Etapy konkursu

Międzynarodowy konkurs urbanistyczno-architektoniczny na projekt nowej siedziby Europejskiego Banku Centralnego (EBC) składał się z kilku etapów. Podczas wstępnej selekcji wybrano 80 uczestników, którzy przeszli do etapu pierwszego. Po przeanalizowaniu przedstawionych przez nich koncepcji jury wybrało 12 uczestników, którzy mieli dopracować swoje projekty na etapie drugim. Spośród tych dwunastu projektów wyłoniono trzy najlepsze. Następnie przeszły one przez etap rewizji, po czym Rada Prezesów EBC wskazała zwycięzcę.

Wstępna selekcja

ogłoszeniu o konkursie architekci z całego świata zostali zaproszeni do zgłaszania swoich kandydatur w terminie do 20 stycznia 2003 r. Wpłynęło około 300 zgłoszeń, które zostały następnie ocenione przez komisję preselekcyjną według kryteriów określonych w ogłoszeniu. Komisja, złożona z pięciu pracowników EBC i architektów z międzynarodowego jury, wybrała 80 pracowni (w tym 70 renomowanych architektów i 10 „młodych talentów”) do udziału w pierwszym etapie konkursu.

Dodatkowe informacje i materiały do pobrania

  • Europejski Bank Centralny ogłasza międzynarodowy konkurs architektoniczny (bez wersji polskiej) Press release
  • 80 pracowni architektonicznych zakwalifikowanych do pierwszego etapu konkursu architektonicznego EBC (bez wersji polskiej) Press release

Pierwszy etap

80 architektów wybranych podczas wstępnej selekcji miało anonimowo przedstawić projekty koncepcyjne do pierwszego etapu konkursu w terminie do 7 lipca 2003 r. Koncepcja miała obejmować wstępny projekt architektoniczny nowej siedziby EBC i plan zagospodarowania terenu. Złożono łącznie 71 projektów, które zostały następnie ocenione przez międzynarodowe jury.

 

Kryteria oceny

Przy ocenie projektów koncepcyjnych stosowano wyłącznie poniższe kryteria:

  • całościowa koncepcja urbanistyczna, architektoniczna i krajobrazowa
  • zgodność z podstawowymi założeniami programu funkcjonalno-przestrzennego, w tym z założeniem rozbudowy modułowej
  • realistyczna koncepcja poszanowania energii i ochrony środowiska oraz zgodność z głównymi wymogami technicznymi EBC
  • zgodność z odpowiednimi przepisami, zwłaszcza z zakresu prawa budowlanego i prawa ochrony środowiska.

Materiały do pobrania

Drugi etap

Po ocenie projektów zgłoszonych do pierwszego etapu konkursu 12 kandydatów zostało zakwalifikowanych do etapu drugiego, na którym mieli przedstawić uszczegółowiony projekt koncepcyjny.

Kryteria oceny

Przy ocenie projektów koncepcyjnych stosowano wyłącznie poniższe kryteria:

  1. Całościowa koncepcja urbanistyczna, architektoniczna i krajobrazowa
    • projekt architektoniczny i ogólny efekt przestrzenny
    • spójność z kontekstem urbanistyczno-krajobrazowym
    • wkomponowanie istniejących obiektów objętych ochroną konserwatorską
    • funkcja i jakość projektu zagospodarowania krajobrazu
    • oryginalność, inspiracja i nowatorstwo koncepcji
  2. Zgodność z podstawowymi założeniami programu funkcjonalno-przestrzennego, w tym z założeniem rozbudowy modułowej
    • zgodność z programem przestrzennym
    • organizacja funkcjonalna
    • walory przestrzenne i projektowe
    • strefy bezpieczeństwa
    • ruch wewnątrz obiektu
    • dostęp z zewnątrz
  3. Realistyczna koncepcja poszanowania energii i ochrony środowiska oraz zgodność z głównymi wymogami technicznymi EBC
    • koszty w całym cyklu eksploatacji (inwestycyjne i operacyjne)
    • koncepcja energetyczna i techniczna
    • opłacalność ekonomiczna
  4. Zgodność z odpowiednimi przepisami, zwłaszcza z zakresu prawa budowlanego i prawa ochrony środowiska.

