Ψηφιακό ευρώ: ενισχύοντας το οικοσύστημα πληρωμών της Ευρώπης

Ομιλία του Piero Cipollone, μέλους της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ, στην εκδήλωση «Το ψηφιακό ευρώ στην Κύπρο»

Λευκωσία, 6 Φεβρουαρίου 2026

Είναι μεγάλη μου χαρά που βρίσκομαι σήμερα εδώ στην Κύπρο.

Θα ήθελα να ευχαριστήσω για την πρόσκληση τον Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου κ. Πατσαλίδη και τους διοργανωτές της εκδήλωσης.

Η Κύπρος έχει αναλάβει την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ σε μια κομβική περίοδο για την Ευρώπη. Σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από ταχείες μεταβολές, στρατηγική αβεβαιότητα και γεωπολιτικές εντάσεις, η προτεραιότητα της Προεδρίας, «αυτονομία μέσω της ασφάλειας και της ανταγωνιστικότητας», αποτυπώνει τη φιλοδοξία της Ευρώπης να ενισχύσει την ανεξαρτησία της μέσα από την οικοδόμηση μιας ισχυρής, καινοτόμου και ανταγωνιστικής οικονομίας.

Δεν απευθύνουμε έκκληση για προστατευτισμό, αλλά για αξιοποίηση της συλλογικής ικανότητας της Ευρώπης να καινοτομεί και να είναι ανταγωνιστική σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η ΕΚΤ, σε συνεργασία με τις εθνικές κεντρικές τράπεζες της ζώνης του ευρώ, είναι έτοιμη να συμβάλει ενεργά ώστε η ιδέα της αυτονομίας μέσω της ασφάλειας και της ανταγωνιστικότητας να μετουσιωθεί σε πρακτικές δράσεις και λύσεις.

Θα επικεντρωθούμε σε έναν τομέα που είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τη θεσμική εντολή μας: την έκδοση χρήματος κεντρικής τράπεζας και την προαγωγή της ομαλής λειτουργίας των συστημάτων πληρωμών.

Το χρήμα κεντρικής τράπεζας διακρίνεται σε δύο είδη: το χρήμα λιανικής, που χρησιμοποιείται από τους πολίτες και τις επιχειρήσεις για την αγορά αγαθών και υπηρεσιών, και το χρήμα χονδρικής, που χρησιμοποιείται από τις τράπεζες για τον διακανονισμό των μεταξύ τους απαιτήσεων.

Οι ψηφιακές πληρωμές είναι πλέον ο κανόνας και οι νέες τεχνολογίες διαταράσσουν τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Ενώ αυτό το περιβάλλον δημιουργεί συναρπαστικές ευκαιρίες για τόνωση της ανάπτυξης, συνοδεύεται από προκλήσεις. Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι το χρήμα κεντρικής τράπεζας παραμένει κατάλληλο για έναν ψηφιακό κόσμο και, κατ’ επέκταση, να διαφυλάξουμε τη νομισματική κυριαρχία της Ευρώπης στην ψηφιακή εποχή.

Σε ό,τι αφορά το χρήμα χονδρικής, η απουσία ενός ευρέως διαθέσιμου περιουσιακού στοιχείου σε ευρώ για τον διακανονισμό συναλλαγών που βασίζονται σε πλατφόρμες τεχνολογίας κατανεμημένου καθολικού (DLT) δημιουργεί ένα κενό το οποίο, αν δεν αντιμετωπιστεί, θα μπορούσε να καλυφθεί από μη ευρωπαϊκές λύσεις. Αυτό θα δημιουργήσει νέες εξαρτήσεις και εγκυμονεί τον κίνδυνο το ευρώ να περιοριστεί σε δευτερεύοντα ρόλο στον ψηφιακό χρηματοοικονομικό τομέα παγκοσμίως.^[1]

