Handleiding voor het gebruik van de geconsolideerde weekstaat van het Eurosysteem

Voor het laatst bijgewerkt op: 19 september 2017

De weekstaat informeert het publiek over de monetairbeleidstransacties, valutatransacties en beleggingsactiviteiten van het Eurosysteem.

Juridische basis voor de rapportage

Artikel 15 van het Statuut van het Europees Stelsel van Centrale Banken (ESCB) schrijft de wekelijkse publicatie van een geconsolideerd financieel overzicht door het Eurosysteem voor. De zogenoemde weekstaat geeft een overzicht van de door het Eurosysteem ten opzichte van derden aangehouden activa en passiva, zoals die blijken uit de rekeningen van de nationale centrale banken van het eurogebied en van de ECB. Onderlinge vorderingen en verplichtingen tussen centrale banken van het Eurosysteem (de zogenoemde vorderingen en verplichtingen binnen het Eurosysteem, zoals de TARGET2-saldi), compenseren elkaar en worden daarom niet opgevoerd.

De indeling en de inhoud van de weekstaat zijn omschreven in het Richtsnoer van de Europese Centrale Bank betreffende het juridische kader ten behoeve van de financiële administratie en verslaglegging in het Europees Stelsel van centrale banken (ECB/2016/34).

Publicatiedata

De weekstaat wordt in de regel elke dinsdag om 15.00 uur Midden-Europese tijd gepubliceerd en heeft betrekking op de voorafgaande vrijdag. In bepaalde gevallen wijkt de publicatiedatum van deze regel af, bijvoorbeeld bij de eerste weekstaat na het einde van elk kwartaal en wanneer het TARGET2-systeem tijdens de periode waarin de weekstaat wordt opgesteld, gesloten is. In een toelichting wordt informatie gegeven over de mutaties in de belangrijkste balansposities en -totalen en zo nodig over andere aangelegenheden.

Hoewel de weekstaat in alle officiële talen van de EU wordt gepubliceerd, verschijnt de toelichting erop alleen in het Engels.

Rapportagegrondslagen

Algemeen

In Richtsnoer ECB/2016/34 zijn de regels vastgelegd voor de financiële administratie en verslaglegging van het Eurosysteem. Toepassing van deze regels is verplicht voor alle posten die van materieel belang zijn voor de transacties van het Eurosysteem.

Balanswaarderingsregels

De weekstaat geeft de waardering van de activa en passiva van het Eurosysteem weer overeenkomstig Richtsnoer ECB/2016/34.

Waardering van activa en passiva

Aan het einde van elk kwartaal worden goud, instrumenten in vreemde valuta en aangehouden effecten geherwaardeerd tegen de actuele marktkoersen en -prijzen, met uitzondering van: effecten die zijn ingedeeld als tot de vervaldag aangehouden effecten, niet‑verhandelbare effecten en voor monetairbeleidsdoeleinden aangehouden effecten die gewaardeerd worden tegen geamortiseerde kostprijs. Effecten die gewaardeerd worden tegen geamortiseerde kostprijs worden als afzonderlijke aanhoudingen behandeld en er wordt een impairmenttest op uitgevoerd.

Herwaarderingsgrondslag

Effecten, renteswaps, futures, rentetermijncontracten en andere rente-instrumenten (met uitzondering van in effecten ingebedde opties), worden per instrument geherwaardeerd. De herwaardering van deviezen (waaronder bijzondere trekkingsrechten) geschiedt per valutasoort.

Herwaardering per kwartaalultimo

Het nettoresultaat van de herwaardering per kwartaalultimo wordt voor elke balanspost apart weergegeven in de weekstaat die na afloop van elk kwartaal verschijnt. Gedurende het kwartaal worden alle door het Eurosysteem uitgevoerde transacties verantwoord tegen transactiekosten en -prijzen. Door deze werkwijze kunnen gebruikers gedurende het kwartaal de ontwikkeling van de transacties van het Eurosysteem aan de hand van de kasstroom volgen, terwijl de balansposities per kwartaalultimo die aan de reguliere herwaardering onderworpen zijn, tegen hun marktwaarde worden verantwoord teneinde de economische werkelijkheid weer te geven.

