Wedstrijdfasen

De internationale stedenbouwkundige en architectuurwedstrijd voor het nieuwe kantoorgebouw van de Europese Centrale Bank (ECB ) kende een aantal fasen. Uit de voorselectie kwamen 80 deelnemers die mee mochten doen aan de eerste fase. Uit de ingezonden ontwerpen werden twaalf deelnemers geselecteerd die vervolgens hun ontwerpen in de tweede fase verder mochten uitwerken. Uit deze 12 ontwerpen werden de drie beste geselecteerd. Na een herzieningsfase koos de Raad van Bestuur van de ECB het winnende ontwerp.

Voorselectie

In de wedstrijdaankondiging werden architecten uit de hele wereld uitgenodigd om zich uiterlijk 20 januari 2003 voor de wedstrijd aan te melden. Uiteindelijk kwamen zo'n 300 aanmeldingen binnen, die vervolgens door een voorselectiecommissie werden beoordeeld aan de hand van de in de wedstrijdaankondiging opgenomen criteria. De commissie, die bestond uit vijf ECB-medewerkers bijgestaan door architecten in de internationale jury, selecteerde 80 architecten (70 "gevestigde namen" en 10 jonge, opkomende architecten) om deel te nemen aan de eerste fase van de wedstrijd.

Verdere informatie en downloads

  • Europese Centrale Bank schrijft internationale architectuurwedstrijd uit Press release
  • 80 architecten geselecteerd voor de eerste fase van de architectuurwedstrijd van de ECB Press release

Eerste fase

De 80 architecten die door de voorselectie kwamen, werd gevraagd uiterlijk 7 juli 2003 anoniem een ontwerp in te dienen voor de eerste fase van de wedstrijd. Het ontwerp moest bestaan uit een eerste bouwkundig ontwerp voor het nieuwe kantoorgebouw van de ECB en uit plannen voor de stedebouwkundige ontwikkeling. In totaal werden 71 ontwerpen ingediend, die vervolgens werden beoordeeld door een internationale jury.

 

Beoordelingscriteria

Bij de beoordeling van de ontwerpen golden uitsluitend de volgende criteria:

  • de algehele stadsontwikkeling, architectuur en landschapsaspecten;
  • het voldoen aan de belangrijkste kenmerken van de functionele en ruimtelijke specificaties;
  • een haalbaar energie-/milieuconcept en tegemoetkoming aan de belangrijkste kenmerken van de door de ECB gestelde technische vereisten;
  • het voldoen aan de betreffende regelgeving, met name die op het gebied van bouw- en milieuwetgeving.

Downloads

Tweede fase

De beoordeling van de ontwerpen die in de eerste fase van de wedstrijd waren ingediend, leverde een lijst met 12 kandidaten op. Zij kregen het verzoek een gedetailleerder ontwerp in te dienen voor de tweede fase.

Beoordelingscriteria

Bij de beoordeling van de ontwerpen golden uitsluitend de volgende criteria:

  1. De algehele stadsontwikkeling, architectuur en landschapsaspecten:
    • bouwkundig ontwerp en ruimtelijke compositie;
    • inbedding in de stedelijke en landschappelijke context;
    • integratie van beschermde monumenten en gebouwen;
    • functie en kwaliteit van het landschappelijk ontwerp;
    • originaliteit, inspiratie en innovatie van het ontwerp.
  2. Het voldoen aan de belangrijkste kenmerken van de functionele en ruimtelijke specificaties:
    • tegemoetkoming aan de ruimtelijke vereisten;
    • functionele organisatie;
    • ruimtelijke en ontwerpkwaliteiten;
    • beveiligingszones;
    • interne circulatie;
    • toegang van buitenaf.
  3. Een haalbaar energie-/milieuconcept en tegemoetkoming aan de belangrijkste kenmerken van de door de ECB gestelde technische vereisten;
    • levenscycluskosten (investeringskosten en operationele kosten);
    • energie- en technisch ontwerp;
    • economische haalbaarheid.
  4. Het voldoen aan de betreffende regelgeving, met name die op het gebied van bouw- en milieuwetgeving.

