Etyka zawodowa

EBC konsekwentnie upowszechnia rzetelność zawodową, zasady dobrego zarządzania i najwyższe standardy etyczne.

Osoby pełniące wysokie funkcje w EBC i jego pracownicy wykonują swoje obowiązki bezstronnie i rzetelnie, a ich zachowanie przystaje do charakteru instytucji unijnej, jaką jest EBC.

„Silnej kulturze merytorycznej musi towarzyszyć silna kultura etyczna”.

Mario Draghi

Znaczenie etyki w EBC

Zasady i reguły rządzące naszym postępowaniem są zawarte w zasadach etyki zawodowej dla wszystkich pracowników oraz kodeksie postępowania dla pracowników wysokiego szczebla (dalej nazywanych „osobami pełniącymi wysokie funkcje”).

Konflikty interesów
Za najważniejszy standard etyki zawodowej należy uznać zarządzanie konfliktami interesów. Wiąże się on bezpośrednio z rzetelnością, która jest jedną z naszych wartości organizacyjnych, i leży u podstaw wielu zasad etyki. W zasadach tych wskazano reguły i normy postępowania, które mają zapobiec sytuacjom mogącym rodzić konflikt interesów lub choćby jego domniemanie. Osoby pełniące wysokie funkcje w EBC i pracownicy winni bowiem wykonywać swoje obowiązki zawodowe w sposób bezstronny i obiektywny.
Przyjmowanie prezentów i korzystanie z gościnności

Aby nie powstało nawet domniemanie konfliktu interesów, pracownikom z zasady nie wolno przyjmować żadnych korzyści z tytułu swojego zatrudnienia w EBC. Zasada ta dotyczy przede wszystkim kontaktów z sektorem prywatnym, nadzorowanymi bankami i obecnymi lub potencjalnymi kontrahentami EBC. Odnosi się do wszelkich korzyści, bez względu na ich naturę, w tym prezentów i gościnności.

Osoby pełniące wysokie funkcje w EBC także muszą przestrzegać zasad niezależności i bezstronności oraz unikać konfliktu interesów wynikającego z przyjmowania korzyści. Jednak z racji swojego statusu i funkcji mogą w określonym zakresie korzystać z gościnności i otrzymywać skromne upominki.

Działalność zewnętrzna

Pracownicy EBC, którzy chcą podjąć dodatkową działalność o charakterze zawodowym lub wykraczającą poza standardowo rozumianą rekreację, muszą uzyskać na to zezwolenie, co ma zagwarantować, że działalność ta nie spowoduje konfliktu interesów.

Osoby pełniące wysokie funkcje w EBC składają co roku deklarację interesów, w której wykazują wszelkie działania zewnętrzne, jakie wykonywały zawodowo lub prywatnie.

Po opuszczeniu EBC

Po odejściu z EBC osoby pełniące wysokie funkcje i pracownicy muszą niekiedy odczekać pewien czas przed podjęciem nowej pracy. Karencja w zatrudnieniu, która ma zapobiegać bezpośredniemu przechodzeniu pracowników z sektora publicznego do prywatnego, zależy od funkcji, jaką pełnili w EBC. Ograniczenie to dotyczy zwłaszcza kierownictwa i pracowników nadzoru bankowego – dla nich okres karencji może wynosić nawet dwa lata.

Ponadto po odejściu z EBC pracownicy w dalszym ciągu pozostają związani tajemnicą służbową. Nie mogą ujawniać żadnych niepublicznych informacji, z którymi zetknęli się w trakcie wykonywania obowiązków służbowych. Przez określony okres po opuszczeniu EBC osoby pełniące wysokie funkcje i pracownicy podlegają także wyrywkowym kontrolom przestrzegania przepisów dotyczących prywatnych transakcji finansowych.

Przetargi

Pracownicy winni prowadzić przetargi obiektywnie, neutralnie, przejrzyście i sprawiedliwie oraz zgodnie z odpowiednimi przepisami. Oczekuje się od nich także unikania i zgłaszania konfliktów interesów. W tym celu pracownicy uczestniczący w postępowaniach przetargowych składają oświadczenie, że rozumieją zasady dotyczące konfliktu interesów i że w relacjach z potencjalnymi oferentami konflikt taki nie występuje.

Rekrutacja

Jednym z elementów procedur rekrutacji jest ocena kandydatów pod kątem potencjalnego konfliktu interesów, który mógłby wynikać z ich poprzedniej pracy lub osobistych powiązań z osobami zatrudnionymi obecnie w EBC.

