Częste pytania na temat informacji finansowych związanych z klimatem ujawnianych przez Eurosystem

Od 2023 wszystkie banki centralne z Eurosystemu co roku publikują informacje finansowe związane z klimatem.

W odpowiedziach na poniższe częste pytania opisano te informacje, w tym ich zakres, wykorzystane dane i zastosowaną metodykę.

Więcej na ten temat można znaleźć w komunikacie prasowym i specjalnej sekcji strony internetowej EBC.

1. Dlaczego Eurosystem publikuje informacje finansowe związane z klimatem?

Przez ujawnianie takich informacji Eurosystem dąży do zwiększenia przejrzystości co do wpływu swoich portfeli finansowych na klimat i ich ekspozycji na ryzyko klimatyczne. Mówiąc ogólnie, dzięki takim informacjom zwiększa się świadomość i wiedza w zakresie ryzyka klimatycznego w całym sektorze finansowym i w portfelach finansowych, upowszechniają się zharmonizowane praktyki informacyjne odpowiadające rozwijającym się standardom rynkowym oraz realizowane są cele Unii Europejskiej związane z neutralnością klimatyczną i przechodzeniem na gospodarkę niskoemisyjną.

2. Których portfeli dotyczą ujawniane informacje finansowe związane z klimatem?

Wszystkie banki centralne z Eurosystemu ujawniają informacje klimatyczne dotyczące portfeli niezwiązanych z polityką pieniężną, którymi zarządzają samodzielnie. Ponadto Eurosystem publikuje informacje na temat obligacji sektora publicznego, obligacji przedsiębiorstw i obligacji zabezpieczonych utrzymywanych na potrzeby polityki pieniężnej w ramach programu skupu aktywów (APP) i nadzwyczajnego programu zakupów w czasie pandemii (PEPP). W sprawozdaniu dotyczącym portfeli programów APP i PEPP, publikowanym przez EBC, jest także część poświęcona rezerwom dewizowym EBC. Zakres ujawnianych informacji finansowych związanych z klimatem jest co roku weryfikowany, by uwzględnić zmiany dotyczące danych oraz metod i praktyk ujawniania.

3. Dlaczego Eurosystem nie ujawnia informacji klimatycznych w odniesieniu do całego bilansu?

Eurosystem ujawnia informacje dotyczące aktywów bilansowych, dla których dostępne są wystarczające dane klimatyczne. Te informacje obejmują większość pozycji bilansu. Niektóre aktywa i portfele są wyłączone z zakresu sprawozdawczości z powodu braku wystarczających danych klimatycznych i wytycznych metodologicznych. Dotyczy to np. papierów wartościowych utrzymywanych w ramach programu skupu papierów wartościowych zabezpieczonych aktywami (ABSPP), a także zasobów złota w postaci fizycznej, specjalnych praw ciągnienia, środków pieniężnych i ekwiwalentów środków pieniężnych w rezerwach dewizowych EBC. Eurosystem współpracuje z organami ustanawiającymi standardy i dostawcami danych klimatycznych, aby stale poprawiać dostępność i jakość danych.

4. Jaką metodykę stosuje się do ujawniania informacji finansowych związanych z klimatem?

Zasady Eurosystemu w zakresie ujawniania informacji zostały opracowane wspólnie przez członków Eurosystemu i dotyczą głównie portfeli niezwiązanych z polityką pieniężną. Są regularnie poddawane przeglądowi i aktualizowane. Opierają się na zaleceniach grupy zadaniowej ds. ujawniania informacji finansowych związanych z klimatem (TCFD). Ta grupa zadaniowa została rozwiązana w październiku 2023, ponieważ jej zalecenia uwzględniono w 2024 w standardach ustanowionych przez Międzynarodową Radę ds. Standardów w zakresie Zrównoważoności – niezależny organ normalizacyjny przy Fundacji Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (MSSF). Eurosystem bierze pod uwagę także zalecenia inicjatywy Partnership for Carbon Accounting Financials (PCAF) oraz sieci banków centralnych i organów nadzoru na rzecz ekologizacji systemu finansowego (NGFS). W tych zaleceniach przedstawiono powszechnie stosowane i przyjęte standardy sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju. Te zasady dostosowano do charakterystyki portfeli Eurosystemu niezwiązanych z polityką pieniężną. Więcej informacji o stosowanej metodyce można znaleźć w udostępnianych sprawozdaniach.

