Wat is het verschil tussen nominale en reële rente?

25 mei 2016

Rente is de betaalde vergoeding voor een lening of het rendement op een spaartegoed. Als je geld leent van de bank, vormt de rente die je betaalt de prijs van de lening. Als je spaargeld op de bank hebt staan, is de rente de vergoeding die je op je spaargeld ontvangt.

Economen onderscheiden "nominale" en "reële" rente, maar wat is precies het verschil tussen die twee en waarom is dat van belang?

De nominale rente is de overeengekomen rente, de rente die wordt betaald. Het is bijvoorbeeld de rente die huizenbezitters op hun hypotheek betalen, of de rente die spaarders op hun spaartegoed krijgen. Leners betalen de nominale rente, spaarders ontvangen die.

Maar voor zowel leners als spaarders is niet alleen het nominale bedrag van belang, maar ook hoeveel goederen, diensten en andere zaken ze met dat geld kunnen kopen. Economen noemen dit de koopkracht van het geld en als gevolg van de inflatie wordt die in de loop van de tijd meestal minder.

Door het verlies aan koopkracht af te trekken van de nominale rente kunnen leners en spaarders de reële rente op hun leningen en spaargeld bepalen.

Voorbeeld

Een spaarder zet een jaar lang een bedrag van €1.000 op een spaarrekening tegen een nominale rente van, zeg, 2,5% en krijgt na afloop van dat jaar dus €1.025. Maar als de prijzen dat jaar met 3% stijgen, heeft onze spaarder €1.030 nodig om dezelfde goederen en diensten te kunnen kopen die een jaar daarvoor nog €1.000 kostten. Zijn of haar reële rendement is dus eigenlijk -0,5%. Die -0,5% is de reële rente en die wordt berekend door het inflatiecijfer (3%) af te trekken van de nominale rente (2,5%).

Nominale en reële rente op kortlopende bankdeposito's in de landen van het eurogebied

(in %)

Bron: Eurostat, ECB, nationale centrale banken, ECB-schattingen