Σε αυτό το πλαίσιο, το Ευρωσύστημα θέσπισε στρατηγική για τον διακανονισμό σε χρήμα κεντρικής τράπεζας των συναλλαγών που καταγράφονται σε πλατφόρμες DLT. Με αυτόν τον τρόπο, θα παρέχει ένα περιουσιακό στοιχείο μηδενικού κινδύνου το οποίο θα στηρίζει την ανάπτυξη ενός ενοποιημένου και δυναμικού ψηφιακού χρηματοοικονομικού οικοσυστήματος στην Ευρώπη. Η στρατηγική μας αποτελείται από δύο συμπληρωματικά σκέλη: το «Pontes» και το «Appia».^[2] Αυτές οι πρωτοβουλίες προχωρούν με ταχύ ρυθμό και σκοπεύουμε να θέσουμε σε εφαρμογή το «Pontes», την αρχική λύση μας για τον διακανονισμό σε μετρητά, το γ΄ τρίμηνο του τρέχοντος έτους. Το «Appia» θα διαμορφώσει ένα όραμα για το μελλοντικό ψηφιακό χρηματοοικονομικό οικοσύστημα στην Ευρώπη.^[3]

Ομοίως, στον τομέα των διασυνοριακών πληρωμών, η ταχεία ανάπτυξη των σταθερών κρυπτονομισμάτων (stablecoins) σε δολάρια ΗΠΑ υπονομεύει τον ρόλο του ευρώ ως χρήματος εμπορικών τραπεζών. Και σε αυτόν τον τομέα σημειώνουμε ταχεία πρόοδο, ξεκλειδώνοντας ταχύτερες, φθηνότερες και πιο διαφανείς διασυνοριακές πληρωμές, μέσω της διασύνδεσης του ευρωπαϊκού συστήματος ταχείας πληρωμής με τα αντίστοιχα συστήματα σε άλλες χώρες.^[4]

Ωστόσο, υπάρχει ένας τομέας στον οποίο η ευρωπαϊκή κυριαρχία ήδη δέχεται πίεση: ο τομέας των πληρωμών λιανικής.

Ο ρόλος των μετρητών –του μέσου πληρωμής μας που εκδίδεται από την κεντρική τράπεζα– υποχωρεί μπροστά στην επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού. Και σχεδόν τα δύο τρίτα των συναλλαγών με κάρτα στη ζώνη του ευρώ διενεργούνται από μη ευρωπαϊκές εταιρείες. Μάλιστα, 13 χώρες της ζώνης του ευρώ, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου, στηρίζονται αποκλειστικά σε διεθνή σχήματα καρτών για πληρωμές εντός των καταστημάτων.

Σήμερα θα ήθελα να επικεντρωθώ σε αυτήν ακριβώς την πρόκληση, ιδίως απέναντι σε ένα τόσο ευρύ ακροατήριο στο οποίο συμμετέχουν διαφορετικά ενδιαφερόμενα μέρη, μεταξύ άλλων, μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πολιτικοί, καταναλωτές, έμποροι και τράπεζες.

Η ΕΚΤ έχει δεσμευθεί να ενεργεί σύμφωνα με την εντολή που της έχει ανατεθεί με τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης: να παρέχει κρατικό χρήμα στους Ευρωπαίους. Ωστόσο, η ΕΚΤ δεν είναι σε θέση να υλοποιήσει μια λύση χωρίς ένα ισχυρό υποστηρικτικό νομικό πλαίσιο. Γι’ αυτό είναι τόσο σημαντικό το εν εξελίξει έργο των Ευρωπαίων συννομοθετών.

Πρώτα θα εξηγήσω γιατί το ψηφιακό ευρώ είναι τόσο σημαντικό, ιδίως στο σημερινό πλαίσιο. Στη συνέχεια θα περιγράψω τα πολλά πρακτικά οφέλη για τους καταναλωτές, τους εμπόρους και τις τράπεζες σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ. Τέλος, θα παρουσιάσω τους λόγους για τους οποίους είμαστε αισιόδοξοι ότι μια προσέγγιση δημόσιου-ιδιωτικού τομέα μπορεί να συμβάλει στην οικοδόμηση ενός πιο ανθεκτικού ευρωπαϊκού συστήματος πληρωμών στο μέλλον.