Regels voor de verantwoording van baten en lasten

Ongerealiseerde winsten die voortvloeien uit de herwaardering per kwartaalultimo, worden niet als baten verwerkt maar direct in een herwaarderingsrekening opgenomen. Ongerealiseerde verliezen worden per jaarultimo ten laste van de winst-en-verliesrekening gebracht indien zij eerder op de desbetreffende herwaarderingsrekening geboekte herwaarderingswinsten te boven gaan. Eenmaal ten laste van het resultaat gebrachte verliezen worden niet gecompenseerd met eventuele ongerealiseerde winsten in latere jaren. Ongerealiseerde verliezen voortvloeiend uit de herwaardering van een waardepapier, een vreemde valuta of goudpositie worden niet gesaldeerd met ongerealiseerde winsten uit andere effecten of deviezen. Deze beginselen combineren transparantie met een prudente verantwoording van baten en lasten.

Samenstelling van de balansposten

In de paragraaf over de balansstructuur wordt een overzicht gegeven van de verwijzingen naar de belangrijkste balansposten van de weekstaat. Nadere informatie over de samenstelling van de afzonderlijke balansposten vindt u in Bijlage IV bij Richtsnoer ECB/2016/34.

Inhoud

Algemeen

De weekstaat toont alle activa en passiva van de centrale banken van het Eurosysteem, inclusief alle bijkantoren van nationale centrale banken, ten opzichte van derden. Vorderingen en verplichtingen in verband met beleggingen in dochterondernemingen of ondernemingen waarin nationale centrale banken van het eurogebied deelnemingen hebben, worden niet in de weekstaat opgenomen. Onderlinge vorderingen en verplichtingen tussen centrale banken van het Eurosysteem (de vorderingen en verplichtingen binnen het Eurosysteem, zoals de TARGET2-saldi), compenseren elkaar en worden daarom niet opgevoerd.

Balansstructuur

Overeenkomstig Europese en internationale statistische normen wordt er in de weekstaat onderscheid gemaakt tussen ingezetenen van het eurogebied en niet-ingezetenen van het eurogebied. Verder worden in vreemde valuta luidende en in euro luidende posten onderscheiden. Bovendien worden posities ten opzichte van de financiële sector (bv. passiefpost 3, Overige verplichtingen aan kredietinstellingen in het eurogebied, luidende in euro) apart verantwoord van posities ten aanzien van overheden en andere sectoren (bv. passiefpost 5, Verplichtingen aan overige ingezetenen van het eurogebied, luidende in euro).

De in de weekstaat opgenomen saldi zijn per ultimo verslagdatum en de mutaties (als gevolg van transacties of driemaandelijkse herwaarderingseffecten) zijn ten opzichte van de voorafgaande week. Alle balansposten luiden in miljoenen euro, terwijl de posten in de toelichting in miljarden euro luiden, met uitzondering van de post Goud en goudvorderingen, die in miljoenen euro luidt.

De meeste gegevens uit de weekstaat zijn ook beschikbaar in een longitudinale reeks (in het Engels).

Toelichting op de weekstaat

De toelichting heeft vooral betrekking op mutaties die voortvloeien uit ontwikkelingen in de uitvoering van het monetair beleid en deviezentransacties sinds de voorafgaande week. In deze paragraaf wordt een overzicht gegeven van de verwijzingen naar de belangrijkste balansposten die in de weekstaat worden genoemd.

Goud en goudvorderingen (actiefpost 1) geeft de marktwaarde weer van het (fysieke en niet-fysieke) goud dat de centrale banken van het Eurosysteem per het voorgaande kwartaalultimo aanhielden, alsmede de waarde van eventuele transacties (aankopen en verkopen) die sinds het einde van het vorige kwartaal zijn afgewikkeld. De post Goud en goudvorderingen maakt geen deel uit van de nettopositie van het Eurosysteem in vreemde valuta, maar maakt wel deel uit van de officiële reserves van het Eurosysteem.

