Menu

Stosowanie euro

1 stycznia 1999 narodziło się euro – wspólna waluta ponad 300 milionów mieszkańców Europy. Przez pierwsze trzy lata była to waluta niematerialna, stosowana jedynie do celów księgowych, np. w płatnościach elektronicznych. Gotówka euro pojawiła się dopiero 1 stycznia 2002 i zastąpiła (po ustalonym z góry kursie) banknoty i monety dotychczasowych walut krajowych, np. franka belgijskiego czy marki niemieckiej.

Obecnie banknoty i monety euro są prawnym środkiem płatniczym w 19 spośród 27 państw członkowskich Unii Europejskiej, w tym w departamentach i terytoriach zamorskich oraz na wyspach należących do krajów strefy euro lub z nimi stowarzyszonych. Tych 19 państw tworzy strefę euro. Na podstawie oficjalnej umowy ze Wspólnotą Europejską euro stosują też Andora, Monako, San Marino i Watykan, a bez umowy – Czarnogóra i Kosowo. Płatności gotówkowych w tej walucie dokonuje dziś 340 milionów ludzi – banknoty i monety euro stały się namacalnym symbolem integracji europejskiej.

Docelowo wszystkie kraje unijne (zwolniona z tego jest jedynie Dania) mają przystąpić do unii walutowej i wprowadzić euro, gdy tylko spełnią kryteria konwergencji.

Interaktywna mapka strefy euro

Dzięki tej interaktywnej mapce i poniższym tabelom można dowiedzieć się, które państwa Unii Europejskiej należą do strefy euro i kiedy przyjęły one wspólną walutę.

Austria

Państwo członkowskie UE, którego walutą jest euro

W UE od 1995

Euro od 1999 (gotówka od 2002)

Belgia

Państwo członkowskie UE, którego walutą jest euro

Państwo założycielskie z 1957

Euro od 1999 (gotówka od 2002)

Bułgaria

Państwo członkowskie UE, którego walutą nie jest euro

W UE od 2007

Cypr

Państwo członkowskie UE, którego walutą jest euro

W UE od 2004

Euro od 2008

Czechy

Państwo członkowskie UE, którego walutą nie jest euro

W UE od 2004

Niemcy

Państwo członkowskie UE, którego walutą jest euro

Państwo założycielskie z 1957

Euro od 1999 (gotówka od 2002)

Dania

Państwo członkowskie UE, którego walutą nie jest euro

W UE od 1973

Estonia

Państwo członkowskie UE, którego walutą jest euro

W UE od 2004

Euro od 2011

Hiszpania

Państwo członkowskie UE, którego walutą jest euro

W UE od 1986

Euro od 1999 (gotówka od 2002)

Finlandia

Państwo członkowskie UE, którego walutą jest euro

W UE od 1995

Euro od 1999 (gotówka od 2002)

Francja

Państwo członkowskie UE, którego walutą jest euro

Państwo założycielskie z 1957

Euro od 1999 (gotówka od 2002)

Grecja

Państwo członkowskie UE, którego walutą jest euro

W UE od 1981

Euro od 2001 (gotówka od 2002)

Chorwacja

Państwo członkowskie UE, którego walutą nie jest euro

W UE od 2013

Węgry

Państwo członkowskie UE, którego walutą nie jest euro

W UE od 2004

Irlandia

Państwo członkowskie UE, którego walutą jest euro

W UE od 1973

Euro od 1999 (gotówka od 2002)

Włochy

Państwo członkowskie UE, którego walutą jest euro

Państwo założycielskie z 1957

Euro od 1999 (gotówka od 2002)

Litwa

Państwo członkowskie UE, którego walutą jest euro

W UE od 2004

Euro od 2015

Luksemburg

Państwo członkowskie UE, którego walutą jest euro

Państwo założycielskie z 1957

Euro od 1999 (gotówka od 2002)

Łotwa

Państwo członkowskie UE, którego walutą jest euro

W UE od 2004

Euro od 2014

Monako

Kraj nienależący do UE

Malta

Państwo członkowskie UE, którego walutą jest euro

W UE od 2004

Euro od 2008

Holandia

Państwo członkowskie UE, którego walutą jest euro

Państwo założycielskie z 1957

Euro od 1999 (gotówka od 2002)

Polska

Państwo członkowskie UE, którego walutą nie jest euro

W UE od 2004

Portugalia

Państwo członkowskie UE, którego walutą jest euro

W UE od 1986

Euro od 1999 (gotówka od 2002)

Rumunia

Państwo członkowskie UE, którego walutą nie jest euro

W UE od 2007

Szwecja

Państwo członkowskie UE, którego walutą nie jest euro

W UE od 1995

Słowenia

Państwo członkowskie UE, którego walutą jest euro

W UE od 2004

Euro od 2007

Słowacja

Państwo członkowskie UE, którego walutą jest euro

W UE od 2004

Euro od 2009

San Marino

Kraj nienależący do UE

Państwa członkowskie Unii Europejskiej należące do strefy euro

Państwa członkowskie Unii Europejskiej, których walutą jest euro

Państwo Przystąpienie do UE Wprowadzenie euro
Austria 1995 1999 (gotówka od 2002)
Belgia 1957 1999 (gotówka od 2002)
Cypr 2004 2008
Estonia 2004 2011
Finlandia 1995 1999 (gotówka od 2002)
Francja 1957 1999 (gotówka od 2002)
Niemcy 1957 1999 (gotówka od 2002)
Grecja 1981 2001 (gotówka od 2002)
Irlandia 1973 1999 (gotówka od 2002)
Włochy 1957 1999 (gotówka od 2002)
Łotwa 2004 2014
Litwa 2004 2015
Luksemburg 1957 1999 (gotówka od 2002)
Malta 2004 2008
Holandia 1957 1999 (gotówka od 2002)
Portugalia 1986 1999 (gotówka od 2002)
Słowacja 2004 2009
Słowenia 2004 2007
Hiszpania 1986 1999 (gotówka od 2002)

