Jaka jest różnica między nominalną a realną stopą procentową?

25 maja 2016

Stopa procentowa jest wyznacznikiem kosztu kredytu lub zwrotu z oszczędności. Gdy zaciągamy kredyt w banku, jego oprocentowanie wskazuje, ile zapłacimy za ten kredyt, natomiast gdy odkładamy w banku oszczędności – ile na nich zarobimy.

Ekonomiści rozróżniają nominalną i realną stopę procentową. Czym się one różnią i jakie ma to znaczenie w praktyce?

Stopa nominalna to ustalone oprocentowanie umowne, od którego zależy, ile zapłacą kredytobiorcy i ile zarobią oszczędzający – na przykład po tej stopie właściciele nieruchomości spłacają kredyty hipoteczne, a posiadaczom lokat wypłacane są odsetki.

Dla obu tych grup ważna jest jednak nie tylko kwota nominalna, lecz także to, ile dóbr można za nią kupić. Ekonomiści nazywają to siłą nabywczą pieniądza. Z upływem czasu siła nabywcza zwykle maleje, ponieważ ceny rosną w wyniku inflacji.

Realną stopę procentową lokaty lub kredytu oblicza się, odejmując stopę inflacji (będącą miarą spadku siły nabywczej) od stopy nominalnej.

Przykład

Wpłaciliśmy 1000 euro na roczną lokatę o oprocentowaniu nominalnym 2,5%. Po roku otrzymujemy zatem 1025 euro. Jeżeli jednak przez ten czas ceny wzrosły o 3%, to żeby kupić te same towary lub usługi, które rok wcześniej kosztowały 1000 euro, potrzeba teraz 1030 euro. Tak więc realna stopa zwrotu wynosi w tym przypadku -0.5%. Jest to różnica między nominalną stopą procentową (2,5%) a stopą inflacji (3%).

Nominalne i realne oprocentowanie krótkoterminowych depozytów bankowych w krajach strefy euro

(proc.)

Źródła: Eurostat, ECB, krajowe banki centralne, szacunki EBC