Τα επιχειρήματα υπέρ των μετρητών σε ψηφιακή μορφή

Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω με μια απλή παρατήρηση: ο τρόπος με τον οποίο πληρώνουμε έχει αλλάξει περισσότερο τα τελευταία χρόνια από ό,τι τα τελευταία 50 χρόνια.

Σήμερα, όταν πληρώνουμε λογαριασμούς, κάνουμε κράτηση σε ξενοδοχείο ή πραγματοποιούμε ηλεκτρονικές αγορές, σπανίως χρησιμοποιούμε μετρητά.

Για παράδειγμα, σύμφωνα με την έρευνα της ΕΚΤ για τις συνήθειες πληρωμής των καταναλωτών στη ζώνη του ευρώ, εδώ στην Κύπρο το ποσοστό των πληρωμών ηλεκτρονικού εμπορίου αυξήθηκε από περίπου 1% το 2019 σε περίπου 26% το 2024 – ένα εντυπωσιακό παράδειγμα της ταχύτητας με την οποία οι ψηφιακές πληρωμές έχουν γίνει αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής ζωής.^[5]

Σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ, οι ψηφιακές πληρωμές αποτελούν ολοένα περισσότερο τον κανόνα και τα μετρητά δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν πλέον για τη διενέργεια πληρωμών σε όλες τις περιπτώσεις. Οι ηλεκτρονικές αγορές ήδη αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ένα τρίτο των συναλλαγών λιανικής, αλλά τα μετρητά δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε απευθείας σύνδεση (online).

Αυτό δημιουργεί ένα διαρθρωτικό κενό στο νομισματικό σύστημα: η οικονομία μας γίνεται ολοένα πιο ψηφιακή, αλλά στις συναλλαγές λιανικής το χρήμα κεντρικής τράπεζας παραμένει περιορισμένο στα μετρητά σε φυσική μορφή.

Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να είμαι απολύτως ξεκάθαρος: θα συνεχίσουμε να εκδίδουμε τραπεζογραμμάτια και καταβάλλουμε κάθε προσπάθεια για να διασφαλίσουμε ότι τα μετρητά σε φυσική μορφή παραμένουν ευρέως αποδεκτά και διαθέσιμα.^[6] Μάλιστα, προετοιμάζουμε την έκδοση τρίτης σειράς τραπεζογραμματίων ευρώ με νέα σχέδια που θα είναι περισσότερο οικεία στους Ευρωπαίους.

Η ΕΚΤ πρέπει να διασφαλίσει ότι, στην ψηφιακή εποχή που διανύουμε, το χρήμα κεντρικής τράπεζας ικανοποιεί τις εξελισσόμενες ανάγκες των Ευρωπαίων. Σε αυτό το πλαίσιο, προετοιμαζόμαστε να συμπληρώσουμε τα μετρητά σε φυσική μορφή με το ψηφιακό τους ισοδύναμο: το ψηφιακό ευρώ.

Αυτό δεν αποτελεί δευτερεύον έργο – συγκαταλέγεται στα βασικά καθήκοντα του Ευρωσυστήματος όπως αυτά ορίζονται στη Συνθήκη: παροχή ενός μέσου πληρωμών με την ιδιότητα νόμιμου χρήματος και έκδοση χρήματος ως δημόσιο αγαθό.

Με την προετοιμασία για ένα ψηφιακό ευρώ, απλώς προσαρμοζόμαστε στις εξελισσόμενες τεχνολογίες και προτιμήσεις, και διαφυλάσσουμε την ελευθερία των Ευρωπαίων να πληρώνουν και με τα δικό τους χρήμα – το χρήμα που εκδίδεται από τη δική τους κεντρική τράπεζα.

Το ψηφιακό ευρώ, ως ψηφιακή μορφή μετρητών, θα διασφαλίσει ότι το χρήμα κεντρικής τράπεζας παραμένει διαθέσιμο και μπορεί να χρησιμοποιείται σε μια ολοένα και περισσότερο ψηφιοποιημένη οικονομία, διατηρώντας τον ρόλο του ως αξιόπιστο σημείο αναφοράς του νομισματικού μας συστήματος.