5. Czy informacje finansowe związane z klimatem obejmują także ryzyko związane z utratą i degradacją zasobów przyrodniczych?

Od 2025 część banków centralnych z Eurosystemu, w tym EBC, uwzględnia w sprawozdaniach wskaźnik związany z przyrodą. Mierzy on ekspozycję posiadanych papierów wartościowych przedsiębiorstw na sektory, które mają istotny wpływ na przyrodę lub w znacznym stopniu od niej zależą. Ten wskaźnik jest zalecany przez grupę zadaniową ds. informacji finansowych związanych z przyrodą. Ujawnia się go także w odniesieniu do portfeli Eurosystemu utrzymywanych na potrzeby polityki pieniężnej. W miarę poprawiania się danych związanych z przyrodą planujemy w kolejnych latach zwiększać zakres publikowanych informacji.

6. Jakie są różnice między metodami sprawozdawczości dla zasobów aktywów utrzymywanych na potrzeby polityki pieniężnej w ramach programów APP i PEPP a metodami dla portfeli niezwiązanych z tą polityką?

Informacje finansowe związane z klimatem na temat obligacji sektora publicznego, obligacji przedsiębiorstw i obligacji zabezpieczonych w ramach programów APP i PEPP są podawane przy użyciu zasadniczo tych samych metod co informacje o portfelach niezwiązanych z polityką pieniężną na podstawie wspólnych zasad Eurosystemu w zakresie ujawniania informacji. Różnice metodologiczne wynikają z monetarnego charakteru portfeli APP i PEPP oraz postępującego włączania kwestii zmiany klimatu do ram polityki pieniężnej Eurosystemu. Na przykład ujawniane informacje o zasobach papierów wartościowych sektora przedsiębiorstw w programach APP i PEPP opierają się wyłącznie na danych środowiskowych przekazywanych przez emitentów. Natomiast informacje dotyczące portfeli niezwiązanych z polityką pieniężną mogą dodatkowo odnosić się do szacunkowych danych o emisjach przekazanych przez dostawców danych klimatycznych, jeśli emitenci nie udostępniają danych o własnych emisjach.

7. Jakie dane wykorzystuje się do obliczeń?

Na potrzeby sprawozdań dotyczących 2026 Eurosystem pozyskuje dane klimatyczne i finansowe od jednego wyspecjalizowanego podmiotu: Institutional Shareholder Services (ISS). Z powodu wygaśnięcia umowy z Carbon4 Finance (C4F) EBC i większość członków Eurosystemu obecnie korzystają wyłącznie z danych ISS, co miało niewielki wpływ na pewne historyczne trendy emisji związanych ze spożyciem państwowym. W wyniku nowego postępowania przetargowego dotyczącego całego Eurosystemu, przeprowadzonego Deutsche Bundesbank, wybrano dwóch dostawców danych, którzy będą wykorzystywani w kolejnych rundach sprawozdawczych. W postępowaniu uwzględniono jakość i zakres danych oraz analizę kosztów i korzyści. Oprócz danych od tych dostawców członkowie Eurosystemu dodatkowo wykorzystują w tym kontekście informacje klimatyczne od innych dostawców, jakie mają do dyspozycji.

8. Z czego wynika znaczne opóźnienie w podawaniu przez emitentów informacji dotyczących dekarbonizacji?

Emitenci nieskarbowych papierów wartościowych udostępniają dane dotyczące emisji z opóźnieniem jednego roku, natomiast emitenci długu państwowego – nawet dwóch lat. W celu zapewnienia spójności względne wskaźniki emisji wykorzystują dane finansowe z tego samego roku co wskaźniki emisji. W rezultacie występuje niedopasowanie między najnowszymi danymi o zasobach aktywów z okresu referencyjnego a historycznymi danymi klimatycznymi (i finansowymi). Żeby mimo to móc podać najnowsze dane o portfelach aktywów, Eurosystem przy obliczaniu wskaźników wykorzystuje ostatnie dane dotyczące emisji udostępnione przez poszczególnych emitentów. W każdym sprawozdaniu rocznym koryguje się wstecznie wcześniejsze wskaźniki za rok, dla którego udostępniono nowe dane klimatyczne.

9. Dlaczego stosowanymi wskaźnikami są średnia ważona intensywność emisji dwutlenku węgla, całkowite emisje dwutlenku węgla oraz ślad węglowy?

