Samenvatting

Het Eurosysteem werkt aan een nieuw ontwerp voor de eurobankbiljetten. Een dergelijk ontwerp moet de gemeenschappelijke identiteit, het rijke culturele erfgoed en het Europese streven naar duurzaamheid weerspiegelen. Het doel is bankbiljetten te maken die niet alleen veilig en functioneel zijn, maar ook inclusief en herkenbaar voor alle Europeanen.

Na uitgebreid voorbereidend werk, waarbij de Europese Centrale Bank (ECB) onafhankelijke adviesgroepen heeft ingeschakeld en naar de mening van het publiek heeft gevraagd, zijn twee thema’s en bijbehorende motieven gekozen: 'Europese cultuur’, dat stilstaat bij ons erfgoed en de culturele ruimtes van Europa, en ‘Rivieren en vogels’, dat de vrijheid, eenheid en onze verbinding met de natuur symboliseert.

De ontwerpwedstrijd

In juli 2025 startte de ECB een ontwerpwedstrijd om deze thema’s te vertalen naar ontwerpvoorstellen. Grafisch ontwerpers uit de hele EU werden uitgenodigd om voorstellen in te dienen.

In de eerste fase van de wedstrijd kwamen na een open oproep 1.241 inzendingen binnen van ontwerpers uit alle EU-landen. Er werden 25 ontwerpers geselecteerd om deel te nemen aan de tweede fase: 17 voor beide thema’s, zes alleen voor ‘Rivieren en vogels’ en twee alleen voor ‘Europese cultuur’.

In de tweede fase, die in november 2025 begon, kregen de geselecteerde ontwerpers een gedetailleerde briefing en de opdracht een ontwerp te maken voor de bankbiljetten van €5, €10, €20, €50, €100 en €200. Elke ontwerper werd gevraagd voor de hele reeks een visueel verhaal uit te werken en tegelijkertijd rekening te houden met de technische, juridische en thematische eisen.

Op de uiterste inzenddatum, 24 april 2026, hadden de ontwerpers 39 voorstellen ingediend: 23 voor ‘Rivieren en vogels’ en 16 voor ‘Europese cultuur’.^[1]

De jury van de ontwerpwedstrijd

Een onafhankelijke jury, met leden uit alle landen van het eurogebied, kreeg de opdracht de inzendingen te beoordelen en maximaal tien winnende ontwerpvoorstellen te selecteren, vijf voor elk thema. De jury was volledig autonoom in haar besluitvorming.

De beoordeling vond plaats in twee fasen, steeds op basis van gepseudonimiseerde ontwerpvoorstellen.^[2] Eerst beoordeelden de juryleden de voorstellen afzonderlijk en gaven ze scores op basis van criteria als creativiteit, thematische samenhang, toegankelijkheid en aantrekkingskracht voor het publiek. Daarna kwam de jury bijeen bij de ECB voor overleg en om de winnende ontwerpvoorstellen te kiezen.

De winnende ontwerpvoorstellen en de beschrijvingen van de ontwerpers

Na een grondige bespreking en beoordeling heeft de jury de tien hieronder beschreven winnende ontwerpvoorstellen geselecteerd, vijf voor elk thema. De voorstellen zijn weergegeven in oplopende volgorde van de aan hen toegekende identificatienummers.

Europese cultuur

• EC145

Het ontwerp kan worden opgevat als een reflectie op hoe cultuur tot stand komt. De ogen staan voor waarnemen, aanvoelen en nadenken, terwijl de mond expressie, dialoog en uitwisseling symboliseert. Door de nadruk op deze elementen gaan de portretten verder dan individuele identiteit en verwijzen ze naar een gemeenschappelijk menselijk vermogen om cultuur te scheppen. Op de achterzijde zijn hedendaagse culturele ruimtes te zien waar mensen van verschillende achtergronden en leeftijden elkaar ontmoeten en met elkaar in contact komen. Samen verbinden de twee zijden individuele waarneming en expressie met collectieve uitwisseling, en nodigen ze het publiek uit de bankbiljetten te zien als verbeeldingen van cultuur als een levend, gedeeld proces.

• EC564

Het ontwerp verbeeldt het officiële motto van de EU: ‘In verscheidenheid verenigd’. Europa is verbonden door een rijke gemeenschappelijke cultuurgeschiedenis en een gedeeld cultureel erfgoed, weergegeven in portretten van iconische Europese figuren. Ons continent wordt ook verenigd door gedeelde waarden en een gevoel van verbondenheid, versterkt door de verscheidenheid aan culturele identiteiten. Die verscheidenheid wordt zichtbaar gemaakt in een collage van vele vormen en texturen, die samen een nieuw geheel vormen en de verschillende elementen verenigen. De collage vormt de achtergrond voor de handgetekende portretten en voorstellingen van gedeelde culturele ruimtes als concrete uitingen van deze ideeën.

• EC617

Vanuit het midden van het bankbiljet kijkt een intrigerende blik de kijker aan. Die blik nodigt uit tot een voorstel, een idee en een dialoog tussen degenen die onze culturele identiteit hebben gevormd en wijzelf, die van Europa een plek maken waar het denken vooropstaat en die de geest van deze figuren levend houden in ons dagelijks leven. Een dominante, consistente en herkenbare kleur komt samen met een patroon van lijnen dat een gedeelde textuur oplevert, binnen een structuur die het geheel bij elkaar houdt. Als we de bankbiljetten horizontaal draaien, zien we vier verticale blokken, elk geïnspireerd op een letter: ‘E’, ‘U’, ‘R’ en ‘O’.

