούνιο και το Κοσσυφοπέδιο χρησιμοποιούν το ευρώ, αλλά χωρίς επίσημη συμφωνία. Σήμερα, 340 εκατομμύρια άνθρωποι πραγματοποιούν πληρωμές σε μετρητά στο ίδιο νόμισμα – τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα ευρώ αποτελούν πλέον απτό σύμβολο της ευρωπαϊκής ενοποίησης.

Όλες οι χώρες της ΕΕ, εκτός από τη Δανία και το Ηνωμένο Βασίλειο που έχουν ρήτρα εξαίρεσης, θα κληθούν να ενταχθούν στη Νομισματική Ένωση και να υιοθετήσουν το ευρώ από τη στιγμή που θα πληρούν τα κριτήρια σύγκλισης.

Διαδραστικός χάρτης της ζώνης του ευρώ

Αλβανία

Χώρα που δεν είναι μέλος της ΕΕ

Αυστρία

Μέλος της ΕΕ που χρησιμοποιεί το ευρώ

Μέλος της ΕΕ από το 1995

Ευρώ από το 1999 (τραπεζογραμμάτια και κέρματα από το 2002)

Βοσνία-Ερζεγοβίνη

Χώρα που δεν είναι μέλος της ΕΕ

Βέλγιο

Μέλος της ΕΕ που χρησιμοποιεί το ευρώ

Ιδρυτικό μέλος της ΕΕ (1957)

Ευρώ από το 1999 (τραπεζογραμμάτια και κέρματα από το 2002)

Βουλγαρία

Μέλος της ΕΕ που δεν χρησιμοποιεί το ευρώ

Μέλος της ΕΕ από το 2007

Ελβετία

Χώρα που δεν είναι μέλος της ΕΕ

Κύπρος

Μέλος της ΕΕ που χρησιμοποιεί το ευρώ

Μέλος της ΕΕ από το 2004

Ευρώ από το 2008

Τσεχική Δημοκρατία

Μέλος της ΕΕ που δεν χρησιμοποιεί το ευρώ

Μέλος της ΕΕ από το 2004

Γερμανία

Μέλος της ΕΕ που χρησιμοποιεί το ευρώ

Ιδρυτικό μέλος της ΕΕ (1957)

Ευρώ από το 1999 (τραπεζογραμμάτια και κέρματα από το 2002)

Δανία

Μέλος της ΕΕ που δεν χρησιμοποιεί το ευρώ

Μέλος της ΕΕ από το 1973

Εσθονία

Μέλος της ΕΕ που χρησιμοποιεί το ευρώ

Μέλος της ΕΕ από το 2004

Ευρώ από το 2011

Ισπανία

Μέλος της ΕΕ που χρησιμοποιεί το ευρώ

Μέλος της ΕΕ από το 1986

Ευρώ από το 1999 (τραπεζογραμμάτια και κέρματα από το 2002)

Φινλανδία

Μέλος της ΕΕ που χρησιμοποιεί το ευρώ

Μέλος της ΕΕ από το 1995

Ευρώ από το 1999 (τραπεζογραμμάτια και κέρματα από το 2002)

Γαλλία

Μέλος της ΕΕ που χρησιμοποιεί το ευρώ

Ιδρυτικό μέλος της ΕΕ (1957)

Ευρώ από το 1999 (τραπεζογραμμάτια και κέρματα από το 2002)

Ηνωμένο Βασίλειο

Μέλος της ΕΕ που δεν χρησιμοποιεί το ευρώ

Μέλος της ΕΕ από το 1973

Ελλάδα

Μέλος της ΕΕ που χρησιμοποιεί το ευρώ

Μέλος της ΕΕ από το 1981

Ευρώ από το 2001 (τραπεζογραμμάτια και κέρματα από το 2002)