Średnia ważona intensywność emisji dwutlenku węgla (WACI), całkowite emisje dwutlenku węgla i ślad węglowy to trzy kluczowe wskaźniki określone we wspólnych zasadach Eurosystemu w zakresie ujawniania informacji. Grupa zadaniowa TCFD zaleciła właścicielom aktywów stosowanie wszystkich trzech wskaźników. Wskaźniki znormalizowane (takie jak średnia ważona intensywność emisji dwutlenku węgla i ślad węglowy) i wartości bezwzględne (takie jak całkowite emisje dwutlenku węgla) wzajemnie się uzupełniają, a łącznie zapewniają bardzo przejrzysty obraz wpływu aktywów na klimat i ich ekspozycji na ryzyko klimatyczne. Opierają się na standardowej metodyce i są powszechnie stosowane w sprawozdawczości związanej z klimatem w całym sektorze finansowym. Członkowie Eurosystemu mogą także podawać inne wskaźniki, co służy jeszcze większej przejrzystości.

10. W tym roku dodano względne wskaźniki dotyczące emisji zakresu 3 dla emitentów nieskarbowych papierów wartościowych. Jakie ma to wady i zalety?

W tym roku Eurosystem podaje w głównej części sprawozdania względne wskaźniki emisji zakresu 3, uzupełniające ogłaszane wcześniej bezwzględne wskaźniki emisji zakresu 3. Według definicji PCAF emisje zakresu 3 to wszystkie pośrednie emisje (niewłączone do zakresu 2), które występują w łańcuchu wartości organizacji składającej sprawozdanie, w tym emisje zarówno na wcześniejszych, jak i na późniejszych etapach łańcucha. Ujawniane informacje o emisjach zakresu 3 zapewniają więc bardziej kompleksowy obraz emisji związanych z poszczególnymi jednostkami, w których dokonano inwestycji. Ma to szczególne znaczenie dla zasobów papierów wartościowych podmiotów z sektora finansowego, których własna działalność jest relatywnie niskoemisyjna (zakres 1 i 2), ale emisje zakresu 3 związane z kredytami i portfelami finansowymi są wysokie.

Dwa główne ograniczenia ujawniania emisji zakresu 3 dotyczą jakości danych i podwójnego liczenia emisji. Po pierwsze, przedsiębiorstwa przekazują informacje o emisjach zakresu 3 w mniejszym stopniu, więc te emisje są w większej mierze szacowane przez dostawców danych niż w przypadku zakresu 1 i 2. Po drugie, w sytuacji gdy przedsiębiorstwa należą do jednego łańcucha wartości, każdemu z nich oddzielnie przypisuje się te same emisje (np. emisje zakresu 3 jednej firmy mogą być wykazywane przez inną firmę jako emisje zakresu 1 lub 2). W rezultacie emisje są zawyżone. Nie da się uniknąć wynikającego z tego podwójnego naliczania, ale dodatkowo zwiększamy przejrzystość poprzez podawanie wskaźników dotyczących zakresu 3 odrębnie od zakresów 1 i 2, zgodnie z zaleceniami PCAF.

11. Skoro względne wskaźniki są normalizowane wartościami finansowymi w euro, to jak wpływa na nie inflacja?

Tradycyjne względne wskaźniki emisji mogą zawyżać postępy w dekarbonizacji, ponieważ są obliczane z wykorzystaniem w mianowniku wartości pieniężnej (np. przychodu). Przykładowo WACI to średnia ważona ton emisji CO₂ na milion euro przychodu. Oznacza to, że jeśli przychody emitenta wzrosną w wyniku inflacji, wskaźnik WACI automatycznie się obniży, co doprowadzi do zawyżenia postępów portfela w dekarbonizacji. Ramki w tegorocznych sprawozdaniach opublikowanych przez Eurosystem i EBC w 2026 przedstawiają zestaw wskaźników skorygowanych o inflację, które uzupełniają nieskorygowane wartości, zgodnie z obecnymi standardami. Korekty o inflację dokonuje się w odniesieniu do wskaźnika emisji produkcyjnych dla inwestycji w obligacje skarbowe i do wskaźnika WACI dla inwestycji w sektorze przedsiębiorstw. Za sprawą tych ramek EBC chce jeszcze zwiększyć przejrzystość ujawnianych przez siebie informacji klimatycznych, które zostaną zaktualizowane po osiągnięciu szerszego konsensusu w sprawie korekty o inflację.

