EBC ocenia postępy na drodze do wprowadzenia euro

24 czerwca 2026

• W raporcie, który ukazuje się co dwa lata, oceniane są postępy na drodze do wprowadzenia euro w Czechach, na Węgrzech, w Polsce, w Rumunii i w Szwecji
• Badane kraje wykazują odporność gospodarczą na szoki zewnętrzne, ale nadal mierzą się z przeszkodami na drodze do wprowadzenia euro
• Trendy inflacyjne są zróżnicowane, a stan finansów publicznych w większości krajów się pogarsza
• Prawo obowiązujące we wszystkich pięciu badanych krajach nie jest w pełni zgodne z wymogami prawnymi dotyczącymi wprowadzenia euro

Jak wynika z opublikowanego dziś tegorocznego raportu o konwergencji Europejskiego Banku Centralnego (EBC), w państwach członkowskich Unii Europejskiej (UE) spoza strefy euro od 2024 poczyniono niewielkie postępy w zakresie konwergencji gospodarczej tych krajów i strefy euro. Jednym z głównych czynników spowalniających konwergencję gospodarczą są skutki ekonomiczne szoków zewnętrznych, w tym rosyjskiej wojny przeciwko Ukrainie, napięć handlowych na świecie i wybuchu wojny na Bliskim Wschodzie.

Mimo tych zewnętrznych wyzwań aktywność gospodarcza w badanych krajach wykazała odporność, jednak tempo wzrostu w poszczególnych państwach było różne. Jeśli chodzi o przyszłość, na perspektywy gospodarcze niekorzystnie oddziałują zwiększone napięcia geopolityczne. Wojna na Bliskim Wschodzie przyczyniła się do większej zmienności na światowych rynkach energii i wzrostu kosztów energii, co spotęgowało niepewność dotyczącą perspektyw gospodarczych. Te czynniki wywarły już widoczny wpływ na inflację i nastroje gospodarcze i mogą odbić się na wzroście produkcji w przyszłości. Choć stopień wrażliwości i bezpośredniej ekspozycji tych gospodarek na szoki energetyczne zmniejszył się z upływem czasu i obecnie jest niższy niż w 2022, średniookresowe skutki gospodarcze będą zależeć od intensywności i czasu trwania obecnego szoku energetycznego, a także skali jego pośrednich i wtórnych skutków.

Jeśli chodzi o kryterium dotyczące stabilności cen, w trzech spośród pięciu badanych krajów średnia 12‑miesięczna stopa inflacji przekroczyła wartość referencyjną wynoszącą 2,7%. Inflacja była znacznie wyższa od tej wartości w Rumunii i przekroczyła ją, choć w mniejszym stopniu, na Węgrzech i w Polsce. W Czechach i Szwecji inflacja była poniżej wartości referencyjnej (wykres 1). Wartość referencyjną oblicza się na podstawie średniej stopy inflacji w trzech państwach członkowskich z najlepszym wynikiem za ostatnie 12 miesięcy, czyli na Cyprze (0,9%), we Francji (1,2%) i w Danii (1,6%), powiększonej o 1,5 pkt proc. Żadnego z państw członkowskich nie uznano za obserwację odstającą, nieuwzględnianą przy obliczaniu wartości odniesienia.

Wykres 1

Inflacja HICP

(średnioroczne zmiany procentowe)

Wykres 2

Nadwyżka (+) lub deficyt (−) sektora instytucji rządowych i samorządowych

(proc. PKB)

Od czasu publikacji raportu o konwergencji z 2024 roku deficyt budżetowy w większości krajów się pogorszył i w niektórych przypadkach wskaźnik długu do PKB znacznie wzrósł. W 2025 Węgry, Polska i Rumunia przekroczyły wartość referencyjną deficytu wynoszącą 3% PKB (wykres 2). Wskaźnik zadłużenia brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB w 2025 był niższy lub znacznie niższy od wartości referencyjnej wynoszącej 60% we wszystkich badanych krajach z wyjątkiem Węgier. Najnowsze prognozy Komisji Europejskiej wskazują jednak, że w 2026 wskaźnik długu w Polsce i Rumunii przekroczy wartość referencyjną.

