Αρχική μετάβαση στο ευρώ σε φυσική μορφή (2002)

Η μετάβαση στο ευρώ σε φυσική μορφή το 2002 ήταν ένα σημαντικό γεγονός στην ιστορία της Ευρώπης και αποτέλεσε σπουδαίο επίτευγμα από τεχνική άποψη. Την 1η Ιανουαρίου του 2002 τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα ευρώ τέθηκαν σε κυκλοφορία σε 12 χώρες με συνολικό πληθυσμό 308 εκατομμυρίων ανθρώπων. Επρόκειτο για τη μεγαλύτερη νομισματική μετάβαση που έγινε ποτέ παγκοσμίως, στην οποία συμμετείχαν ο τραπεζικός τομέας, οι εταιρείες χρηματαποστολών, οι εμπορικές επιχειρήσεις, ο κλάδος παραγωγής και εκμετάλλευσης μηχανημάτων που δέχονται μετρητά και, φυσικά, το ευρύ κοινό.

Οι προετοιμασίες ήταν εκτεταμένες. Τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα ευρώ άρχισαν να διανέμονται στις τράπεζες και τις εμπορικές επιχειρήσεις από το Σεπτέμβριο του 2001, προκειμένου να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος ανεπάρκειας μετρητών. Έτσι, ήδη από τις πρώτες ημέρες του 2002 είχαν διανεμηθεί ευρέως σε όλους τους τομείς. Μέχρι τις 3 Ιανουαρίου 2002, 96% όλων των μηχανημάτων διάθεσης μετρητών στη ζώνη του ευρώ παρείχαν τραπεζογραμμάτια ευρώ. Μία εβδομάδα μετά τη μετάβαση, πάνω από το μισό όλων των συναλλαγών σε μετρητά διενεργούνταν σε ευρώ.

Έπειτα από μια περίοδο παράλληλης κυκλοφορίας, έως και δύο μηνών σε ορισμένες χώρες, στη διάρκεια της οποίας ήταν δυνατή η διενέργεια πληρωμών είτε σε ευρώ είτε στο εθνικό νόμισμα, το ευρώ έγινε το μοναδικό νόμιμο νόμισμα σε κυκλοφορία στη ζώνη του ευρώ την 1η Μαρτίου 2002. Μέχρι εκείνη την ημέρα, είχαν αποσυρθεί από την κυκλοφορία περισσότερα από 6 δισεκατομμύρια εθνικά τραπεζογραμμάτια και σχεδόν 30 δισεκατομμύρια εθνικά κέρματα.

Για λεπτομέρειες, μπορείτε να ανατρέξετε στο ακόλουθο έγγραφο:

Παραγωγή

Η εκτύπωση των τραπεζογραμματίων ευρώ

Η ΕΚΤ συντόνισε και παρακολούθησε την παραγωγή τραπεζογραμματίων σε 15 εκτυπωτικές μονάδες, στην οποία συμμετείχαν περίπου 40 διαφορετικοί προμηθευτές πρώτων υλών. Ένα κοινό σύστημα διαχείρισης ποιότητας εξασφάλισε ότι όλα τα τραπεζογραμμάτια πληρούσαν ακριβώς τα ίδια πρότυπα.

Αν και η κάθε χώρα ήταν (και είναι) αρμόδια για τα κέρματα ευρώ, η ΕΚΤ ενεργεί ως ουδέτερος εκτιμητής της ποιότητας των κερμάτων, ούτως ώστε να διασφαλίζει ότι αυτά μπορούν να χρησιμοποιούνται σε μηχανές πώλησης σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ.

Η παραγωγή των τραπεζογραμματίων ευρώ άρχισε τον Ιούλιο του 1999 και σε αυτήν συμμετείχαν 15 εκτυπωτικές μονάδες εγκατεστημένες σε διάφορες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έως την 1η Ιανουαρίου 2002 είχε εκτυπωθεί το αρχικό απόθεμα των 14,89 δισεκατομμυρίων τραπεζογραμματίων, συμπεριλαμβανομένων των εφεδρικών αποθεμάτων, για τις 12 χώρες. Τα τραπεζογραμμάτια αυτά είχαν συνολική ονομαστική αξία 633 δισεκατομμυρίων ευρώ και, αν τα τοποθετούσαμε το ένα πίσω από το άλλο, θα κάλυπταν την απόσταση από τη γη στη σελήνη πέντε φορές περίπου.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ ενέκρινε αργότερα την παραγωγή συμπληρωματικής ποσότητας ύψους 1,91 δισεκατομμυρίων τραπεζογραμματίων. Αυτό το κεντρικό απόθεμα προοριζόταν για την αντιμετώπιση τυχόν σοβαρών κινδύνων που θα μπορούσαν να προκύψουν λόγω καθυστερήσεων στην παραγωγή των αρχικών και εφεδρικών αποθεμάτων και συνέβαλε έτσι στην ομαλή μετάβαση στο νέο νόμισμα. Αφού επιτέλεσε αυτή τη λειτουργία, τα εναπομείναντα σε αυτό τραπεζογραμμάτια μεταφέρθηκαν στη συνέχεια στο Στρατηγικό Απόθεμα του Ευρωσυστήματος, το οποίο δημιουργήθηκε μετά την εισαγωγή του νέου νομίσματος για να καλύψει τυχόν απροσδόκητες αυξήσεις της ζήτησης.

Περίπου 52 δισεκατομμύρια κέρματα, συνολικής αξίας 15,75 δισεκ. ευρώ, κόπηκαν σε 16 ευρωπαϊκά νομισματοκοπεία και χρησιμοποιήθηκαν 250.000 τόνοι μετάλλου.

Στοιχεία αρχικής παραγωγής

Στον Πίνακα 1 παρουσιάζονται οι αρχικές ποσότητες που χρησιμοποιήθηκαν για τη μετάβαση στο ευρώ σε φυσική μορφή το 2002, οι οποίες παρήχθησαν μεταξύ 1999 και 2001. Στον Πίνακα 2 παρουσιάζονται οι ποσότητες παραγωγής κατά ονομαστική αξία. Κάθε εθνική κεντρική τράπεζα ήταν υπεύθυνη να ορίσει τον τόπο εκτύπωσης της αρχικής ποσότητας τραπεζογραμματίων που ήταν απαραίτητη για την αντίστοιχη χώρα και κάθε κράτος μέλος ήταν υπεύθυνο να ορίσει τις ποσότητες των κερμάτων του. Στοιχεία παραγωγής τραπεζογραμματίων και κερμάτων ευρώ.

Πίνακας 1

Χώρα Τραπεζογραμμάτια ευρώ (σε εκατομμύρια) τα οποία παρήχθησαν μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2002 για κάθε χώρα
Βέλγιο 550
Γερμανία 4.783
Ελλάδα 617
Ισπανία 1.924
Γαλλία 2.265
Ιρλανδία 294
Ιταλία 2.440
Λουξεμβούργο 46
Ολλανδία 659
Αυστρία 550
Πορτογαλία 537
Φινλανδία 225
ΣΥΝΟΛΟ για την αρχική μετάβαση στο ευρώ σε φυσική μορφή 14.890

Πίνακας 2

Ονομαστική αξία Τραπεζογραμμάτια ευρώ (σε εκατομμύρια) τα οποία παρήχθησαν μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2002
5 € 3.155
10 € 3.221
20 € 3.406
50 € 3.283
100 € 1.231
200 € 223
500 € 371
ΣΥΝΟΛΟ για την αρχική μετάβαση στο ευρώ σε φυσική μορφή 14.890