12. Dlaczego określa się cele redukcji emisji i co te cele dokładnie oznaczają?

Cele są integralnym elementem zaleceń grupy zadaniowej TCFD w kategorii „Wskaźniki i cele” oraz ważną częścią ujawnianych informacji finansowych związanych z klimatem. Pomagają kierować ograniczaniem ekspozycji portfeli na ryzyko klimatyczne i mierzyć tę redukcję, wykorzystywać szanse związane z klimatem i zarządzać wpływem zasobów aktywów na klimat. Wszyscy członkowie Eurosystemu dążą do tego, aby ich portfele niezwiązane z polityką pieniężną oraz ich zasoby obligacji przedsiębiorstw w programach APP i PEPP służyły realizacji celów porozumienia paryskiego i unijnych celów neutralności klimatycznej określonych w Europejskim prawie o klimacie. W przypadku niektórych portfeli oprócz celów długookresowych wyznaczono cele pośrednie, które wytyczają wyraźną ścieżkę ograniczania emisji związanych z aktywami. W tym kontekście należy zauważyć, że poszczególni członkowie Eurosystemu samodzielnie odpowiadają za wszystkie aspekty zarządzania portfelami niezwiązanymi z polityką pieniężną, w tym przygotowanie informacji finansowych związanych z klimatem oraz określenie celów.

13. Dlaczego nie ujawnia się celów dla wszystkich portfeli?

Wyznaczenie wiarygodnych celów w zakresie ograniczenia emisji może czasami wymagać elastycznych działań, jeśli faktyczna redukcja emisji dla danego portfela odbiega od pożądanej ścieżki. Taka elastyczność jest jednak niemożliwa, gdy istnieją ograniczenia związane z określonym portfelem lub określoną klasą aktywów. Ograniczenia dla określonych portfeli mogą dotyczyć np. aspektów polityki pieniężnej lub inwestycji pasywnych (w tym portfeli utrzymywanych do upływu terminu zapadalności). Ponadto w przypadku niektórych klas aktywów nie ma obecnie wiarygodnych ram ograniczenia emisji.

14. Jak Eurosystem wypełnił swoje zobowiązanie do wprowadzenia celów pośrednich dla portfeli sektora przedsiębiorstw? Jakie są te cele?

W 2024 Rada Prezesów postanowiła wyznaczyć pośrednie cele redukcji emisji dla zagregowanych portfeli sektora przedsiębiorstw w programach APP i PEPP i w 2025 ogłosiła cel pośredni. Ma on zastosowanie do zagregowanych portfeli sektora przedsiębiorstw w ramach programów APP i PEPP i uwzględnia – w formie wytycznych – wymogi unijnego rozporządzenia o wskaźnikach referencyjnych i towarzyszącego mu rozporządzenia delegowanego Komisji. Bez uszczerbku dla swojego mandatu do utrzymania stabilności cen Eurosystem starannie opracował kompleksowe zasady wyznaczania wiarygodnych pośrednich celów redukcyjnych zgodnych z założeniami porozumienia paryskiego oraz unijnymi celami neutralności klimatycznej określonymi w Europejskim prawie o klimacie.

Według tych zasad Eurosystem obiera za cel ścieżkę dekarbonizacji prowadzącą do osiągnięcia do roku 2050 neutralności emisyjnej portfeli obligacji przedsiębiorstw^[1], zgodnie z celem porozumienia paryskiego polegającym na ograniczeniu globalnego ocieplenia do poziomu znacznie poniżej 2°C (przy czym przyjęty cel to 1,5°C).

Żeby utrzymać tę długookresową ścieżkę, celem pośrednim Eurosystemu jest zmniejszanie średniej ważonej intensywności emisji dwutlenku węgla^[2] dla zagregowanych portfeli sektora przedsiębiorstw średnio o co najmniej 7% rocznie, począwszy od końca roku 2021^[3]. Eurosystem będzie monitorować postępy w realizacji tego celu pośredniego, a także analizować wpływ inflacji na zmiany intensywności emisji portfeli. Jeśli w przypadku zagregowanych portfeli sektora przedsiębiorstw stwierdzone zostaną odchylenia od pożądanej uśrednionej ścieżki dekarbonizacji, Eurosystem w granicach swojego mandatu rozważy indywidualne działania naprawcze.