Od czasu publikacji raportu o konwergencji z 2024 roku liczba krajów objętych procedurą dotyczącą nadmiernego deficytu wzrosła do trzech – do Rumunii dołączyły Węgry i Polska. Według prognoz Komisji Europejskiej żaden z tych krajów nie zredukuje deficytu do poziomu poniżej wartości referencyjnej wynoszącej 3% PKB przed końcem 2027. Rumunia nadal jest objęta procedurą dotyczącą nadmiernego deficytu, którą uruchomiono w 2020. Termin na zlikwidowanie nadmiernego deficytu został wydłużony do 2030. W lipcu 2024 uruchomiono procedury dotyczące nadmiernego deficytu także wobec Węgier i Polski, ponieważ ich deficyty przekroczyły wartość odniesienia równą 3% PKB w 2023 i wyniosły, odpowiednio, 4,7% i 7,3%. Terminy na skorygowanie tej sytuacji wyznaczono na, odpowiednio, 2026 i 2028.

Jeśli chodzi o kryterium dotyczące kursu walutowego, żadna z walut badanych krajów nie uczestniczy w mechanizmie kursowym ERM II, a kursy części walut wobec euro podlegały w ciągu ostatnich kilku lat znacznym wahaniom (wykres 3).

Co do długoterminowych stóp procentowych, w trzech spośród pięciu badanych krajów średnia 12‑miesięczna długoterminowa stopa procentowa była wyższa od wartości referencyjnej wynoszącej 5,1% (wykres 4). Tymi krajami były Polska (5,4%), Węgry (6,7%) i Rumunia (6,7%). Ich długoterminowe stopy procentowe przekraczały wartość referencyjną również w raporcie o konwergencji z 2024. Wartość referencyjną oblicza się na podstawie 12‑miesięcznej średniej długoterminowych stóp procentowych trzech państw członkowskich o najniższej stopie inflacji, tj. Danii (2,6%), Cypru (3,1%) i Francji (3,5%). Obliczona w ten sposób średnia stopa wyniosła 3,1%; po dodaniu do niej 2 pkt proc. otrzymano wartość odniesienia równą 5,1%.

Wykres 3

Dwustronne kursy walutowe wobec euro

(indeks: średnia za czerwiec 2024 = 100; dane dzienne; 1 czerwca 2024 – 17 czerwca 2026)

Wykres 4

Długoterminowe stopy procentowe

(proc., średnie roczne)

Duże znaczenie dla trwałości konwergencji ma jakość instytucji. Silniejsze instytucje i zarządzanie przyniosłyby znaczne korzyści gospodarcze, zwłaszcza na Węgrzech i w Rumunii. Ze wskaźników publikowanych przez organizacje międzynarodowe wynika, że w badanych krajach – z wyjątkiem Szwecji – trzeba jeszcze wyrównać różnice pod względem jakości instytucji i zarządzania.

Jeśli chodzi o zgodność prawa krajowego z Traktatami oraz Statutem ESBC i EBC, w żadnym z pięciu badanych krajów nie ma pełnej zgodności z wymogami dotyczącymi wprowadzenia euro.

Kontakt z mediami: Benoit Deeg, tel.: +49 172 1683704.

Uwagi

• Raport o konwergencji Komisji Europejskiej
• Raport o konwergencji, sporządzany przez EBC co dwa lata lub na wniosek zainteresowanego kraju, stanowi analizę stanu konwergencji gospodarczej i prawnej państw członkowskich UE spoza strefy euro objętych derogacją. Przedstawia ocenę stopnia trwałej konwergencji gospodarczej tych państw i strefy euro, zgodności prawa krajowego z prawem UE oraz spełnienia wymogów statutowych w odniesieniu do banków centralnych tych krajów. Dania, która podlega klauzuli opt‑out, nie jest uwzględniana w ocenie, chyba że o to wystąpi.
• Datą graniczną dla statystyk zawartych w raporcie był 17 czerwca 2026. Okresem referencyjnym dla kryteriów dotyczących stabilności cen i długoterminowych stóp procentowych był okres od czerwca 2025 do maja 2026. Okresem referencyjnym dla kursów walutowych był okres od 18 czerwca 2024 do 17 czerwca 2026. Dane historyczne o stanie finansów publicznych obejmują okres do 2025. Prognozy zawarte w raporcie opierają się na prognozie gospodarczej Komisji Europejskiej z wiosny 2026 i najnowszych programach konwergencji przedstawionych przez poszczególne kraje, jak również innych informacjach istotnych dla prognostycznej oceny trwałości konwergencji.