Οφέλη για την αυτονομία της Ευρώπης

Στο σημερινό περιβάλλον αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων, το ψηφιακό ευρώ δεν είναι απλώς κάτι που θα ήταν ωραίο να έχουμε. Καθώς η χρήση των μετρητών μειώνεται, βασιζόμαστε ολοένα περισσότερο σε σύνθετες ψηφιακές τεχνολογίες οι οποίες σε μεγάλο βαθμό λειτουργούν στο παρασκήνιο.

Ως Ευρωπαίοι πολίτες, ενδιαφερόμαστε ιδιαιτέρως να αποφύγουμε την υπερβολική εξάρτηση της Ευρώπης από συστήματα πληρωμών που βρίσκονται σε ξένα χέρια.

Τα συστήματα πληρωμών πλέον αποτελούν μέρος των κρίσιμων υποδομών της Ευρώπης, όπως η ενέργεια, οι μεταφορές και οι τηλεπικοινωνίες. Η ανθεκτικότητα και η ασφάλεια αυτών των υποδομών έχουν άμεσο αντίκτυπο στην οικονομική μας σταθερότητα και στρατηγική αυτονομία. Αρκεί να φανταστείτε πώς θα ήταν αν δεν υπήρχε η δυνατότητα διενέργειας ψηφιακών πληρωμών έστω για μία ημέρα. Ποιο θα ήταν το αποτέλεσμα για την κοινωνία;

Η Κύπρος, όπως και η υπόλοιπη Ευρώπη, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από διεθνείς παρόχους ουσιαστικά για όλες τις περιπτώσεις χρήσης, από το ηλεκτρονικό εμπόριο και τις πληρωμές από πρόσωπο σε πρόσωπο έως τις συναλλαγές σε καταστήματα.

Οι πληρωμές με κάρτα είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Το πρώτο εξάμηνο του 2025 οι πληρωμές με κάρτα αντιπροσώπευαν το 74,5% του συνολικού αριθμού των συναλλαγών χωρίς μετρητά στην Κύπρο. Πρόκειται για το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στη ζώνη του ευρώ.^[7] Αλλά στην Κύπρο δεν υπάρχουν διαθέσιμες ευρωπαϊκές λύσεις για τις πληρωμές με κάρτα.

Αυτό το επίπεδο εξάρτησης σημαίνει ότι κρίσιμα τμήματα των ευρωπαϊκών υποδομών πληρωμών κατέχονται και λειτουργούν από οντότητες εκτός της ζώνης του ευρώ. Σε μια περίοδο κατά την οποία η ανθεκτικότητα και η στρατηγική αυτονομία έχουν μεγαλύτερη σημασία από ποτέ, αυτό δημιουργεί ευπάθειες τις οποίες δεν έχουμε περιθώριο να αγνοήσουμε.

Ένα ψηφιακό ευρώ, στηριζόμενο σε ευρωπαϊκές υποδομές, θα επιτρέψει στην Ευρώπη να ανακτήσει τον έλεγχο της τροχιάς στην οποία κινείται το σύστημα πληρωμών της και να ενισχύσει την αυτονομία μας.

Οφέλη για τους καταναλωτές

Το κίνητρό μας είναι σαφές, αλλά ποια είναι τα πραγματικά οφέλη του ψηφιακού ευρώ για τους καταναλωτές;

Το ψηφιακό ευρώ θα προσφέρει την απλότητα και ευκολία της δυνατότητας πληρωμής με μια ενιαία λύση – για παράδειγμα το έξυπνο τηλέφωνό σας. Επίσης, θα διασφαλίσει ότι θα έχουμε πάντα την ελευθερία να επιλέγουμε να πληρώσουμε με ένα δημόσιο μέσο πληρωμών – όχι μόνο σε φυσική μορφή, αλλά και ψηφιακά.

