Zoekopties
Home Media Explainers Onderzoek & publicaties Statistieken Monetair beleid De euro Betalingsverkeer & markten Werken bij de ECB
Suggesties
Sorteren op

Wat is een haircut?

3 november 2016

Op de financiële markten wordt onder een haircut verstaan een vermindering die wordt toegepast op de waarde van een actief. Deze wordt uitgedrukt in een percentage. Als bijvoorbeeld een actief – zoals een portefeuille overheidsobligaties – € 1 miljoen waard is maar een haircut van 20% krijgt, betekent dit dat dit actief wordt behandeld alsof het slechts € 0,8 miljoen waard is.

Wanneer wordt er van haircuts gebruikgemaakt?

Eén voorbeeld van het gebruik van haircuts is wanneer een centrale bank geld uitleent aan een commerciële bank. De centrale bank zal voor deze lening, als een vorm van verzekering, om onderpand vragen (meer over onderpand). De bank zal daarbij echter een haircut (d.w.z. een vermindering) toepassen op de waarde van dit onderpand. Als we het voorbeeld van hierboven nemen, dan zou een actief dat tegen de reële marktprijs € 1 miljoen waard is maar een haircut krijgt van 20% alleen voldoende zijn om een lening van € 0,8 miljoen te ontvangen.

Waarom wordt er van haircuts gebruik gemaakt?

Centrale banken dienen er zeker van te zijn dat het geld dat ze uitlenen wordt terugbetaald. De eerste verdedigingslinie is uiteraard de overeenkomst met de kredietnemer over de terugbetaling. Maar als de kredietnemer de lening niet terugbetaalt, zal de centrale bank het onderpand verkopen. De centrale bank dient er daarom zeker van te zijn dat ze het onderpand kan verkopen tegen een prijs die het bedrag van de lening dekt. Maar de waarde van activa kan stijgen of dalen en centrale banken kunnen enige tijd nodig hebben om specifieke activa te verkopen. Een haircut verschaft dus eigenlijk een soort veiligheidsbuffer tegen een daling van de waarde en de tijd die nodig is om het onderpand te verkopen.

Laten we, om dit te illustreren, eens kijken naar een huis van € 1 miljoen. Het is nu misschien wel € 1 miljoen waard, maar dat is geen garantie dat het ook daadwerkelijk € 1 miljoen opbrengt op het ogenblik dat verkocht wordt. Misschien heeft het huis stormschade opgelopen of is de buurt waarin het staat minder gewild geworden. Het Eurosysteem, dat bestaat uit de ECB en de 19 centrale banken van het eurogebied, accepteert geen onroerend goed als onderpand, maar dezelfde redenering gaat op voor de activa die het wél accepteert, zoals hoogwaardige obligaties en andere kortlopende waardepapieren. Ook die zouden door verschillende oorzaken in waarde kunnen dalen. Daarom zijn activa met een actuele marktwaarde van € 1 miljoen niet voldoende om een lening voor hetzelfde bedrag te krijgen.

Hoe wordt het percentage van de haircut vastgesteld?

De uitlenende partij moet bepalen hoe groot de buffer moet zijn om het risico af te dekken dat het actief niet tegen zijn actuele waarde kan worden verkocht. Dit zal afhangen van de hierboven genoemde factoren, onder meer hoe risicovol dat type actief is (d.w.z. hoe volatiel de prijs ervan is), en hoe ‘liquide’ het is (d.w.z. hoe gemakkelijk het snel en zonder waardeverlies kan worden verkocht). Om op ons voorbeeld terug te komen: de haircut op een oud herenhuis (waarnaar de vraag gering is) in een streek die bekend staat om zijn onweersbuien (die dus het risico van schade met zich meebrengen) zou hoger zijn dan die op een gloednieuwe tweekamerflat in een stadscentrum. Op dezelfde wijze zijn voor een centrale bank overheidsobligaties doorgaans betrekkelijk veilige, liquide investeringen die een lagere haircut krijgen dan bankleningen, die ook kunnen worden gebruikt als onderpand en doorgaans minder liquide zijn.

Welke haircuts past het Eurosysteem toe?

Het Eurosysteem besluit zorgvuldig welke haircuts het toepast op het verstrekte onderpand. Het Eurosysteem verzekert zich er altijd van dat de haircut toereikend en proportioneel is om het risico van een verlies tot een minimum te beperken.

Het Eurosysteem accepteert onderpand dat aan de voorwaarden voldoet, het heeft verder geen voorkeur voor een bepaald type actief. Als onderpand voor een lening van € 1 miljoen zou de kredietnemer bijvoorbeeld € 1,7 miljoen aan bankleningen met een haircut van 40% kunnen verstrekken of € 1,06 miljoen aan overheidsobligaties met een haircut van 5%, aangezien het onderpand in beide gevallen een waarde van iets meer dan € 1 miljoen vertegenwoordigt. Waar het om gaat, is dat de totale waarde van het onderpand na aftrek van de haircuts gelijk is aan (of hoger is dan) het totale bedrag van de lening, of dat nu betekent dat de kredietnemer een groter bedrag aan activa met hogere haircuts verstrekt of een kleiner bedrag aan activa met lagere haircuts.

Het Eurosysteem beschikt over een strikt risicobeheerproces en het gebruik van haircuts is slechts één van verschillende maatregelen die het neemt om te voorkomen dat het ongepaste risico's neemt.

De ECB publiceert een lijst van de haircuts die het op onderpand toepast; deze lijst wordt regelmatig bijgewerkt.

ZIE OOK

Meer over verwante onderwerpen