Użu tal-euro

L-euro daħal fl-1 ta’ Jannar 1999 meta sar il-munita ta’ iżjed minn 300 miljun ruħ fl-Ewropa. Għall-ewwel tliet snin l-euro kien munita inviżibbli użata biss għall-għanijiet tal-kontabilità, e.g. f’pagamenti elettroniċi. Ma kienx qabel l-1 ta’ Jannar 2002 li l-euro beda jidher fl-idejn meta, b’rati fissi ta’ konverżjoni, ħa post il-karti tal-flus u l-muniti nazzjonali, bħall-frank Belġjan u l-mark Ġermaniż.

Illum il-karti u l-muniti tal-euro huma valuta legali f’19 mit-28 Stat Membru tal-Unjoni Ewropea, fosthom id-dipartimenti, it-territorji u l-gżejjer barranin li huma parti mill-pajjiżi taż-żona tal-euro, jew huma assoċjati magħhom. Dawn il-pajjiżi jiffurmaw iż-żona tal-euro. L-istati ċkejknin ta’ Andorra, Monako, San Marino u l-Belt tal-Vatikan għandhom arranġamenti formali mal-Unjoni Ewropea biex jużaw l-euro filwaqt li l-Montenegro u l-Kosovo, għalkemm ukoll jużaw l-euro, m’għandhom ebda arranġament formali.

Mappa interattiva taż-żona tal-euro

Rati fissi tal-konverżjoni tal-euro

Munita
1 BEF 40.3399 (frank Belġjan)
1 DEM 1.95583 (mark Ġermaniż)
1 EEK 15.6466 (kroon Estonjan)
1 IEP 0.787564 (lira Irlandiża)
1 GRD 340.750 (drakma Griega)
1 ESP 166.386 (peżeta Spanjola)
1 FRF 6.55957 (frank Franċiż)
1 ITL 1936.27 (lira Taljana)
1 CYP 0.585274 (lira Ċiprijotta)
1 LVL 0.702804 (lats Latvjan)
1 LTL 3.45280 (litas Litwan)
1 LUF 40.3399 (frank Lussemburgiż)
1 MTL 0.429300 (lira Maltija)
1 NLG 2.20371 (guilder Olandiż)
1 ATS 13.7603 (schilling Awstrijak)
1 PTE 200.482 (escudo Portugiż)
1 SIT 239.640 (tolar Sloven)
1 SKK 30.1260 (koruna Slovakka)
1 FIM 5.94573 (markka Finlandiża)

Likwidità fiż-żona tal-euro

Il-karti (u l-muniti) tal-euro jiċċirkolaw ġmielhom fiż-żona tal-euro l-aktar minħabba t-turiżmu, is-safar għan-negozju u x-xiri transkonfinali. Qabel ma daħal l-euro, il-karti tal-flus nazzjonali wkoll “kienu jiċċaqalqu” bejn il-fruntieri, għalkemm b’mod iżjed limitat, iżda mbagħad kien ikollhom “jerġgħu lura” lejn il-bank ċentrali li jkun ħariġhom, prinċipalment permezz tas-sistema bankarja kummerċjali. Dan m’hemmx għalfejn isir fil-każ tal-euro. Madankollu, billi kwantitajiet kbar ta’ karti tal-euro ma jibqgħux fil-pajjiż li jkun ħariġhom iżda jmorru f’pajjiżi oħra taż-żona tal-euro u jintefqu hemm, il-banek ċentrali jkollhom jerġgħu jqassmuhom biex jevitaw li f’pajjiż ikun hemm nuqqas ta’ karti tal-flus filwaqt li f’pajjiż ieħor ikun hemm iżżejjed. Il-Bank Ċentrali Ewropew jikkoordina ċentralment u jiffinanzja dawn it-trasferimenti f’daqqa.

L-importanza u l-karatteristiċi uniċi tal-flus kontanti

Sa minn meta daħal l-euro fl-2002 il-valur u l-għadd tal-karti tal-euro fiċ-ċirkolazzjoni żdiedu sew. Il-flus kontanti huma bil-bosta l-mezz li jintuża l-aktar għall-ħlas fi tranżazzjonijiet żgħar fiż-żona tal-euro bħala numru ta’ tranżazzjonijiet, għalkemm bħala valur il-proporzjon jonqos sew. Madankollu, fiż-żewġ każijiet, is-sehem tal-flus kontanti beda jonqos ftit ftit f’dawn l-aħħar snin filwaqt li l-użu tal-karti tad-debitu u tal-kreditu qiegħed jiżdied u huwa mistenni li din ix-xejra tkompli.

Bħala strument ta’ ħlas, il-flus kontanti għandhom karatteristiċi uniċi:

  • huma l-istrument ta’ ħlas li jintuża l-aktar għal tranżazzjonijiet żgħar, huwa l-aktar dirett u l-aktar importanti f’każijiet ta’ ħlas f’emerġenza;
  • huma l-iżjed strument irħis għall-ħlasijiet ta’ ammonti żgħar – l-ispiża totali medja għal kull tranżazzjoni bil-flus kontanti hija orħos minn dik għal strumenti ta’ ħlas elettroniċi li jistgħu jitqabblu magħhom;
  • il-flus kontanti huma “inklużivi”: dawk li m’għandhomx kont bankarju jew għandhom biss aċċess limitat, jew ma jistgħux jużaw forom elettroniċi ta’ ħlas, xorta waħda jistgħu jħallsu;
  • bis-saħħa tagħhom iċ-ċittadini jkunu jafu tajjeb x’qegħdin jonfqu u ma jonfqux;
  • huma strument ta’ ħlas u fl-istess ħin ħażna ta’ valur; u
  • dejjem taw prova ta’ sigurtà kontra l-frodi u l-falsifikazzjoni.

Minħabba dawn il-karatteristiċi, is-soċjetà għad mhijiex lesta tgħaddi mingħajrhom. Il-flus kontanti se jibqgħu indispensabbli bħala strument ta’ ħlas għal bosta snin fil-ġejjieni.

Pożizzjoni tal-Eurosistema dwar il-flus kontanti bħala mezz ta’ ħlas

Wieħed mid-dmirijiet bażiċi tal-Eurosistema skont it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea huwa li tiffavorixxi l-operat bla tfixkil tas-sistema ta’ pagamenti. L-Eurosistema hija newtrali fejn jidħlu l-istrumenti ta’ ħlas differenti. M’għandhiex preferenzi bejn strument u ieħor. Madankollu, il-banek ċentrali tal-Eurosistema għandhom responsabbiltà speċjali fejn jidħlu l-flus kontanti billi huma dawk li uffiċjalment joħorġu l-karti tal-euro. Barra dan, il-biċċa l-kbira minnhom idaħħlu fiċ-ċirkolazzjoni l-muniti tal-euro li jinħarġu mill-Istati Membri. Għalhekk l-Eurosistema għandha d-dmir li ssostni l-flus kontanti bħala mezz ta’ ħlas li huwa disponibbli b’mod ġenerali, faċli biex jintuża, affidabbli u effiċjenti għal tranżazzjonijiet żgħar. Fl-ambitu tal-kompetenza tagħha, l-Eurosistema tissorvelja s-sigurtà, is-saħħa u l-effiċjenza taċ-ċikli tal-flus kontanti fiż-żona tal-euro u dejjem tfittex li ttejjibhom.