Projekty koncepcyjne

101 Murphy/Jahn, Inc.

Chicago, USA Helmut Jahn

Koncepcja architektoniczna obejmuje dwie złączone centralnie 35-piętrowe wieże na planie łuku. Są one usytuowane na południowy wschód od Grossmarkthalle i stanowią kontrapunkt dla jej poziomej płaszczyzny. Wieże otwierają się na drogę dojazdową i na rzekę, dzięki czemu są widoczne w całej okazałości i dają piękny widok na zewnątrz. Grossmarkthalle zachowuje swoją oryginalną formę i jest całkowicie widoczna od strony Sonnemannstrasse. Projekt przedstawiony na etapie drugim znacznie się różni od koncepcji z etapu pierwszego, z dwiema równoległymi poziomymi bryłami przewieszonymi nad Grossmarkthalle, łączącymi ją z rzeką bez szkody dla odrębnego charakteru tego zabytkowego budynku.
107 tp bennett

Londyn, Wielka Brytania Richard Beastall, Christopher Bennie, D. Granville Smith, William Soper

Podstawą tej koncepcji są zabiegi konstrukcyjne i nowatorskie rozwiązania energetyczne, które mają stworzyć odpowiednie i wygodne warunki pracy. Koncepcja architektoniczna obejmuje także aranżację krajobrazu: dzięki formie i nachyleniu niskich budynków powstały różne ciekawe przestrzenie. Ewentualną rozbudowę modułową umożliwiają dwa dodatkowe wieżowce różnej wysokości, usytuowane po stronie południowo-zachodniej, dobrze wpisujące się w koncepcję. Grossmarkthalle zachowuje swoją oryginalną formę.
120 Barkow Leibinger Architekten

Berlin, Niemcy Regine Leibinger, Frank Barkow

Koncepcja przedstawia 29-piętrowy płaski wieżowiec usytuowany równolegle do Grossmarkthalle od jej południowej strony. Potężna bryła jest poprzecinana prześwitami (ang.  sky cuts) i nie przytłacza budynku hali. Dzięki pustym przestrzeniom między jej poszczególnymi częściami współgra też z otoczeniem: przestrzenie te są zaprojektowane jako ogrody, symbolizujące poszczególne państwa członkowskie Unii Europejskiej. Grossmarkthalle zachowuje swoją oryginalną formę. Cała koncepcja jako projekt wydaje się obiecująca.
124 Schneider + Schumacher Architekturgesellschaft mbH

Frankfurt nad Menem, Niemcy Till Schneider, Michael Schumacher

Nowy budynek – 25-piętrowa cylindryczna wieża – harmonijnie łączy się z Grossmarkthalle, której pierwotny kształt powinien zostać w jak największym stopniu zachowany. Ewentualna rozbudowa siedziby polegałaby na dobudowaniu na wieży dodatkowych kondygnacji. W wieży umieszczono ciekawie zaaranżowane przestrzenie ogrodowe, zapewniające wygodne miejsca do pracy i spotkań. Dzięki jej zwartej formie znaczna część terenu pozostaje niezabudowana – dużą powierzchnię przeznaczono na teren zielony.
133 Estudio Lamela Arquitectos

Madryt, Hiszpania Carlos Lamela de Vargas

Nowy budynek usytuowano między Grossmarkthalle a Sonnemannstrasse, aby połączyć siedzibę EBC z jej bezpośrednim otoczeniem. Choć północna elewacja hali nie jest widoczna z Sonnemannstrasse, przedstawiona koncepcja wyraża poszanowanie dla „historii, istniejącej kultury i wspólnej pamięci”.
140 ASP Schweger Assoziierte

Berlin, Niemcy

Pozioma platforma wieńcząca grupę wysokich budynków kontrastuje z zabytkową Grossmarkthalle, ale jej nie przytłacza. Grossmarkthalle zachowuje swoją oryginalną formę mimo zastąpienia istniejącego dachu szklaną konstrukcją. Ta nowatorska koncepcja, z pionowymi budynkami spiętymi przestrzenią wejściową na dole i platformą na szczycie, daje porywający efekt. Elementem umożliwiającym ewentualną rozbudowę modułową jest dodatkowy wieżowiec.
145 Coop Himmelb(l)au