Μάλιστα, σύμφωνα με έρευνα που διενήργησε το Ευρωσύστημα, όταν έλαβαν τις σχετικές εξηγήσεις, το 66% των Ευρωπαίων ανέφεραν ότι θα τους ενδιέφερε να δοκιμάσουν το ψηφιακό ευρώ.^[8]

Το ψηφιακό ευρώ θα είναι μια λύση πληρωμής για κάθε περίπτωση. Θα μπορεί να χρησιμοποιείται κάθε στιγμή και σε όλα τα μέρη της ζώνης του ευρώ – ακριβώς όπως τα μετρητά, αλλά σε ψηφιακή μορφή. Θα είναι καθολικά αποδεκτό και διαθέσιμο δωρεάν για βασική χρήση.

Θα λειτουργεί τόσο σε απευθείας σύνδεση (online) όσο και εκτός σύνδεσης (offline). Η λειτουργία εκτός σύνδεσης είναι ιδιαιτέρως σημαντική, καθώς διασφαλίζει την ανθεκτικότητα σε περιπτώσεις περιορισμένης συνδεσιμότητας και επιτρέπει στους πολίτες να πληρώνουν ψηφιακά με ένα επίπεδο προστασίας της ιδιωτικής ζωής συγκρίσιμο με εκείνο των μετρητών. Για τις συναλλαγές σε ψηφιακό ευρώ εκτός σύνδεσης, τα προσωπικά στοιχεία της συναλλαγής θα είναι γνωστά μόνο στον πληρωτή και στον δικαιούχο. Για τις συναλλαγές σε απευθείας σύνδεση, η ΕΚΤ και οι εθνικές κεντρικές τράπεζες δεν θα είναι σε θέση να ταυτοποιήσουν τον πληρωτή και τον δικαιούχο. Θα βλέπουν μόνο κρυπτογραφημένους κωδικούς και το ποσό της συναλλαγής. Η σύνδεση μεταξύ αυτών των κωδικών και της ταυτότητας του πληρωτή και του δικαιούχου θα είναι γνωστή μόνο στις τράπεζές τους.^[9]

Προκειμένου να εκπληρώσει τον σκοπό του να λειτουργεί ως ψηφιακό συμπλήρωμα των μετρητών, το ψηφιακό ευρώ θα είναι διαθέσιμο σε όλους, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων που είναι οικονομικά και ψηφιακά ευάλωτα και των ατόμων με αναπηρία. Μόλις υπογράψαμε συμφωνία συνεργασίας με το ίδρυμα ONCE, που έχει στόχο τη συνεργασία και την κοινωνική συμπερίληψη των ατόμων με αναπηρία^[10], για την προαγωγή και διασφάλιση της καθολικής προσβασιμότητας στο ψηφιακό ευρώ.

Με λίγα λόγια, το ψηφιακό ευρώ θα συνδυάζει την ευκολία των ψηφιακών πληρωμών με την εμπιστοσύνη, την ασφάλεια και την προστασία της ιδιωτικότητας που οι άνθρωποι συσχετίζουν με τα μετρητά.

Οφέλη για τους εμπόρους

Το ψηφιακό ευρώ θα έχει επίσης απτά οφέλη για τους εμπόρους.

Σήμερα, πολλοί Ευρωπαίοι έμποροι εξαρτώνται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τα διεθνή σχήματα καρτών, τα οποία συχνά συνοδεύονται από υψηλές και αδιαφανείς προμήθειες. Αυτό ισχύει ιδίως για τους εμπόρους στην Κύπρο, όπου είναι υποχρεωτικό για τις επιχειρήσεις λιανικής να αποδέχονται πληρωμές με κάρτα.^[11]

Το ψηφιακό ευρώ θα προσφέρει μια ευρωπαϊκή εναλλακτική λύση που θα είναι αποδεκτή σε όλη τη ζώνη του ευρώ, επιτρέποντας έτσι στους εμπόρους να διαπραγματεύονται προμήθειες από ισχυρότερη θέση.

Σήμερα, οι μικροί έμποροι –μεταξύ άλλων και στην Κύπρο, όπου οι πολύ μικρές επιχειρήσεις αποτελούν κεντρικό κομμάτι της οικονομίας– καταβάλλουν μέχρι τέσσερις φορές περισσότερα για πληρωμές με κάρτα από ό,τι οι μεγαλύτεροι έμποροι.^[12] Με το ψηφιακό ευρώ, αυτοί οι μικροί έμποροι μπορούν να αναμένουν ότι θα πληρώνουν περίπου τα μισά από ό,τι πληρώνουν σήμερα για τις ψηφιακές πληρωμές. Έτσι, θα ενισχυθεί η δυνατότητά τους να διαπραγματεύονται χαμηλότερες προμήθειες σε σχέση με αυτές που πληρώνουν σήμερα.