Ontwerpvoorstellen

101 Murphy/Jahn, Inc.

Chicago, Verenigde Staten Helmut Jahn

Het architectonische concept bestaat uit twee met elkaar verbonden, bijna halfronde torens van elk 35 verdiepingen, die een kern vormen ten zuidoosten van de Grossmarkthalle. De torens creëren een verticaal contrapunt ten opzichte van het horizontale vlak van de Grossmarkthalle. De korte zijden van de bijna halfronde torens zijn naar de ingang en de rivier gericht, en bieden zo het beste zicht op én vanuit de torens. De Grossmarkthalle wordt behouden en blijft vanaf de Sonnemannstraße geheel zichtbaar. Het ontwerpvoorstel voor de tweede fase verschilt aanzienlijk van de schets in de eerste fase, die bestond uit twee evenwijdige, boven de Grossmarkthalle hangende vlakke zijden die de Grossmarkthalle en de rivier verbonden zonder afbreuk te doen aan de autonomie van het historische gebouw.
107 tp bennett

Londen, Verenigd Koninkrijk Richard Beastall, Christopher Bennie, D. Granville Smith, William Soper

Bij dit ontwerp is rekening gehouden met zowel constructie- als energie-aspecten met het oog op een passende en comfortabele werkomgeving. Het landschap is in het algehele ontwerpvoorstel geïntegreerd: de vormen en de hellingen van de lage gebouwen zijn zo gekozen dat bijzondere ruimten van uiteenlopende dimensies ontstaan. De groeimodules voor eventuele toekomstige uitbreiding zijn in dit ontwerp goed geïntegreerd in de vorm van twee additionele torens van verschillende hoogte aan de zuidwestzijde. De Grossmarkthalle blijft goed behouden.
120 Barkow Leibinger Architekten

Berlijn, Duitsland Regine Leibinger, Frank Barkow

Het concept van een vlakke toren van 29 verdiepingen ten zuiden van en evenwijdig aan de Grossmarkthalle met openingen of “sky cuts” creëert een sterke indruk zonder dat de Grossmarkthalle te zeer wordt overvleugeld. De unieke open ruimten tussen de verschillende componenten van het gebouw zorgen voor een wisselwerking van het massieve object met de omgeving: deze open ruimten zijn bedoeld voor tuinen die de EU-lidstaten symboliseren. De Grossmarkthalle blijft goed behouden. Over het geheel genomen lijkt het voorstel een veelbelovend ontwerp.
124 Schneider + Schumacher Architekturgesellschaft mbH

Frankfurt am Main, Duitsland Till Schneider, Michael Schumacher

Het nieuwe gebouw, een cilindervormige toren met vijfentwintig verdiepingen, gaat een dialoog aan met de Grossmarkthalle, die zo veel mogelijk in de oorspronkelijke staat behouden moet blijven. Toekomstige uitbreiding is mogelijk door boven op het oorspronkelijke gebouw nieuwe verdiepingen toe te voegen. Binnen de toren zelf zorgen de opvallende tuinruimten voor kwalitatief hoogstaande werkplekken en ontmoetingsplaatsen. Doordat de cilindervormige toren compact is, blijft een aanzienlijk deel van het terrein vrij. Een groot stuk daarvan wordt voor groen bestemd.
133 Estudio Lamela Arquitectos

Madrid, Spanje Carlos Lamela de Vargas

Het nieuwe gebouw bevindt zich tussen de Grossmarkthalle en de Sonnemannstraße en vormt zo een schakel tussen het ECB-terrein en de onmiddellijke omgeving. Hoewel de noordzijde van de Grossmarkthalle vanaf de Sonnemannstraße gezien zal worden afgeschermd, respecteert het ontwerp “de geschiedenis, de bestaande cultuur en het collectieve geheugen” van de stad.
140 ASP Schweger Assoziierte

Berlijn, Duitsland

De zwevende “sky bridge” contrasteert met de Grossmarkthalle zonder het historische gebouw te overweldigen. De Grossmarkthalle blijft goed behouden, ofschoon het dak wordt vervangen door een glazen constructie. Dit innovatieve ontwerp, met zijn verticale gebouwen die middels een grote entreeruimte en de beide bovenste, zwevende verdiepingen met elkaar zijn verbonden, zal een opwindend effect creëren. De groeimodule voor mogelijke toekomstige uitbreiding bestaat uit een additionele toren.
145 Coop Himmelb(l)au

Wenen, Oostenrijk

Dit ontwerp toont een intelligente combinatie van oud en nieuw in beeldhouwvorm. Het samenstel van gebouwen bestaat uit drie basiselementen: de Grossmarkthalle, een “groundscraper” en een veelhoekige dubbele toren. In de ontwerpschets voor de eerste fase lag de “groundscraper” vrijdragend over de Mainboulevard en doorsneed deze de Grossmarkthalle. Nu, in de tweede fase, loopt deze evenwijdig aan de Grossmarkthalle, waardoor het historische gebouw geheel intact blijft. De Grossmarkthalle fungeert als de hoofdingang van de ECB en de semi-publieke ruimte, en is via het conferentiecentrum in de “groundscraper” verbonden met de twee hoge kantoorgebouwen. Dit ontwerp is geserreerd en functioneel.
152 Frank O. Gehry Associates