Wiedeń, Austria

Koncepcja ma formę rzeźbiarską i w błyskotliwy sposób łączy tradycję z nowoczesnością. Na zespół architektoniczny składają się trzy główne elementy: Grossmarkthalle, „leżący wieżowiec” (ang. groundscraper – dosł. drapacz ziemi) i dwa wysokie biurowce o nieregularnym kształcie. W projekcie koncepcyjnym na pierwszym etapie konkursu leżący wieżowiec był wysunięty nad bulwar i przecinał Grossmarkthalle. Na etapie drugim biegnie równolegle do Grossmarkthalle, pozostawiając ten zabytkowy budynek nietknięty. Grossmarkthalle pełni funkcję głównego wejścia do EBC i jest strefą dostępną publicznie. Z biurowcami łączy się przez centrum konferencyjne usytuowane w leżącym wieżowcu. Koncepcja jest zwarta i funkcjonalna.
152 Frank O. Gehry Associates

Los Angeles, USA Frank O. Gehry

Jury uznało, że koncepcja „wioski” – grupy niewielkich budynków nad rzeką Men – stanowi oryginalną odpowiedź na postawione zadanie. Dużą część obiektu pokrywa przezroczysty dach, nazwany „europejskim parasolem”. Wznoszące się ponad tym dachem średniej wysokości budynki tworzą dynamiczną całość. Grossmarkthalle, która ma być znakiem rozpoznawczym EBC, jest potraktowana jako samodzielne dzieło sztuki (obiekt ready-made), obramowane przez lustra wody i duże przezroczyste dachy, łagodnie nachylone w jej stronę.
157 54f architekten / T. R. Hamzah & Yeang

Darmstadt, Niemcy / Selangor, Malezja

Projekt koncepcyjny zakłada przedłużenie osi urbanistycznych na teren obiektu i wykorzystanie ich do stworzenia zróżnicowanych elementów krajobrazowych i architektonicznych. Od południowej strony Grossmarkthalle znajdują się dwa różnej wielkości płaskie wieżowce, mające „wzbogacić obecny kształt miasta”. Bardzo dopracowana jest koncepcja otwartej przestrzeni biurowej. Nowoczesne stanowiska robocze są zgodne z wymogami poszanowania energii i ochrony środowiska. W projekcie koncepcyjnym dobrze wykorzystano teren działki, a proporcje nowych budynków nie przytłaczają Grossmarkthalle. Koncepcja współgra z otoczeniem i uwzględnia wiele wymogów programu funkcjonalnego.
159 Morphosis

Santa Monica, USA Thom Mayne

Wieżowce i Grossmarkthalle stanowią dynamiczne połączenie, a cały kompleks dobrze wpisuje się w otoczenie. Cztery faliste budynki o różnej wysokości, dochodzące pod kątem prostym do południowej elewacji Grossmarkthalle, są oparte na platformie krajobrazowej. Całość stanowi „zintegrowany kampus”. Platforma i lustra wody oddzielają kompleks od otoczenia. Koncepcja stanowi ciekawe rozwiązanie architektoniczne i uwzględnia wiele wymogów programu funkcjonalnego.
163 Enric Miralles Benedetta Tagliabue

Barcelona, Hiszpania Benedetta Tagliabue

Od południowej strony Grossmarkthalle znajdują się trzy budynki w kształcie litery V, połączone na dolnym poziomie i stanowiące funkcjonalną całość. Ideą projektu jest „bank jako rynek”. Układ budynków jest zgodny z przebiegiem pasa zieleni. Konstrukcja i wygląd Grossmarkthalle są w pełni zachowane. Koncepcja prezentuje całościowe podejście, które z powodzeniem łączy ze sobą rozwiązanie krajobrazowe, budynek hali i bezpośrednie otoczenie.
168 KHR arktekter AS Virum

Dania Peter Leuchsenring

Nową siedzibę i Grossmarkthalle łączy bryła o płaskim dachu, sprawiająca wrażenie jednocześnie skromne i wyrafinowane. Rozwiązanie nazwane „europejską powłoką” składa się ze szklanego zadaszenia i elewacji okrywających halę i niskie biurowce – dzięki temu nowa siedziba kontrastuje z wysoką zabudową dzielnicy finansowej Frankfurtu. Koncepcja aranżacji krajobrazu, z otwarciem na rzekę, oferuje różne połączenia między częściami mieszczącymi się wewnątrz i na zewnątrz obiektu. Ideą przewodnią projektu jest przejrzystość: żadnych barier między wnętrzem a otoczeniem.

Materiały do pobrania

Nagrodzone projekty

W lutym 2004 r. międzynarodowe jury nagrodziło trzy z przedstawionych projektów.