Οι μεγαλύτεροι έμποροι θα είναι υποχρεωμένοι να διαπραγματεύονται μικρότερες χρεώσεις μεμονωμένα. Δεδομένου ότι το ψηφιακό ευρώ δεν χρεώνει προμήθειες σχήματος, η ισόρροπη κατανομή αυτής της εξοικονόμησης κόστους είναι σημαντική ούτως ώστε να διασφαλιστεί ότι όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη θα επωφελούνται στο οικοσύστημα του ψηφιακού ευρώ.

Από την αρχή του έργου, η ΕΚΤ συνεργάστηκε στενά με τους εμπόρους και τους εκπροσώπους τους. Αυτή η συνεργασία περιλαμβάνει συναντήσεις υψηλού επίπεδου με την Πρόεδρο Christine Lagarde, καθώς και τεχνικά εργαστήρια σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων. Ο σχεδιασμός του ψηφιακού ευρώ αποτυπώνει αυτά που οι έμποροι θεωρούν σημαντικά: απρόσκοπτη ενσωμάτωση στα υφιστάμενα συστήματα πληρωμής στο ταμείο, ευκολία χρήσης, αξιοπιστία και ανθεκτικότητα.^[13]

Χάρη στο ψηφιακό ευρώ οι έμποροι θα μπορούν να λαμβάνουν τις πληρωμές αμέσως. Και χάρη στη δυνατότητά του να λειτουργεί εκτός σύνδεσης (offline), οι πληρωμές θα εξακολουθούν να γίνονται αποδεκτές ακόμα και όταν η σύνδεση στο διαδίκτυο δεν θα είναι προσωρινά διαθέσιμη.

Οφέλη για τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών

Θα ήθελα τώρα να αναφερθώ στους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών, ειδικότερα στις τράπεζες, που διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στο έργο του ψηφιακού ευρώ.

Έχουμε σχεδιάσει το ψηφιακό ευρώ κατά τρόπο ώστε να διασφαλίζεται ότι οι τράπεζες δεν θα χάσουν τον διαμεσολαβητικό τους ρόλο.

Από την αρχή του έργου, προβλέψαμε ότι το ψηφιακό ευρώ θα διανέμεται μέσω των τραπεζών και άλλων εποπτευόμενων ενδιάμεσων φορέων. Όπως ακριβώς ισχύει για τα μετρητά, οι τράπεζες θα παραμείνουν το πρωταρχικό σημείο διασύνδεσης με τους χρήστες.

Επίσης, οι διακρατήσεις σε ψηφιακό ευρώ δεν θα τοκίζονται και θα υπόκεινται σε ανώτατα όρια ώστε να αποφεύγεται ο κίνδυνος υπερβολικών εκροών καταθέσεων, ιδίως σε περιόδους έντασης. Οι πρόσφατες τεχνικές αξιολογήσεις που διενεργήσαμε επιβεβαιώνουν ότι η χρήση του ψηφιακού ευρώ για καθημερινές πληρωμές δεν θα υπονομεύσει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.^[14] Και επειδή το πορτοφόλι του ψηφιακού ευρώ θα μπορεί να συνδεθεί με λογαριασμό εμπορικής τράπεζας, θα είναι δυνατή η διενέργεια και η λήψη πληρωμών σε ψηφιακό ευρώ απρόσκοπτα, ακόμα και για μεγαλύτερα ποσά.