Los Angeles, Verenigde Staten Frank O. Gehry

De jury was van oordeel dat het concept van een “dorp” met kleinschalige geclusterde gebouwen langs de rivier de Main op originele wijze beantwoordde aan de programmavereisten. Een doorzichtig dak zal een groot deel van het terrein overkoepelen en een soort “Europese paraplu” vormen. Kantoorgebouwen van gemiddelde hoogte zullen zorgen voor een levendig ogende skyline boven het doorzichtige dak. De Grossmarkthalle vormt het gezicht van de ECB naar de buitenwereld en wordt gebruikt als een objet trouvé, omringd door waterbassins en grote, transparante daken die geleidelijk omhoog lopen naar het historische gebouw.
157 54f architekten/T. R. Hamzah & Yeang

Darmstadt, Duitsland/Selangor, Maleisië

Het ontwerp trekt de aslijnen door van de straten die op de Sonnemannstrasse uitkomen, om zo verschillende landschaps- en bouwkundige elementen te creëren. Teneinde het bestaande aanzicht van de stad te verrijken, zullen ten zuiden van de Grossmarkthalle twee verschillende rechthoekige high-rise kantoorgebouwen worden neergezet. Het open-ruimte-concept is zeer geavanceerd. Bij de kwalitatief hoogwaardige werkplekken zijn energie- en milieu-aspecten in aanmerking genomen. Het conceptontwerp maakt efficiënt gebruik van het terrein, en de ruimtelijke proporties van de nieuwe gebouwen overvleugelen de Grossmarkthalle niet. Dit ontwerp integreert goed met de directe omgeving, daarmee tegemoetkomend aan veel functionele programmavereisten.
159 Morphisis

Santa Monica, Verenigde Staten Thom Mayne

Door de dynamische verbinding tussen de torens en de Grossmarkthalle wordt het hele complex op succesvolle wijze in de omgeving geïntegreerd. De vier onconventioneel vormgegeven, in hoogte verschillende rechthoekige kantoorgebouwen staan haaks op de zuidzijde van de Grossmarkthalle, rustend op een groen plateau, waardoor een “campus met geïntegreerde elementen” wordt gecreëerd. Het plateau en de waterpartijen scheiden het terrein van de stedelijke bebouwing. Aan dit ontwerp ligt een aansprekend concept ten grondslag en tegelijkertijd wordt aan veel van de programmavereisten voldaan.
163 Enric Miralles Benedetta Tagliabue

Barcelona, Spanje Benedetta Tagliabue

De drie V-vormige constructies ten zuiden van de Grossmarkthalle, die geheel bestemd zijn voor kantoren, zijn via de lagere verdiepingen met elkaar verbonden. Het achterliggende idee is “de bank als marktplaats”. De locatie en oriëntatie van de gebouwen volgen de lay-out van de groene gordel op het terrein. Zowel structuur als aanblik van de Grossmarkthalle blijven volledig intact. Bij dit ontwerp worden landschap, Grossmarkthalle en aangrenzend stadsdeel als één geheel benaderd en op succesvolle wijze geïntegreerd.
168 KHR arktekter AS Virum

Denemarken Peter Leuchsenring

Dit onpretentieus en verfijnd geachte ontwerp verbindt door middel van het platte dak de nieuwe kantoorgebouwen met de Grossmarkthalle. De “Europese enveloppe” zal bestaan uit een glazen dak en façade die de Grossmarkthalle en de lage kantoorgebouwen omvat; het nieuwe complex van gebouwen contrasteert met de wolkenkrabbers van het financiële centrum van Frankfurt. Het landschappelijk ontwerp maakt veel verbindingen mogelijk tussen de interne en de externe ruimten en is open naar de rivier. Het ontwerp draait om doorzichtigheid “zonder barrières tussen binnen en buiten”.

Downloads

Prijswinnaars

In februari 2004 koos een internationale jury de drie winnende ontwerpen uit de ontwerpen die tijdens de tweede fase van de wedstrijd waren ingediend.

