Co to są walutowe linie swapowe?

27 września 2016

Linia swapowa na parze walutowej to umowa o wzajemnej wymianie walut między dwoma bankami centralnymi. Na jej podstawie bank centralny może uzyskać środki pieniężne (płynność) w walucie obcej od banku centralnego, który jest emitentem tej waluty. Płynność tę zwykle udostępnia bankom komercyjnym w swoim kraju. Na przykład dzięki linii swap z amerykańskim Fed-em – Systemem Rezerwy Federalnej – EBC oraz wszystkie krajowe banki centralne ze strefy euro (czyli Eurosystem) mogą otrzymać od Fed-u dolary amerykańskie w zamian za równoważną kwotę w euro. Takie porozumienia walutowe należą do instrumentów polityki pieniężnej banków centralnych od kilkudziesięciu lat.

Po co stosuje się linie swapowe?

Początkowo banki centralne stosowały je do finansowania niektórych interwencji rynkowych, jednak w ostatnich latach umowy swapowe stały się ważnym narzędziem utrzymywania stabilności finansowej i ochrony gospodarki realnej przed wpływem napięć rynkowych. Przykładowo od 2007 roku EBC zawiera takie umowy, aby zapewnić bankom komercyjnym ze strefy euro płynność w walutach obcych. Gdy pogarsza się sytuacja na rynku pożyczek międzybankowych w jakiejś walucie, bankom spoza danego obszaru walutowego trudniej jest finansować aktywa powiązane z tą walutą, ponieważ nie mają bezpośredniego dostępu do banku centralnego, który ją emituje. Jeśli jednak ich własny bank centralny zawarł umowę swapową ze swoim zagranicznym odpowiednikiem, może zapewnić im potrzebną płynność w walucie obcej bez konieczności sięgania do rezerw walutowych. Na przykład podczas kryzysu finansowego, po bankructwie Lehman Brothers we wrześniu 2008 roku, z powodu dużej niechęci banków do podejmowania ryzyka wyschły źródła finansowania. W tej sytuacji banki ze strefy euro zaczęły mieć problemy z pozyskiwaniem dolarów potrzebnych do sfinansowania aktywów denominowanych w tej walucie. Aby zapobiec zaburzeniom na rynkach, na przykład gwałtownej wyprzedaży aktywów przez banki (która mogłaby wywołać bardzo silne wahania cen), EBC i Fed otworzyły linię swapową, dzięki której EBC (Eurosystem) mógł zasilić banki ze strefy euro w dolary amerykańskie.

Z którymi bankami centralnymi EBC zawarł umowy o wymianie walut?

W 2011 roku EBC wraz z bankami centralnymi Wielkiej Brytanii, Kanady, Japonii, Stanów Zjednoczonych i Szwajcarii stworzyły sieć linii swapowych, które umożliwiają im wzajemne zasilanie się w waluty. Od grudnia 2015 linie te były wykorzystywane jedynie do pożyczania bankom ze strefy euro dolarów amerykańskich i franków szwajcarskich.

W następstwie kryzysu finansowego EBC zawarł również porozumienia o udostępnieniu euro z bankami centralnymi Danii, Łotwy, Węgier, Polski i Szwecji.

W roku 2013 EBC podpisał umowę o wymianie walut z Chinami. Świadczy to o coraz większym znaczeniu systemowym tego kraju oraz gwałtownym wzroście wymiany handlowej i inwestycji między Chinami a strefą euro. Dla Eurosystemu umowa ta stanowi mechanizm ochrony płynności, który ma dać bankom ze strefy euro pewność, że chiński renminbi będzie dostępny nawet w razie pogorszenia się sytuacji na rynku.

Jak działają linie swapowe?

Jeśli bank ze strefy euro chce np. udzielić klientowi kredytu w dolarach amerykańskich, w normalnych okolicznościach pozyskuje je na rynku międzybankowym. Jeżeli jednak dolary będą zbyt drogie lub nastąpi załamanie rynku, może zwrócić się do swojego banku centralnego. W opisanej sytuacji EBC otrzymuje dolary od Fed-u na podstawie umowy o wzajemnej wymianie walut. Obecnie EBC przeprowadza cotygodniowe przetargi, na których banki ze strefy euro podają, ile dolarów chcą od niego pożyczyć po ustalonej z góry stopie procentowej. W zamian za otrzymane dolary muszą dostarczyć EBC zabezpieczenie w postaci aktywów wysokiej jakości, których wartość oblicza się jako bieżącą cenę rynkową pomniejszoną o pewien procent (nazywa się to redukcją wartości w wycenie, ang. haircut). Wiele umów walutowych stanowi jedynie siatkę ochronną i nie zostało jeszcze nigdy uruchomionych. Zgodnie ze swoją ogólną strategią pozostawania w stałej gotowości operacyjnej EBC regularnie testuje instrumenty i narzędzia polityki pieniężnej, aby mieć pewność, że w razie potrzeby może je sprawnie i bezpiecznie zastosować.