Spotlight op financiële stabiliteit

24 mei 2016(laatst bijgewerkt op 15 augustus 2016)

Financiële stabiliteit is sinds de financiële crisis een ingeburgerd begrip geworden. Hoewel deskundigen de term misschien enigszins verschillend definiëren, zijn ze het in ruime mate eens over het belang ervan. Voor de ECB betekent financiële stabiliteit dat het financiële stelsel schokken kan weerstaan zonder ernstige verstoringen.

Dat wil zeggen dat mensen toegang blijven houden tot hun bankrekeningen, dat bedrijven nog steeds betalingen kunnen uitvoeren en ontvangen, dat beleggers kunnen blijven handelen en dat banken zich kunnen herfinancieren door van elkaar of van de centrale bank te lenen.

Wat betekent dit in de praktijk?

Het draait bij stabiliteit allemaal om evenwicht. Het financieel stelsel wordt gekenmerkt door een ingewikkeld netwerk van afhankelijkheden en wisselwerkingen tussen verschillende partijen. Banken en verzekeringsmaatschappijen fungeren als intermediairs door ervoor te zorgen dat geld van partijen die krediet willen verstrekken of investeren terechtkomt bij partijen die geld willen lenen. Ook financiële markten zoals de obligatie- en de geldmarkt brengen kredietgevers en kredietnemers direct samen. Tegelijkertijd zorgen betalings- en effectenafwikkelingssystemen, het 'buizenstelsel' van de financiële markten, voor veilig geld- en kapitaalverkeer.

Risico's kunnen zich op verschillende niveaus en in verschillende vormen voordoen. Een algemene economische vertraging zadelt huiseigenaren op met een hoog schuldniveau en een dalende waarde van hun huis, terwijl banken die hypothecaire leningen verstrekken, te maken kunnen krijgen met klanten die hun schulden niet kunnen aflossen. Een vertraging in de opkomende markten kan de economie schade toebrengen door bijvoorbeeld de vraag naar goederen te verminderen, wat in de desbetreffende bedrijfssectoren resulteert in ontslagen. Ze kan eveneens leiden tot een sterke toename van de verkopen op de obligatie-, aandelen- en valutamarkten, waardoor het voor bedrijven lastiger wordt financiering aan te trekken, hetgeen de economische groei remt.

Risico's en kwetsbaarheden waarmee één partij te maken heeft, kunnen dus van invloed zijn op vele andere partijen, wat het stelsel uit evenwicht zou kunnen brengen en een bedreiging vormen voor de algehele financiële stabiliteit.

Wat is onze rol bij dit alles?

Wij volgen het financiële stelsel constant om mogelijke risico's en kwetsbaarheden vroegtijdig in kaart te brengen en te beoordelen wat er gedaan moet worden. Macroprudentieel beleid kan dergelijke risico's voorkomen – op het niveau van een land, een sector of een financiële instelling. Om bijvoorbeeld een mogelijke huizenprijszeepbel af te wenden, kunnen de nationale autoriteiten van de banken in het eurogebied eisen dat ze hun kredietnormen aanscherpen, bijvoorbeeld door klanten te vragen meer eigen geld op tafel te leggen wanneer ze een hypothecaire lening nemen. Dergelijke maatregelen moeten worden gemeld aan de ECB, die zo nodig bezwaar kan aantekenen. De ECB kan de banken ook vragen kapitaal boven de minimumvereisten aan te houden (de precieze niveaus zijn vastgelegd in EU-regels), zodat ze mogelijke schokken beter kunnen weerstaan.

Hoewel deze instrumenten in eerste instantie gericht zijn op het financiële stelsel als geheel, waakt het nieuwe bankentoezicht van de ECB over individuele banken om ervoor te zorgen dat de banksector veilig blijft, en uiteindelijk om de financiële stabiliteit in Europa te versterken.

Laat me meer weten: een snelgids voor macroprudentieel beleid