Kontakty z podmiotami zewnętrznymi

Pracownicy i osoby pełniące wysokie funkcje w EBC muszą w rozważny i przejrzysty sposób podchodzić do tego, z kim i kiedy się spotykają oraz co mówią publicznie. Powinni stosować się do zasad przewodnich i odpowiednich regulaminów dotyczących wystąpień publicznych i udziału w spotkaniach.

W duchu przejrzystości i odpowiedzialności regularnie publikuje się służbowe kalendarze członków Rady Prezesów, Zarządu i Rady ds. Nadzoru.

Kalendarze pozostałych członków Rady Prezesów i Rady ds. Nadzoru można znaleźć na stronach odpowiednich krajowych banków centralnych lub organów nadzoru.

Prywatne operacje finansowe

Pracownikom i osobom pełniącym wysokie funkcje w EBC nie wolno wykorzystywać informacji poufnych do zawierania prywatnych transakcji finansowych ani udzielania porad dotyczących takich transakcji. EBC wprowadził rygorystyczne i szczegółowe zasady dotyczące prywatnych transakcji finansowych. Należą do nich wytyczne dotyczące zgłaszania numerów kont bankowych oraz występowania o zezwolenie na zawarcie transakcji. Ściśle pilnuje się, czy te zasady są przestrzegane.

Kwestie etyczne na wszystkich szczeblach

Przestrzeganie zasad etyki jest indywidualnym obowiązkiem osób pełniących wysokie funkcje i wszystkich pracowników EBC. Prawidłowe oraz spójne stosowanie tych zasad wymaga dobrze działających mechanizmów i procedur monitorowania i informowania.

Osoby pełniące wysokie funkcje są zobowiązane do składania deklaracji zgodności, czyli oświadczenia, że przestrzegają kodeksu postępowania, oraz deklaracji interesów, w której podają informacje o wcześniejszej działalności zawodowej, działalności prywatnej oraz interesach finansowych.

Ważną rolę w zapewnianiu przestrzegania zasad etycznych odgrywają dwa organy:

Komitet ds. Etyki

Komitet ds. Etyki doradza osobom pełniącym wysokie funkcje w EBC oraz pilnuje odpowiedniego i spójnego stosowania zasad etyki.

W skład komitetu wchodzą trzy osoby spoza EBC, które cieszą się znakomitą reputacją, których niezależność nie budzi wątpliwości i które doskonale rozumieją zadania, cele i system zarządzania EBC, Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC), Eurosystemu i europejskiego nadzoru bankowego. Są to: Jean-Claude Trichet (przewodniczący), Patrick Honohan i Erkki Liikanen.

Biuro ds. Zgodności i Ładu Wewnętrznego

Biuro ds. Zgodności i Ładu Wewnętrznego doradza pracownikom EBC, zwiększa świadomość kwestii etycznych oraz pilnuje przestrzegania zasad etyki zawodowej.

Regularnie prowadzi szkolenia dla pracowników, aby tłumaczyć, dlaczego potrzebne są zasady etyki, i budować w EBC odpowiednią kulturę etyczną. Pomaga to pracownikom zrozumieć i przyswoić sobie swoje obowiązki w tym zakresie oraz myśleć, reagować i podejmować decyzje w sposób etyczny.

Znaczenie etyki dla Eurosystemu i europejskiego nadzoru bankowego

W ostatnich latach, zwłaszcza odkąd działa europejski nadzór bankowy, rośnie w społeczeństwie świadomość znaczenia etyki zawodowej i właściwego zarządzania organizacją (tzw. ładu korporacyjnego). W świetle tej zwiększonej świadomości i uwagi publicznej Rada Prezesów stwierdziła, że aby ograniczać ryzyko dla reputacji i chronić wiarygodność EBC, ESBC, Eurosystemu i europejskiego nadzoru bankowego, należy stworzyć odpowiednią i wspólną kulturę etyczną.

Wyznaczyła zatem określone standardy etyczne dla wszystkich banków centralnych z Eurosystemu oraz dla europejskiego nadzoru bankowego. Dotyczą one w szczególności zapobiegania nieuprawnionemu wykorzystywaniu informacji poufnych, zarządzania konfliktami interesów oraz przyjmowania prezentów i korzystania z gościnności.

W dalszym rozwijaniu i ujednolicaniu standardów etyki i zgodności (tzw. compliance) na podstawie zdobytego doświadczenia pomaga grupa zadaniowa złożona z najwyższych rangą osób odpowiedzialnych za te zagadnienia w Eurosystemie i europejskim nadzorze bankowym.