Współpraca europejska

EBC jest jedną z instytucji Unii Europejskiej, przy czym z racji swojego niezależnego statusu i specyfiki wykonywanych zadań zajmuje w unijnych strukturach pozycję szczególną.

W Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wyraźnie wskazano główny cel EBC, jakim jest utrzymywanie stabilności cen, i określono jego pozostałe zadania. Aby móc je wypełniać, EBC ma zagwarantowaną w Traktacie pełną niezależność od ingerencji politycznych.

Niezależność ta oraz przyznane EBC wyłączne kompetencje do określania i realizacji polityki pieniężnej sprawiają, że jego stosunki z innymi instytucjami mogą mieć jedynie charakter niewiążącego dialogu. Traktat określa jednak także wymogi wynikające z odpowiedzialności demokratycznej: EBC ponosi pełną odpowiedzialność za swoje działania i rozlicza się z nich przed obywatelami UE i ich obieralnymi przedstawicielami.

Stosunki z instytucjami europejskimi

Dialog z innymi instytucjami i partnerami społecznymi jest dla EBC okazją, by zbierać informacje i opinie oraz wyjaśniać swoje decyzje w sprawie polityki pieniężnej, zaś jego partnerom daje możliwość lepszego zrozumienia zarówno posunięć EBC, jak i wpływu ich własnych działań na proces kształtowania się cen w gospodarce. Wymiana ta umożliwia lepszy przepływ informacji między instytucjami, sprzyja wzajemnemu zrozumieniu i pozwala omawiać kwestie istotne dla wszystkich stron, przy pełnym poszanowaniu zakresu kompetencji poszczególnych instytucji.

Partnerami EBC są następujące instytucje europejskie.

Parlament Europejski

Niezależność EBC jest obwarowana wymogami w zakresie sprawozdawczości i rozliczania się z odpowiedzialności, które zapewniają nadzór demokratyczny nad działaniami prowadzonymi przez EBC w celu realizacji mandatu nadanego mu w Traktacie. EBC uzasadnia i wyjaśnia swoje decyzje obywatelom UE i ich obieralnym przedstawicielom. Kluczową rolę w tym zakresie odgrywa Parlament Europejski, którego posłowie są wybierani bezpośrednio przez obywateli Europy. Szczegółowe informacje na ten temat znajdują się w części poświęconej odpowiedzialności demokratycznej. Jeśli chodzi o nadzór bankowy, przewodnicząca Rady ds. Nadzoru uczestniczy w wysłuchaniach parlamentarnych na temat nadzoru, połączonych z wymianą poglądów. Ponadto Parlament bierze udział w procedurze mianowania członków Zarządu EBC oraz przewodniczącego i wiceprzewodniczącego Rady ds. Nadzoru, a mianowicie opiniuje kandydatury rekomendowane przez Radę UE.

Rada Europejska, Rada Unii Europejskiej i Eurogrupa

Prezes EBC jest zapraszany na posiedzenia Rady UE, gdy omawiane zagadnienia są związane z celami i zadaniami ESBC określonymi w art. 284 Traktatu. Zwykle ma to miejsce podczas obrad Rady ECOFIN, skupiającej ministrów gospodarki i finansów wszystkich państw członkowskich UE. Ponadto prezes EBC jest regularnie zapraszany na comiesięczne spotkania Eurogrupy, tj. nieformalne zebrania ministrów finansów strefy euro. W ramach odpowiedzialności demokratycznej EBC za nadzór bankowy w wybranych spotkaniach Eurogrupy poświęconych tym kwestiom uczestniczy przewodnicząca Rady ds. Nadzoru.

EBC bierze także udział w spotkaniach organów, które przygotowują wymienione posiedzenia. Na zasadzie wzajemności przedstawiciele instytucji unijnych mogą zgodnie z Traktatem uczestniczyć – bez prawa głosu – w posiedzeniach Rady Prezesów EBC.

Komisja Europejska

Kolejnym ważnym partnerem EBC jest Komisja Europejska, jako organ stojący na straży traktatów UE i inicjator unijnych aktów prawnych. Dialog między Komisją a EBC jest szczególnie istotny, ponieważ odgrywa ona ważną rolę w koordynacji polityki gospodarczej oraz wykonuje zadania związane z UGW. W zakresie legislacji, szczególnie dotyczącej finansów, Komisja regularnie konsultuje z EBC projekty i inne inicjatywy ustawodawcze. Przedstawiciel Komisji może uczestniczyć – bez prawa głosu – w posiedzeniach Rady Prezesów EBC. Okazją do kontaktów są też wyżej wymienione posiedzenia organów UE i strefy euro, w których biorą udział zarówno Komisja, jak i EBC.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejski Trybunał Obrachunkowy

EBC, tak jak wszystkie instytucje unijne, podlega orzecznictwu Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.

W Statucie ESBC i EBC przewidziano ponadto dwie płaszczyzny kontroli zewnętrznej. Po pierwsze, roczne sprawozdania finansowe EBC bada niezależna firma audytorska. Po drugie, skuteczność zarządzania jest oceniana przez Europejski Trybunał Obrachunkowy. Dodatkowo EBC jest objęty unijnym programem przeciwdziałania nadużyciom finansowym.

Inne organy i instytucje finansowe UE

EBC utrzymuje bliskie relacje z różnymi organami UE w dziedzinach należących do jego kompetencji. Przede wszystkim współpracuje z organami, które wchodzą w skład Europejskiego Systemu Nadzoru Finansowego (ESNS), czyli trzema europejskimi urzędami nadzoru mikroostrożnościowego oraz Europejską Radą ds. Ryzyka Systemowego (ERRS). EBC zapewnia obsługę sekretariatu ERRS oraz wsparcie analityczne, administracyjne i logistyczne. W zakresie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków EBC utrzymuje ścisłe kontakty robocze z Jednolitą Radą ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB). Natomiast w związku ze swoją rolą w monitorowaniu realizacji programów dostosowań makroekonomicznych w państwach członkowskich potrzebujących wsparcia finansowego współpracuje z europejskim mechanizmem stabilności (ESM).

Unijni partnerzy społeczni

Z unijnymi partnerami społecznymi EBC współpracuje w ramach dialogu makroekonomicznego – procesu zapoczątkowanego przez Radę Europejską w czerwcu 1999. Na tym forum może wyjaśniać obrany przez siebie kierunek polityki pieniężnej i w ten sposób przyczyniać się do zakotwiczenia oczekiwań inflacyjnych, a zarazem pozyskiwać bezpośrednio od swoich partnerów informacje na tematy będące przedmiotem wspólnego zainteresowania.

Ponadto Traktat zawiera wyraźny wymóg, by EBC współpracował z innymi instytucjami i organami UE przy wykonywaniu zadań należących do ich wspólnych kompetencji (np. w dziedzinie statystyki). EBC opiniuje także projekty prawa unijnego i krajowego, które dotyczą ESBC (opinie EBC). Może też składać wnioski legislacyjne, a w określonych wypadkach – sam uchwalać unijne akty prawne.