Państwa członkowskie Unii Europejskiej, których walutą nie jest euro

Państwo Przystąpienie do UE
Bułgaria 2007
Chorwacja 2013
Czechy 2004
Dania 1973
Węgry 2004
Polska 2004
Rumunia 2007
Szwecja 1995

Wielka Brytania – państwo członkowskie Unii Europejskiej od 1973 do 2020 – nie stosowała euro.

Stałe kursy wymiany euro
EUR Waluta
1 40,3399 BEF (frank belgijski)
1 1,95583 DEM (marka niemiecka)
1 15,6466 EEK (korona estońska)
1 0,787564 IEP (funt irlandzki)
1 340,750 GRD (drachma grecka)
1 166,386 ESP (peseta hiszpańska)
1 0,585274 CYP (funt cypryjski)
1 6,55957 FRF (frank francuski)
1 1936,27 ITL (lir włoski)
1 0,702804 LVL (łat łotewski)
1 3,45280 LTL (lit litewski)
1 40,3399 LUF (frank luksemburski)
1 0,429300 MTL (lira maltańska)
1 2,20371 NLG (gulden holenderski)
1 13,7603 ATS (szyling austriacki)
1 200,482 PTE (eskudo portugalskie)
1 239,640 SIT (tolar słoweński)
1 30,1260 SKK (korona słowacka)
1 5,94573 FIM (marka fińska)

Przepływ gotówki w strefie euro

Do dynamicznego przepływu banknotów i monet między krajami strefy euro przyczyniają się głównie wymiana turystyczna, podróże służbowe i zakupy za granicą. Przed wprowadzeniem euro skala międzynarodowego obiegu walut krajowych w Europie była znacznie mniejsza, a banknoty trzeba było sprowadzać z powrotem do banków centralnych emitujących je krajów, głównie za pośrednictwem banków komercyjnych. Euro nie wymaga takich operacji. Ponieważ jednak duża część banknotów euro nie pozostaje w kraju, który je wyemitował, ale przepływa do innych państw strefy euro i tam jest wydawana, banki centralne muszą prowadzić redystrybucję banknotów, żeby uniknąć wystąpienia ich niedoboru w jednych krajach, a nadwyżek – w innych. Odbywa się to w formie hurtowych transferów, koordynowanych i finansowanych centralnie przez EBC.

Znaczenie i specyfika pieniądza gotówkowego

Odkąd w 2002 roku euro weszło do obiegu gotówkowego, wartość i liczba banknotów euro w obiegu stale się zwiększa. Pod względem liczby transakcji gotówka jest w strefie euro zdecydowanie najbardziej rozpowszechnionym środkiem płatniczym w obrocie detalicznym, natomiast pod względem wartości transakcji jej udział jest znacznie mniejszy. Od kilkudziesięciu lat znaczenie gotówki w obu tych ujęciach stopniowo maleje, czemu towarzyszy wzrost popularności kart płatniczych i kredytowych. Przewiduje się, że ten trend utrzyma się także w przyszłości.

Specyfika gotówki jako instrumentu płatniczego:

  • jest najbardziej rozpowszechnionym i najszybszym instrumentem płatniczym w transakcjach detalicznych, a także najważniejszym awaryjnym środkiem płatności
  • uchodzi za najtańszą metodę regulowania drobnych płatności detalicznych – średni całkowity koszt transakcji gotówkowej jest niższy niż koszt transakcji dokonanej przy użyciu elektronicznego instrumentu płatniczego
  • mogą z niej korzystać wszyscy – również osoby, które nie posiadają rachunku bankowego, mają do niego ograniczony dostęp lub nie mogą dokonywać płatności w formie elektronicznej
  • ułatwia kontrolowanie wydatków
  • jest zarówno instrumentem płatniczym, jak i środkiem przechowywania wartości
  • sprawdza się jako bezpieczny środek płatniczy pod względem podatności na oszustwa i fałszerstwa.

Z tych względów społeczeństwo nie jest gotowe przejść wyłącznie na obrót bezgotówkowy. Jeszcze przez wiele lat banknoty i monety pozostaną niezastąpionym środkiem płatniczym.

Stanowisko Eurosystemu wobec gotówki jako środka płatniczego

Zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej jednym z podstawowych zadań Eurosystemu jest wspieranie sprawnego funkcjonowania systemu płatniczego. Stanowisko Eurosystemu wobec różnych instrumentów płatniczych jest neutralne – żaden nie jest preferowany. Jednak banki centralne Eurosystemu jako oficjalni emitenci banknotów euro ponoszą szczególną odpowiedzialność za pieniądz gotówkowy. Większość z nich odpowiada ponadto za wprowadzanie do obiegu monet euro, których emitentami są państwa członkowskie. Z tego względu Eurosystem jest zobowiązany wspierać pieniądz gotówkowy jako powszechnie dostępny, łatwy w użyciu, wiarygodny i efektywny środek płatniczy w transakcjach detalicznych. W ramach swoich kompetencji Eurosystem monitoruje i stara się wciąż poprawiać bezpieczeństwo, odporność i sprawność obiegu gotówki w strefie euro.