Κροατία

Μέλος της ΕΕ που δεν χρησιμοποιεί το ευρώ

Μέλος της ΕΕ από το 2013

Ουγγαρία

Μέλος της ΕΕ που δεν χρησιμοποιεί το ευρώ

Μέλος της ΕΕ από το 2004

Ιρλανδία

Μέλος της ΕΕ που χρησιμοποιεί το ευρώ

Μέλος της ΕΕ από το 1973

Ευρώ από το 1999 (τραπεζογραμμάτια και κέρματα από το 2002)

Ισλανδία

Χώρα που δεν είναι μέλος της ΕΕ

Ιταλία

Μέλος της ΕΕ που χρησιμοποιεί το ευρώ

Ιδρυτικό μέλος της ΕΕ (1957)

Ευρώ από το 1999 (τραπεζογραμμάτια και κέρματα από το 2002)

Λιχτενστάιν

Χώρα που δεν είναι μέλος της ΕΕ

Λιθουανία

Μέλος της ΕΕ που χρησιμοποιεί το ευρώ

Μέλος της ΕΕ από το 2004

Ευρώ από το 2015

Λουξεμβούργο

Μέλος της ΕΕ που χρησιμοποιεί το ευρώ

Ιδρυτικό μέλος της ΕΕ (1957)

Ευρώ από το 1999 (τραπεζογραμμάτια και κέρματα από το 2002)

Λεττονία

Μέλος της ΕΕ που χρησιμοποιεί το ευρώ

Μέλος της ΕΕ από το 2004

Ευρώ από το 2014

Μονακό

Χώρα που δεν είναι μέλος της ΕΕ

Μαυροβούνιο

Χώρα που δεν είναι μέλος της ΕΕ

Βόρεια Μακεδονία

Χώρα που δεν είναι μέλος της ΕΕ

Μάλτα

Μέλος της ΕΕ που χρησιμοποιεί το ευρώ

Μέλος της ΕΕ από το 2004

Ευρώ από το 2008

Κάτω Χώρες

Μέλος της ΕΕ που χρησιμοποιεί το ευρώ

Ιδρυτικό μέλος της ΕΕ (1957)

Ευρώ από το 1999 (τραπεζογραμμάτια και κέρματα από το 2002)

Νορβηγία

Χώρα που δεν είναι μέλος της ΕΕ

Πολωνία

Μέλος της ΕΕ που δεν χρησιμοποιεί το ευρώ

Μέλος της ΕΕ από το 2004

Πορτογαλία

Μέλος της ΕΕ που χρησιμοποιεί το ευρώ

Μέλος της ΕΕ από το 1986

Ευρώ από το 1999 (τραπεζογραμμάτια και κέρματα από το 2002)

Ρουμανία

Μέλος της ΕΕ που δεν χρησιμοποιεί το ευρώ

Μέλος της ΕΕ από το 2007

Σουηδία

Μέλος της ΕΕ που δεν χρησιμοποιεί το ευρώ

Μέλος της ΕΕ από το 1995

Σλοβενία

Μέλος της ΕΕ που χρησιμοποιεί το ευρώ

Μέλος της ΕΕ από το 2004

Ευρώ από το 2007

Σλοβακία

Μέλος της ΕΕ που χρησιμοποιεί το ευρώ

Μέλος της ΕΕ από το 2004

Ευρώ από το 2009

Άγιος Μαρίνος

Χώρα που δεν είναι μέλος της ΕΕ

Σερβία

Χώρα που δεν είναι μέλος της ΕΕ

Καθορισμένες τιμές μετατροπής του ευρώ

Νόμισμα
1 BEF 40,3399 (φράγκα Βελγίου)
1 DEM 1,95583 (μάρκα Γερμανίας)
1 EEK 15,6466 (κορώνες Εσθονίας)
1 IEP 0,787564 (λίρες Ιρλανδίας)
1 GRD 340,750 (δραχμές)
1 ESP 166,386 (πεσέτες Ισπανίας)
1 CYP 0,585274 (λίρες Κύπρου)
1 FRF 6,55957 (φράγκα Γαλλίας)
1 ITL 1936,27 (λιρέτες Ιταλίας)
1 LVL 0,702804 (λατς Λετονίας)
1 LTL 3,45280 (λίτας Λιθουανίας)
1 LUF 40,3399 (φράγκα Λουξεμβούργου)
1 MTL 0,429300 (λίρες Μάλτας)
1 NLG 2,20371 (φιορίνια Ολλανδίας)
1 ATS 13,7603 (σελίνια Αυστρίας)
1 PTE 200,482 (εσκούδος Πορτογαλίας)
1 SIT 239,640 (τόλαρ Σλοβενίας)
1 SKK 30,1260 (κορώνες Σλοβακίας)
1 FIM 5,94573 (μάρκα Φινλανδίας)