De nettopositie van het Eurosysteem in vreemde valuta (actiefposten 2 en 3 minus passiefposten 7, 8 en 9)[1] omvat alle in vreemde valuta luidende cliënten- en portefeuilletransacties (waaronder bijzondere trekkingsrechten — special drawing rights of SDR's) met zowel ingezetenen als niet-ingezetenen van het eurogebied, alsmede in vreemde valuta luidende liquiditeitsverschaffende transacties ten behoeve van ingezetenen van het eurogebied. De nettopositie van het Eurosysteem in vreemde valuta omvat het in vreemde valuta luidende deel van de officiële reserves van het Eurosysteem, die vooral nodig zijn ter ondersteuning van eventuele interventies op de valutamarkt.

  • Actiefpost 2.1, Vorderingen op het IMF, geeft de vorderingen van lidstaten weer die voortvloeien uit hun lidmaatschap van het Internationaal Monetair Fonds, de door hen aangehouden bijzondere trekkingsrechten en hun deelname aan IMF-programma’s. Een daarmee verband houdende balanspost is passiefpost 9, Tegenwaarde van toegewezen bijzondere trekkingsrechten in het IMF, die staat voor het bedrag aan bijzondere trekkingsrechten dat oorspronkelijk aan de respectieve lidstaten is toegewezen.
  • Actiefpost 2.2, Tegoeden bij banken en beleggingen in effecten, externe leningen en overige externe activa, vertegenwoordigt het overgrote deel van de officiële in vreemde valuta luidende activa van het Eurosysteem en bestaat hoofdzakelijk uit deposito's en beleggingen in waardepapieren bij tegenpartijen buiten het eurogebied. In vreemde valuta luidende activa binnen het eurogebied worden verantwoord onder actiefpost 3, Vorderingen op ingezetenen van het eurogebied, luidende in vreemde valuta.

De totale kredietverlening door het Eurosysteem aan kredietinstellingen (actiefpost 5 minus passiefposten 2.2, 2.3, 2.4, 2.5 en 4)[2] geeft het gebruik weer van de liquiditeitsverschaffende transacties door tegenpartijen, na aftrek van liquiditeitsabsorberende instrumenten.

Kredietverlening aan kredietinstellingen in het eurogebied in verband met in euro luidende monetairbeleidstransacties (actiefpost 5) wordt uitgesplitst in zes deelposten en geeft de door het Eurosysteem gebruikte liquiditeitsverschaffende monetairbeleidskrediettransacties weer.

  • Actiefpost 5.1, Basisherfinancieringstransacties,[3] heeft betrekking op reguliere liquiditeitsverschaffende openmarktkrediettransacties die het Eurosysteem uitvoert in de vorm van transacties met wederinkoop. Basisherfinancieringskrediettransacties verlopen via wekelijkse standaardtenders en hebben normaliter een looptijd van één week.
  • Actiefpost 5.2, Langerlopende herfinancieringstransacties,[4] omvat de maandelijkse liquiditeitsverschaffende transacties met wederinkoop, die normaliter een looptijd van drie maanden hebben.
  • Actiefpost 5.3, Finetuningtransacties met wederinkoop, omvat de ad-hocmarkttransacties die tot doel hebben de liquiditeitssituatie op de markt te beheersen en de rente te sturen, met name om de effecten van onverwachte liquiditeitsschommelingen in de markt op de rente af te vlakken.
  • Actiefpost 5.4, Structurele transacties met wederinkoop, omvat liquiditeitsverschaffende openmarkttransacties met wederinkoop. Het Eurosysteem voert deze transacties hoofdzakelijk uit om de structurele liquiditeitspositie van de financiële sector ten opzichte van het Eurosysteem te beïnvloeden.
  • Actiefpost 5.5, Marginale beleningsfaciliteit, is een permanente faciliteit van het Eurosysteem waarvan tegenpartijen gebruik kunnen maken om van een nationale centrale bank krediet te verkrijgen tot de volgende ochtend, tegen een van tevoren vastgestelde rentevoet en op onderpand van beleenbare activa.
  • Actiefpost 5.6, Kredieten uit hoofde van margestortingen, kan zich voordoen op grond van waardestijgingen van onderliggend onderpand ten behoeve van ander aan tegenpartijen verleend krediet. In dergelijke gevallen mogen centrale banken de overtollige liquiditeit aan de tegenpartij teruggeven.