Ενώ θα διαφυλάσσει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, το ψηφιακό ευρώ θα διευκολύνει επίσης τις τράπεζες να προσφέρουν λύσεις πληρωμών στους πελάτες τους. Σήμερα, με τα διεθνή σχήματα καρτών, οι τράπεζες χάνουν προμήθειες. Με τις λύσεις πληρωμών μέσω κινητών τηλεφώνων που παρέχουν οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας, χάνουν τόσο προμήθειες όσο και δεδομένα. Και στο μέλλον, με τα σταθερά κρυπτονομίσματα (stablecoins) –τα οποία δεν υπόκεινται σε ανώτατα όρια διακράτησης– θα χάνουν προμήθειες, δεδομένα και σταθερές καταθέσεις λιανικής.

Όμως, το μοντέλο αποζημίωσης που προβλέπεται για το ψηφιακό ευρώ διασφαλίζει ότι οι τράπεζες θα ωφελούνται όταν οι πληρωμές θα μετακινούνται από αυτές τις λύσεις στο ψηφιακό ευρώ. Όπως ανέφερα ήδη, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το Ευρωσύστημα δεν θα χρεώνει προμήθειες για το σχήμα ή τον διακανονισμό και έτσι θα εξοικονομούνται ποσά που θα μπορούν να διανέμονται μεταξύ τραπεζών και εμπόρων.

Ευρωπαϊκές υποδομές για τις ψηφιακές πληρωμές

Συνοψίζοντας, το ψηφιακό ευρώ θα αποφέρει απτά οφέλη στους πολίτες, τους εμπόρους και τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών. Πρόκειται για λύση που θα είναι επωφελής για όλους στην Ευρώπη.

Πιστεύουμε σθεναρά στη σύμπραξή μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα σε ό,τι αφορά τη βελτίωση της ανθεκτικότητας των συστημάτων πληρωμών μας και την ενίσχυση της αυτονομίας μας. Και τα δύο μέρη αυτής της σύμπραξης κινούνται προς τα εμπρός.

Όσον αφορά τον δημόσιο τομέα, το έργο του ψηφιακού ευρώ προχωρεί με ικανοποιητικό ρυθμό, τόσο σε τεχνικό όσο και σε νομοθετικό επίπεδο.

Σε τεχνικό επίπεδο, συνεχίζουμε τις προετοιμασίες και αναπτύσσουμε την απαραίτητη τεχνική ικανότητα πριν από την πιθανή απόφαση έκδοσης ψηφιακού ευρώ. Στο πλαίσιο αυτών των εργασιών, θα δημοσιεύσουμε προσεχώς πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος με την οποία θα καλούμε τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών να συμμετάσχουν στην πιλοτική μας άσκηση.^[15]

Σε νομοθετικό επίπεδο, επικροτούμε τη συμφωνία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τη διαπραγματευτική του θέση σχετικά με την πρόταση κανονισμού για το ψηφιακό ευρώ.^[16] Αυτή η συμφωνία των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου, είναι ένα αποφασιστικό βήμα προς το ψηφιακό ευρώ.

Η θέση του Συμβουλίου διατηρεί τους βασικούς πυλώνες της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μεταξύ άλλων το καθεστώς νόμιμου χρήματος, την υποχρεωτική διανομή και αποδοχή καθώς και τις λειτουργίες σε απευθείας σύνδεση (online) και εκτός σύνδεσης (offline). Επίσης, εισάγει στοχευμένες προσαρμογές προκειμένου να αντιμετωπιστούν κάποιες από τις ανησυχίες που έχουν εκφράσει οι ευρωπαϊκές τράπεζες.^[17]

Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συζητά ενεργά την πρόταση και αναμένεται να καταλήξει στην επίσημη θέση του τον Μάιο.

Όσον αφορά τον ιδιωτικό τομέα, χαιρετίζουμε την πρόσφατη ανακοίνωση σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ περιφερειακών και εγχώριων σχημάτων με σκοπό τη διευκόλυνση των διασυνοριακών πληρωμών και την πρόθεση για την επίτευξη προόδου προς τη μεγαλύτερη ενοποίηση της ευρωπαϊκής αγοράς. Αυτό δείχνει ότι οι Ευρωπαίοι φορείς εντείνουν τη δράση τους.