Trzy zwycięskie projekty

13 lutego 2004 r. międzynarodowe jury pod przewodnictwem wiceprezesa EBC Lucasa Papademosa wybrało trzech zwycięzców międzynarodowego konkursu urbanistyczno-architektonicznego na projekt nowej siedziby EBC we Frankfurcie nad Menem. Tym samym dobiegł końca drugi i ostatni etap konkursu. Laureatami konkursu zostali:

1. miejsce: Coop Himmelb(l)au, Wiedeń, Austria

Coop Himmelblau

Koncepcja ma formę rzeźbiarską i w błyskotliwy sposób łączy tradycję z nowoczesnością. Na zespół architektoniczny składają się trzy główne elementy: Grossmarkthalle, „leżący wieżowiec” (ang. groundscraper – dosł. drapacz ziemi) i dwa wysokie biurowce o nieregularnym kształcie. W projekcie koncepcyjnym na pierwszym etapie konkursu leżący wieżowiec był wysunięty nad bulwar i przecinał Grossmarkthalle. Na etapie drugim biegnie równolegle do Grossmarkthalle, pozostawiając ten zabytkowy budynek nietknięty. Grossmarkthalle pełni funkcję głównego wejścia do EBC i jest strefą dostępną publicznie. Z biurowcami łączy się przez centrum konferencyjne usytuowane w leżącym wieżowcu. Koncepcja jest zwarta i funkcjonalna.

2. miejsce: ASP Schweger Assoziierte, Berlin, Niemcy

ASP Schweger Assoziierte

Pozioma platforma wieńcząca grupę wysokich budynków kontrastuje z zabytkową Grossmarkthalle, ale jej nie przytłacza. Grossmarkthalle zachowuje swoją oryginalną formę mimo zastąpienia istniejącego dachu szklaną konstrukcją. Ta nowatorska koncepcja, z pionowymi budynkami spiętymi przestrzenią wejściową na dole i platformą na szczycie, daje porywający efekt. Elementem umożliwiającym ewentualną rozbudowę modułową jest dodatkowy wieżowiec.

3. miejsce: 54f architekten / T. R. Hamzah & Yeang, Darmstadt, Niemcy / Selangor, Malezja

54f architekten

Projekt koncepcyjny zakłada przedłużenie osi urbanistycznych na teren obiektu i wykorzystanie ich do stworzenia zróżnicowanych elementów krajobrazowych i architektonicznych. Od południowej strony Grossmarkthalle znajdują się dwa różnej wielkości płaskie wieżowce, mające „wzbogacić obecny kształt miasta”. Bardzo dopracowana jest koncepcja otwartej przestrzeni biurowej. Nowoczesne stanowiska robocze są zgodne z wymogami poszanowania energii i ochrony środowiska. W projekcie koncepcyjnym dobrze wykorzystano teren inwestycji, a proporcje nowych budynków nie przytłaczają Grossmarkthalle. Koncepcja współgra z otoczeniem i uwzględnia wiele wymogów programu funkcjonalnego.

Dodatkowe informacje i materiały do pobrania

Etap rewizji i ostateczna decyzja

18 marca 2004 r. Rada Prezesów EBC postanowiła zaprosić wszystkie trzy nagrodzone pracownie do udziału w etapie rewizji projektów, mającej na celu uwzględnienie zaleceń i wymogów jury, EBC oraz urzędu miasta Frankfurtu. Realizacja tego etapu przebiegała zatem w ścisłej współpracy z władzami miasta.

13 stycznia 2005 r. Rada Prezesów podjęła ostateczną decyzję w sprawie projektu nowej siedziby EBC. Po długich dyskusjach i starannej ocenie – na podstawie przyjętych kryteriów – mocnych i słabych stron trzech zwycięskich projektów z międzynarodowego konkursu urbanistyczno-architektonicznego Rada uznała, że poprawiony projekt koncepcyjny autorstwa Coop Himmelb(l)au najlepiej spełnia wymagania funkcjonalne i techniczne EBC, a jednocześnie odzwierciedla wartości wyznawane przez EBC i przekłada je na język architektury. Decyzja ta była zgodna z werdyktem międzynarodowego jury, które temu właśnie projektowi przyznało pierwszą nagrodę.

Dodatkowe informacje

  • EBC wybiera uczestników kolejnego etapu projektu „Nowa siedziba EBC” Press release
  • Decyzja Rady Prezesów w sprawie projektu nowej siedziby EBC Press release