Κίνηση μετρητών στη ζώνη του ευρώ

Τα τραπεζογραμμάτια (και τα κέρματα) ευρώ κυκλοφορούν ευρέως στη ζώνη του ευρώ, κυρίως λόγω του τουρισμού, των επαγγελματικών ταξιδιών και της διενέργειας διασυνοριακών αγορών. Πριν από την εισαγωγή του ευρώ, τα εθνικά τραπεζογραμμάτια κινούνταν επίσης διασυνοριακά, αν και σε πολύ μικρότερο βαθμό, και στη συνέχεια έπρεπε να «επαναπατρίζονται» στην κεντρική τράπεζα που τα είχε εκδώσει, κυρίως μέσω του συστήματος των εμπορικών τραπεζών. Με το ευρώ, αυτός ο επαναπατρισμός δεν είναι πλέον απαραίτητος. Ωστόσο, επειδή μεγάλες ποσότητες τραπεζογραμματίων ευρώ δεν παραμένουν στη χώρα στην οποία εκδόθηκαν αλλά μεταφέρονται και δαπανώνται σε άλλες χώρες της ζώνης του ευρώ, οι κεντρικές τράπεζες φροντίζουν να διανέμουν τα τραπεζογραμμάτια εκ νέου, ούτως ώστε να μην υπάρχει έλλειψη σε μια χώρα και πλεόνασμα σε άλλη. Αυτές οι μαζικές μεταφορές συντονίζονται κεντρικά και χρηματοδοτούνται από την ΕΚΤ.

Η σημασία των μετρητών και τα μοναδικά χαρακτηριστικά τους

Από την εισαγωγή του ευρώ σε φυσική μορφή το 2002 και μετά, η αξία και ο αριθμός των τραπεζογραμματίων ευρώ σε κυκλοφορία αυξάνονται με σταθερούς ρυθμούς. Τα μετρητά αποτελούν αδιαμφισβήτητα το πιο διαδεδομένο μέσο πληρωμής για συναλλαγές μικρής αξίας στη ζώνη του ευρώ ως προς τον αριθμό των συναλλαγών. Όσον αφορά όμως την αξία των συναλλαγών το μερίδιό τους είναι πολύ μικρότερο. Πάντως, και στις δύο περιπτώσεις, τις τελευταίες δεκαετίες ο ρόλος των μετρητών υποβαθμίζεται σταδιακά, ενώ η χρήση χρεωστικών και πιστωτικών καρτών σημειώνει αύξηση, τάση που αναμένεται να συνεχιστεί.

Ως μέσο πληρωμής, τα μετρητά έχουν κάποια μοναδικά χαρακτηριστικά:

  • Αποτελούν το πλέον διαδεδομένο και γρήγορο μέσο πληρωμής για συναλλαγές μικρής αξίας και το σημαντικότερο μέσο πληρωμής σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.
  • Θεωρούνται το φθηνότερο μέσο για πληρωμές μικρής αξίας – το μέσο συνολικό κόστος ανά συναλλαγή για πληρωμές μικρής αξίας είναι χαμηλότερο για τα μετρητά από ό,τι για τα ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής.
  • Καλύπτουν τις ανάγκες όλων των ανθρώπων: όσοι δεν έχουν τραπεζικούς λογαριασμούς ή έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε αυτούς ή δεν μπορούν να χρησιμοποιούν ηλεκτρονικές μορφές πληρωμής εξακολουθούν να έχουν τη δυνατότητα να εκτελούν πληρωμές.
  • Δίνουν τη δυνατότητα στους ανθρώπους να ελέγχουν καλύτερα τις δαπάνες τους.
  • Αποτελούν μέσο πληρωμής και μέσο αποθήκευσης αξίας.
  • Έχουν αποδειχθεί ασφαλή, καθώς δεν είναι εύκολη η πλαστογράφηση/παραχάραξή τους.

