Uitgifte en circulatie van eurobankbiljetten

De ECB en de centrale banken van de eurolanden hebben het wettelijk recht eurobankbiljetten uit te geven. In de praktijk zorgen alleen de nationale centrale banken (NCB's) voor het fysiek in omloop brengen en innemen van de eurobankbiljetten (en ook van de euromunten). De ECB beschikt niet over een kas en verwerkt evenmin contanten. Het wettelijk recht om euromunten uit te geven, berust bij de eurolanden. De Europese Commissie coördineert de muntproductie en -uitgifte op het niveau van het eurogebied. Zie de website van de Europese Commissie voor nadere informatie.

De ECB houdt toezicht op het werk van de NCB's en werkt aan verdere harmonisatie van de dienstverlening rond contant geld in het eurogebied; de NCB's zorgen ervoor dat hun nationale distributiesysteem voor contant geld goed functioneert. Via het bankenstelsel, en in mindere mate via de detailhandel, brengen zij bankbiljetten en munten in omloop. Dit zijn taken die de ECB niet kan uitvoeren, omdat ze er de organisatie noch de faciliteiten voor heeft, zoals kluizen en centra voor het distribueren en verwerken van bankbiljetten.

Het aantal bankbiljetten in omloop is sinds de invoering van de euro gestaag toegenomen. De lage en middencoupures worden meestal voor dagelijkse betalingen gebruikt. De hogere coupures worden vooral gebruikt als oppotmiddel en voor grote aankopen.

Informatie over de hoeveelheid bankbiljetten (en munten) die er, uitgesplitst naar waarde, in het eurogebied in omloop zijn, vindt u bij statistieken (in het Engels).

De euro buiten het eurogebied

Eurobankbiljetten worden niet alleen door inwoners van het eurogebied gebruikt. De euro is een internationale munt en er komen dan ook eurobiljetten buiten het eurogebied terecht, die daar vervolgens blijven. Naar schatting wordt tussen 20% en 25% van de totale waarde van de in omloop zijnde eurobiljetten aangehouden buiten het eurogebied, met name in de buurlanden. Vooral in niet-EU-landen in Oost-Europa steeg de vraag naar eurobiljetten sterk, toen in 2008 de financiële crisis uitbrak en de nationale munten in waarde daalden ten opzichte van de euro. Deze eurobiljetten zijn nog altijd in omloop, wat erop wijst dat ze worden vastgehouden door mensen van buiten het eurogebied.

De kringloop van bankbiljetten

Bankbiljetten volgen een geheel eigen weg door de economie. Commerciële banken bestellen ze bij hun centrale bank en geven ze via geldautomaten uit. De biljetten worden besteed – in winkels, op de markt en elders – en de winkeliers en andere ontvangers brengen op hun beurt het contante geld weer naar de bank. De banken en andere contantgeldverwerkers sturen de biljetten terug naar hun centrale bank of brengen de biljetten opnieuw in omloop, als ze na controle echt en geschikt voor gebruik blijken. Onze video vertelt het hele verhaal:

Hoe de contantgeldketen precies is georganiseerd, verschilt van land tot land en hangt af van factoren als:

  • de structuur van de centrale bank, inclusief het netwerk van bijkantoren;
  • de commerciële banken en hun kantorennetwerk;
  • het geldend recht;
  • de betaalgewoonten van de burgers;
  • de infrastructuur van waardevervoerders die op de markt actief zijn;
  • de geografie, geschiedenis en tradities van elk land.

Ondanks de verschillen blijft het Eurosysteem ernaar streven de contantgelddiensten van centrale banken in het eurogebied verder te harmoniseren. Betrokken partijen, zoals de commerciële banken, de waardevervoerders en andere contantgeldverwerkers, worden hierover geraadpleegd, zowel nationaal als op Europees niveau. Door verdere harmonisatie en integratie hebben de belanghebbenden meer profijt van de gemeenschappelijke munt.

Zie het jaarverslag van de ECB voor nadere informatie.

Echt of niet?

Bankbiljetten moeten echt en van hoge kwaliteit zijn, zodat burgers er vertrouwen in kunnen hebben. Daarom gebruiken de NCB's van het eurogebied volledig automatische bankbiljettenverwerkende machines, zodat ze zeker weten dat de biljetten echt zijn en goed genoeg om opnieuw in omloop te worden gebracht.