Passiefpost 2.2, Depositofaciliteit, is een permanente faciliteit van het Eurosysteem, waarmee tegenpartijen deposito's kunnen aanhouden tot de volgende ochtend, tegen een van tevoren vastgestelde rentevoet. (Deze deelpost dient te worden beschouwd in samenhang met actiefpost 5.5, Marginale beleningsfaciliteit. Waar het eerstgenoemde instrument kan dienen om overtollige liquiditeit voor korte tijd weg te zetten, dient het tweede om kort durende liquiditeitstekorten te dekken.)

Passiefpost 2.3 heeft betrekking op Termijndeposito's. Het aantrekken van termijndeposito's is een monetairbeleidsinstrument voor finetuning, bedoeld om liquiditeit in de markt te absorberen of om op de laatste dag van een reserveaanhoudingsperiode liquiditeitsonevenwichtigheden op te vangen.

Passiefpost 2.4, Finetuningtransacties met wederinkoop, geeft de niet-reguliere openmarkttransacties van het Eurosysteem weer die vooral bedoeld zijn om onverwachte liquiditeitsinstromen in de markt te absorberen. De tegenpost aan de actiefzijde van de balans is actiefpost 5.3, Finetuningtransacties met wederinkoop.

Passiefpost 2.5, Deposito's uit hoofde van margestortingen, kan voortkomen uit waardedalingen van onderliggend onderpand inzake aan tegenpartijen verleend krediet. In dergelijke gevallen kan het Eurosysteem tegenpartijen verplichten extra liquiditeit (of onderpand) te verstrekken. De tegenpost aan de actiefzijde van de balans is actiefpost 5.6, Kredieten uit hoofde van margestortingen.

De monetaire basis (passiefposten 1, 2.1 en 2.2)[5] bestaat uit:

  • passiefpost 1, Bankbiljetten in omloop. Deze vertegenwoordigt de nominale waarde van de eurobankbiljetten die door de centrale banken van het Eurosysteem in omloop zijn gebracht;
  • passiefpost 2.1, Rekeningen-courant (met inbegrip van reserveverplichtingen). Deze post betreft hoofdzakelijk gelden die worden aangehouden in verband met de voor kredietinstellingen geldende verplichting tegoeden op rekeningen bij hun nationale centrale bank aan te houden. Het minimumreservesysteem van het Eurosysteem houdt onder andere in dat voorzieningen gemiddeld worden, hetgeen wil zeggen dat kredietinstellingen moeten voldoen aan de gemiddelde reserveverplichtingen over een bepaalde reserveaanhoudingsperiode;
  • passiefpost 2.2, Depositofaciliteit, (zie hierboven).

Actiefpost 7.1, Voor monetairbeleidsdoeleinden aangehouden effecten, geeft de door het Eurosysteem aangehouden waardepapieren weer die zijn aangekocht in het kader van de onderstaande programma’s voor de aankoop van activa:

  • Het programma voor de aankoop van gedekte obligaties (covered bond purchase programme of CBPP) ging in juli 2009 van start en in juni 2010 waren de aankopen uit hoofde van dit programma volledig uitgevoerd.
  • Het tweede programma voor de aankoop van gedekte obligaties (second covered bond purchase programme of CBPP2) werd in oktober 2011 bekendgemaakt en liep, geheel volgens de planning, in oktober 2012 af.
  • Het Programma voor de effectenmarkten (Securities Markets Programme of SMP), dat bestaat uit portefeuilles met overheidsschuldbewijzen van eurolanden, ging in mei 2010 van start en werd in september 2012 beëindigd. Omdat het niet de bedoeling was dat dit programma gevolgen zou hebben voor de liquiditeitscondities, heeft het Eurosysteem tot en met juni 2014 de liquiditeit die via het Programma werd verstrekt weer geabsorbeerd door middel van wekelijkse liquiditeitsabsorberende transacties.
  • Onder actiefpost 7.1 worden tevens de effectenportefeuilles van het Eurosysteem verantwoord die door het Eurosysteem zijn aangekocht in het kader van het uitgebreide programma voor de aankoop van activa. Dit programma bestaat uit: het derde programma voor de aankoop van gedekte obligaties (third covered bond purchase programme of CBPP3), het Programma voor de aankoop van effecten op onderpand van activa (asset-backed securities purchase programme of ABSPP), het Programma voor de aankoop van door de publieke sector uitgegeven schuldbewijzen (public sector purchase programme of PSPP) en het Programma voor de aankoop van door de bedrijvensector uitgegeven schuldbewijzen (corporate sector purchase programme of CSPP). Het is de bedoeling dat deze programma’s tot eind december 2017 lopen of zo nodig langer, totdat de Raad van Bestuur bewijs ziet van een aanhoudende verandering in het beloop van de inflatie in overeenstemming met zijn inflatiedoelstelling van onder maar dicht bij 2% op de middellange termijn.

Alle onder actiefpost 7.1. opgenomen waardepapieren worden geboekt tegen geamortiseerde kostprijs, ongeacht het doel waarvoor zij worden aangehouden. Er wordt jaarlijks een impairmenttest uitgevoerd.

In de toelichting kan onder Other issues (Overige aangelegenheden) informatie worden opgenomen over significante mutaties in balansposten in de weekstaat die niet standaard in de toelichting worden behandeld.

Hier werd bijvoorbeeld melding gemaakt van een herrubricering in verband met de harmonisering van de verantwoording van de noodliquiditeitssteun (emergency liquidity assistance of ELA) die nationale centrale banken van het Eurosysteem aan binnenlandse kredietinstellingen hadden verstrekt. Wanneer zulke transacties de vorm aannemen van leningen op onderpand, worden ze in de weekstaat verantwoord onder Overige vorderingen op kredietinstellingen in het eurogebied, luidende in euro (actiefpost 6). In deze post zijn ook rekeningen-courant, termijndeposito's, daggeld en repotransacties met wederverkoopverplichting opgenomen die worden uitgevoerd in verband met het beheer van de effectenportefeuilles die worden aangehouden onder actiefpost 7.



[1] Actiefpost 2, Vorderingen op niet-ingezetenen van het eurogebied, luidende in vreemde valuta, en actiefpost 3, Vorderingen op ingezetenen van het eurogebied, luidende in vreemde valuta, minus passiefpost 7, Verplichtingen aan ingezetenen van het eurogebied, luidende in vreemde valuta, passiefpost 8, Verplichtingen aan niet-ingezetenen van het eurogebied, luidende in vreemde valuta, en passiefpost 9, Tegenwaarde toegewezen bijzondere trekkingsrechten in het IMF.

[2] Actiefpost 5, Kredietverlening aan kredietinstellingen in het eurogebied in verband met in euro luidende monetairbeleidstransacties, minus passiefposten 2.2, Depositofaciliteit, 2.3, Termijndeposito's, 2.4, ‘Fine-tuning’-transacties met wederinkoop, 2.5, Deposito's uit hoofde van margestortingen, en 4, Uitgegeven schuldbewijzen.

[3] Basisherfinancieringstransacties hebben tot doel de korte rente te sturen, de liquiditeitssituatie te beheersen en een indicatie te geven van de monetairbeleidskoers in het eurogebied.

[4] Langlopende herfinancieringstransacties voorzien de financiële sector van aanvullende langerlopende herfinanciering. De laatste jaren worden de reguliere transacties gecomplementeerd met aanvullende, langlopende liquiditeitsverschaffende herfinancieringstransacties in euro.

[5] Passiefpost 1, Bankbiljetten in omloop, passiefpost 2.1, Rekeningen-courant (met inbegrip van reserveverplichtingen), en passiefpost 2.2, Depositofaciliteit.

Contactpersonen voor de media