Δεδομένων των χαρακτηριστικών αυτών, η κοινωνία δεν είναι έτοιμη να λειτουργήσει χωρίς μετρητά. Τα μετρητά θα εξακολουθούν να είναι απαραίτητα ως μέσο πληρωμής για πολλά χρόνια ακόμη.

Η θέση του Ευρωσυστήματος για τα μετρητά ως μέσο πληρωμής

Ένα από τα βασικά καθήκοντα του Ευρωσυστήματος σύμφωνα με τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι να προωθεί την ομαλή λειτουργία των συστημάτων πληρωμών. Το Ευρωσύστημα τηρεί ουδέτερη στάση όσον αφορά τα διάφορα μέσα πληρωμής. Δεν ευνοεί κάποιο μέσο έναντι άλλου. Ωστόσο, οι κεντρικές τράπεζες του Ευρωσυστήματος έχουν ιδιαίτερη ευθύνη σε ό,τι αφορά τα μετρητά, καθώς αυτές εκδίδουν επισήμως τα τραπεζογραμμάτια ευρώ. Επιπλέον, οι περισσότερες από αυτές θέτουν σε κυκλοφορία τα κέρματα ευρώ τα οποία εκδίδονται από τα κράτη μέλη. Επομένως, το Ευρωσύστημα μεριμνά ώστε τα μετρητά να αποτελούν ένα γενικά διαθέσιμο, εύκολο στη χρήση, αξιόπιστο και αποτελεσματικό μέσο πληρωμής για συναλλαγές μικρής αξίας. Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του, το Ευρωσύστημα επιβλέπει και διαρκώς επιδιώκει να ενισχύει την ασφάλεια, την ανθεκτικότητα και την αποτελεσματικότητα των διαύλων κυκλοφορίας των μετρητών στη ζώνη του ευρώ.

Έρευνα για τις συνήθειες πληρωμής των καταναλωτών στη ζώνη του ευρώ

Η ΕΚΤ και οι εθνικές κεντρικές τράπεζες της ζώνης του ευρώ διεξάγουν έρευνα για τις συνήθειες πληρωμής των καταναλωτών στη ζώνη του ευρώ.

Σκοπός μας είναι να κατανοήσουμε καλύτερα πώς πληρώνουν οι καταναλωτές όταν πραγματοποιούν συναλλαγές, ηλεκτρονικές ή εγχρήματες. Θα συγκεντρώσουμε πληροφορίες που είναι ουσιώδεις για την ανάπτυξη των πολιτικών μας, χάρη στις οποίες μπορεί να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα του κύκλου μετρητών και του συστήματος πληρωμών ως συνόλου.

Για τον σκοπό αυτό, η Kantar Public ανέλαβε να διεξαγάγει ηλεκτρονικές, τηλεφωνικές και προσωπικές συνεντεύξεις με άτομα από όλη τη ζώνη του ευρώ. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο, τον Απρίλιο, τον Σεπτέμβριο, τον Οκτώβριο, τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 2019 και τον Ιανουάριο του 2020. Όλες οι πληροφορίες αποτελούν αντικείμενο εμπιστευτικής μεταχείρισης και δεν μπορεί να εντοπιστεί η ταυτότητα των ερωτώμενων.

Με βάση τις πληροφορίες που θα συγκεντρώσουμε θα συντάξουμε έκθεση το 2020 παρόμοια με την έκθεση που δημοσιεύθηκε το 2017 με τίτλο έρευνα για τη χρήση μετρητών από τα νοικοκυριά στη ζώνη του ευρώ.