Zwłaszcza po zaprzestaniu reinwestycji z końcem 2024 na ścieżkę dekarbonizacji zasobów obligacji przedsiębiorstw wpływa kilka czynników, które są poza kontrolą Eurosystemu. Należą do nich: założona w planach skuteczność emitentów w zakresie dekarbonizacji działań, zmiana struktury portfela w fazie ograniczania aktywów oraz działania przedsiębiorstw (mogące prowadzić np. do wcześniejszych wykupów). Warto jednak podkreślić, że działań naprawczych nie podejmuje się w reakcji na odchylenia odnoszące się do poszczególnych emitentów, ale tylko wtedy, gdy pożądanej ścieżki nie osiąga średni poziom dekarbonizacji dla zagregowanych portfeli.

15. Czy cele pośrednie dotyczące portfeli sektora przedsiębiorstw obowiązują na poziomie portfeli czy na poziomie poszczególnych przedsiębiorstw?

Pośrednie cele redukcji emisji dla portfeli sektora przedsiębiorstw odnoszą się do zagregowanych zasobów w ramach programów APP i PEPP. EBC nie ustala celów redukcyjnych dla poszczególnych przedsiębiorstw. Wyznaczanie celów pośrednich na poziomie portfela jest powszechną praktyką wśród właścicieli aktywów.

16. Czy Eurosystem opracuje jeszcze cele pośrednie i ilościowe?

Członkowie Eurosystemu mogą stosować długookresowe cele jakościowe, biorąc pod uwagę konkretne założenia i ograniczenia dotyczące portfeli Eurosystemu, powstające obecnie zasady inwestycji zeroemisyjnych dla banków centralnych, ich niedawne, lecz coraz większe doświadczenia w zakresie nowo zamawianych źródeł danych oraz szybko ewoluującą naukę o zmianie klimatu. Członkowie Eurosystemu będą regularnie przeprowadzać przeglądy praktyk informacyjnych i w razie potrzeby mogą dodać cele pośrednie i ilościowe. W odniesieniu do niektórych portfeli Eurosystemu niezwiązanych z polityką pieniężną już dodano cele pośrednie, które są uzupełnieniem celów długookresowych. Jeśli cele pośrednie są dostępne, podaje się je w informacjach finansowych związanych z klimatem, w części poświęconej wskaźnikom i celom.

17. Jakie są cele porozumienia paryskiego i unijne cele neutralności klimatycznej?

W porozumieniu paryskim określono światowe ramy ograniczania globalnego ocieplenia do poziomu znacznie poniżej 2°C, najlepiej do 1,5°C, w porównaniu z poziomem sprzed rewolucji przemysłowej. UE zobowiązała się do realizacji celów tego porozumienia i zamierza osiągnąć neutralność klimatyczną do 2050. W tym kontekście przyjęła Europejskie prawo o klimacie, które przewiduje prawnie wiążący cel polegający na osiągnięciu do 2050 zeroemisyjności na poziomie całej UE. Przyjęte przepisy określają także cel pośredni, jakim jest zmniejszenie do 2030 emisji netto gazów cieplarnianych o co najmniej 55% w porównaniu z poziomem z 1990. Dążymy do tego, aby nasze portfele niezwiązane z polityką pieniężną i zasoby obligacji przedsiębiorstw systematycznie przyczyniały się do realizacji celów porozumienia paryskiego i unijnych celów neutralności klimatycznej. Będziemy regularnie sprawdzać nasze postępy w dążeniu do celów określonych w Europejskim prawie o klimacie.

18. Jak Eurosystem mierzy postępy w realizacji celów klimatycznych?

Miarą naszych postępów w tym obszarze są określone wskaźniki i ich zmiany w czasie. Wybór wskaźnika wykorzystanego w ocenie zależy od analizowanych portfeli, klas aktywów i celów klimatycznych. Na przykład postępy w zmniejszaniu emisji związanych z danym portfelem są zazwyczaj oceniane na podstawie takich wskaźników jak średnia ważona intensywność emisji dwutlenku węgla lub ślad węglowy portfela, natomiast w ocenie postępów w zakresie finansowania przejścia na zeroemisyjność analizuje się udział zielonych obligacji w portfelu.

19. Czy Eurosystem będzie regularnie publikować ujawniane informacje?

Eurosystem zamierza co roku publikować te informacje i regularnie analizować wszystkie aspekty wspólnych zasad ich ujawniania, aby jakość ujawnianych informacji była jeszcze lepsza i aby spełniały one swój cel. Regularnym przeglądom będą podlegać portfele objęte sprawozdawczością, analizowane wskaźniki i cele oraz jakość i dostępność danych.

Eurosystem opublikował już informacje finansowe związane z klimatem w latach 2023, 2024 i 2025 i 2026.