• EC799

Het ontwerp vertelt een eenvoudig verhaal: Europa vormt een gemeenschappelijke culturele ruimte. Elk bankbiljet is onmiddellijk herkenbaar aan zijn dominante kleur en aan zijn eigen centrale motief. Het toont een persoon van wie het leven en werk Europeanen door de eeuwen heen met elkaar verbindt. Op de achterzijde staat een kaart van Europa, waar overheen op subtiele wijze de hemellichamen staan afgebeeld die reizigers al eeuwen lang de weg wijzen, naast een hedendaagse afbeelding van de culturele ruimte die het biljet weergeeft: podiumkunsten, muziek, scholen, bibliotheken, musea en openbare pleinen. Mensen worden zonder specifieke kenmerken weergegeven, zodat burgers zich in hen kunnen herkennen.

• EC915

De communicatieve benadering richt zich vooral op de universele waarde van het werk van iedere persoon en niet zozeer op de persoonlijkheid. De cirkel en de symbolen werken als een visuele boodschap die een intellectuele ruimte aanduidt. Die ruimte biedt de kijker direct een gevoel van visuele vertrouwdheid. Tegelijkertijd bevatten symbolische details subtiele verwijzingen voor een diepere conceptuele uitleg. Zo maakt het ontwerp duidelijk dat, ondanks de verscheidenheid aan personen, hun bijdrage een gezamenlijke bron van inspiratie vormt en een manier biedt om opnieuw aansluiting te vinden bij vertrouwde, maar voortdurend veranderende culturele waarden.

Rivieren en vogels

• RB120

Van vleugelslagen tot stromende rivieren: beweging staat centraal in dit voorstel, dat zowel de dynamiek van de EU als de tastbare en ontastbare stromingen op haar grondgebied wil belichamen. De vogel – aan de voorzijde alleen en op de achterzijde in een groep – treedt op als boodschapper en symboliseert dialoog en wederzijdse afhankelijkheid tussen onze samenlevingen en de natuur. Van de bron van een rivier tot aan de oceaan toont de vlucht van de vogel het landschap dat hij doorkruist. Twee verweven patronen – één met de hand getekend in viltstift en één digitaal opgebouwd – verbeelden samenhang door verscheidenheid.

• RB227

De bankbiljettenserie ‘Rivieren en vogels’ belichaamt het concept door een directe verbinding tussen visuele elementen en hun betekenis. Elk bankbiljet toont een specifieke vogelsoort in relatie tot haar leefgebied en verbindt zo biodiversiteit met Europese landschappen. De horizontale balkstructuren vertalen het eigen geluid van elke vogel naar een visuele vorm, terwijl een verticale schaal de vliegsnelheid aangeeft, zodat deze informatie intuïtief kan worden gelezen. Beknopte gegevens op de voorzijde plaatsen de soort verder in context. Op de achterzijde leggen EU-gebouwen en de kaart van Europa een verbinding tussen natuurlijke omgevingen en gedeelde culturele identiteit.

• RB637

Deze reeks eurobankbiljetten vertelt een visueel verhaal over Europese rivieren, van hun oorsprong in bergbronnen tot de samenvloeiing met de zee. De hoofdrollen zijn weggelegd voor Europese vogels in hun natuurlijke leefgebied. Hoe groter de waarde van het bankbiljet, hoe dichter de beelden bij de zee komen. De veiligheidsfolies tonen telkens één etappe van een rivier met de bijbehorende vogel. Ze werken als infografisch element dat het verhalende concept van de bankbiljettenreeks ondersteunt. Zelfs de EU-gebouwen aan de achterzijde van de bankbiljetten gaan op in de vleugels van de vogels aan de voorzijde.

• RB754

Water stroomt. Het is de bron van alle leven, geeft vorm aan onze omgeving en creëert de leefgebieden van de rijke verscheidenheid aan Europese vogels die op de bankbiljetten te zien zijn. Water kan ook veel eigenschappen verbeelden, zoals evenwicht of standvastigheid. Het gebruik van die eigenschappen als beeldspraak voor de EU-instellingen creëert vertrouwen en inzicht in hun werking. Eén druppel lijkt misschien nietig, maar door de eeuwen heen kan een stroom krachtig genoeg zijn om bergketens uit te slijten. Eén mens lijkt misschien onbeduidend, maar miljoenen mensen die zich verenigen rond een gemeenschappelijk doel zijn veerkrachtig en sterk. Zo bezien is water een geschikte analogie voor de EU.

• RB832

Zes vogels verschijnen in abstracte landschappen, verbonden door de ononderbroken stroming van een rivier, van een bron in de bergen tot een stormachtige zee. Licht begeleidt deze reis en verandert van een zachte aanwezigheid in een dynamische, splijtende kracht met symbolische weerklank. De scènes nodigen uit tot aandachtig kijken en plaatsen de toeschouwer in de positie van een vogelspotter die sporen van elke soort verzamelt. Op de achterzijde worden EU-instellingen verbeeld door menselijke gebaren en een bewegend weefselachtig patroon. Handen houden vast, ondersteunen, richten en gaan in gesprek. Zo suggereren ze samenwerking in actie, terwijl vanuit elk gebouw licht uitstraalt op het grondgebied van de EU.

De Raad van Bestuur van de ECB neemt een definitief besluit over het toekomstige ontwerp van eurobankbiljetten op basis van de uitkomsten van de ontwerpwedstrijd en rekening houdend met de voorkeuren van het publiek.