De drie winnende ontwerpen

Op 13 februari 2004 koos een internationale jury onder voorzitterschap van de Vice-President van de ECB, Lucas Papademos, de drie winnende ontwerpen in de internationale ontwerpwedstrijd voor de nieuwe vestiging van de ECB in Frankfurt am Main (Duitsland), waarin stadsontwikkeling en bouwkundig ontwerp centraal stonden. Daarmee werd de tweede en laatste fase van de ontwerpwedstrijd afgesloten. De prijswinnaars waren:

1e prijs: Coop Himmelb(l)au, Wenen (Oostenrijk)

Coop Himmelblau

Dit ontwerp toont een intelligente combinatie van oud en nieuw in beeldhouwvorm. Het samenstel van gebouwen bestaat uit drie basiselementen: de Grossmarkthalle, een “groundscraper” en een veelhoekige dubbele toren. In de ontwerpschets voor de eerste fase lag de “groundscraper” vrijdragend over de Mainboulevard en doorsneed deze de Grossmarkthalle. Nu, in de tweede fase, loopt deze evenwijdig aan de Grossmarkthalle, waardoor het historische gebouw geheel intact blijft. De Grossmarkthalle fungeert als de hoofdingang van de ECB en de semi-publieke ruimte, en is via het conferentiecentrum in de “groundscraper” verbonden met de twee hoge kantoorgebouwen. Dit ontwerp is geserreerd en functioneel.

2e prijs: ASP Schweger Assoziierte, Berlijn (Duitsland)

ASP Schweger Assoziierte

De zwevende “sky bridge” contrasteert met de Grossmarkthalle zonder het historische gebouw te overweldigen. De Grossmarkthalle blijft goed behouden, ofschoon het dak wordt vervangen door een glazen constructie. Dit innovatieve ontwerp, met zijn verticale gebouwen die middels een grote entreeruimte en de beide bovenste, zwevende verdiepingen met elkaar zijn verbonden, zal een opwindend effect creëren. De groeimodule voor mogelijke toekomstige uitbreiding bestaat uit een additionele toren.

3e prijs: 54f architekten/T. R. Hamzah & Yeang, Darmstadt (Duitsland)/Selangor (Maleisië)

54f architekten

Het ontwerp trekt de aslijnen door van de straten die op de Sonnemannstrasse uitkomen, om zo verschillende landschaps- en bouwkundige elementen te creëren. Teneinde het bestaande aanzicht van de stad te verrijken, zullen ten zuiden van de Grossmarkthalle twee verschillende rechthoekige high-rise kantoorgebouwen worden neergezet. Het open-ruimte-concept is zeer geavanceerd. Bij de kwalitatief hoogwaardige werkplekken zijn energie- en milieu-aspecten in aanmerking genomen. Het conceptontwerp maakt efficiënt gebruik van het terrein, en de ruimtelijke proporties van de nieuwe gebouwen overvleugelen de Grossmarkthalle niet. Dit ontwerp integreert goed met de directe omgeving, daarmee tegemoetkomend aan veel functionele programmavereisten.

Verdere informatie en downloads

Herzieningsfase en uiteindelijke beslissing

Op 18 maart 2004 besloot de Raad van Bestuur van de ECB de drie prijswinnaars van de wedstrijd uit te nodigen deel te nemen aan een revisiefase, hetgeen hen de mogelijkheid bood de ontwerpvoorstellen te herzien in het licht van de aanbevelingen en vereisten van de jury, de ECB en de Stad Frankfurt am Main. Deze fase werd derhalve in nauwe samenwerking met de Stad Frankfurt doorlopen.

De Raad van Bestuur kwam op 13 januari 2005 tot een definitief besluit over het ontwerp van het nieuwe kantoorgebouw van de ECB. Na diepgaande discussies en een zorgvuldige, op de selectiecriteria gebaseerde evaluatie van de sterke en zwakke punten van alle drie prijswinnende ontwerpen, kwam de Raad van Bestuur de slotsom dat het herziene ontwerp van COOP HIMMELB(L)AU het best voldeed aan de functionele en technische vereisten zoals die waren gespecificeerd door de ECB, en kenmerken had die de waarden van de ECB weerspiegelden en in architectonische vorm weergaven. Dit besluit bevestigde het oordeel van de internationale jury, die de eerste prijs aan dit project had toegekend.

Verdere informatie

  • ECB kiest de deelnemers voor de herzieningsfase van het project ‘Nieuw hoofdkantoor ECB’ Press release
  • Raad van Bestuur kiest het ontwerp voor het nieuwe kantoorgebouw van de ECB Press release