Ταυτόχρονα, οι περισσότερες ευρωπαϊκές λύσεις πληρωμών έχουν σήμερα μικρό αποτύπωμα στα φυσικά καταστήματα. Η κάλυψη τους στις ηλεκτρονικές αγορές είναι επίσης περιορισμένη. Ως εκ τούτου, η δημιουργία ενός κοινού δικτύου αποδοχής θα απαιτήσει χρόνο και χρήμα, πράγμα που οφείλεται και στο ότι τα περισσότερα πρότυπα του κλάδου βρίσκονται επί του παρόντος στα χέρια ξένων επιχειρήσεων. Έτσι, δεν είναι ξεκάθαρο κατά πόσον αυτές οι λύσεις, από μόνες τους, μπορούν να διευρυνθούν αρκετά ώστε να μπορέσουν να ανταποκριθούν στις προκλήσεις που θα αντιμετωπίζει ο τομέας των πληρωμών στην Ευρώπη σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

Γι’ αυτό μένουμε σταθεροί στη δέσμευσή μας για συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα, καθώς έτσι διασφαλίζουμε ότι θα μπορέσει να αξιοποιήσει με τον καλύτερο τρόπο τις ευκαιρίες που θα παρέχει το ψηφιακό ευρώ.

Το ψηφιακό ευρώ, χάρη στη ιδιότητα νόμιμου χρήματος που θα διαθέτει, θα δημιουργήσει ένα ευρωπαϊκό πρότυπο – μια κοινή δέσμη κανόνων βάσει των οποίων θα μπορούν να λειτουργούν και να καινοτομούν οι ιδιωτικές λύσεις πληρωμής.^[18]

Συχνά παρομοιάζω αυτή την κατάσταση με ένα δημόσιο σιδηροδρομικό δίκτυο. Οι υποδομές είναι δημόσιες, αλλά οι ιδιωτικές επιχειρήσεις μπορούν να τις χρησιμοποιούν για να φθάσουν σε κάθε προορισμό στην Ευρώπη και να είναι ανταγωνιστικές σε επίπεδο υπηρεσιών, ποιότητας και καινοτομίας.

Χάρη σε αυτήν την κοινή υποδομή, οι ιδιωτικές ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες πληρωμών θα μπορούν να αποκτούν πανευρωπαϊκή εμβέλεια ευκολότερα και να αναπτύσσονται γρηγορότερα.

Οι ιδιωτικοί πάροχοι θα μπορούν επίσης να ενσωματώσουν το ψηφιακό ευρώ ομαλά στις υφιστάμενες λύσεις πληρωμών τους, π.χ. σε ψηφιακά πορτοφόλια ή παρέχοντάς το με περισσότερα του ενός εμπορικά σήματα (co-badging) σε κάρτες σε φυσική μορφή.^[19]

Ταυτόχρονα, στόχος μας είναι να ελαχιστοποιήσουμε το πρόσθετο επενδυτικό κόστος για τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών αξιοποιώντας όσο το δυνατόν περισσότερο τις υφιστάμενες υποδομές.

Η έκδοση του κανονισμού για το ψηφιακό ευρώ αποτελεί πλέον ολοένα και πιο επιτακτική ανάγκη, προκειμένου να αξιοποιήσουμε τις συνέργειες μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών λύσεων και να μειώσουμε την εξάρτησή μας από ξένες επιχειρήσεις.

Και το σημαντικότερο είναι ότι ορισμένα από τα οφέλη του ψηφιακού ευρώ θα αρχίσουν να υλοποιούνται ακόμη και πριν από την έναρξή του. Από τη στιγμή που θα εγκριθεί το νομοθετικό πλαίσιο, τα πρότυπα του ψηφιακού ευρώ θα μπορέσουν να οριστικοποιηθούν και να κοινοποιηθούν στην αγορά. Καθώς οι έμποροι θα ανανεώνουν τα τερματικά πληρωμών τους, θα μπορούν να διασφαλίζουν ότι οι νέες συσκευές είναι έτοιμες να δεχτούν το ψηφιακό ευρώ. Έτσι, οι Ευρωπαίοι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών θα μπορέσουν να αρχίσουν να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους και το φάσμα χρήσεων που θα μπορούν να υποστηρίξουν.

Οι καθυστερήσεις στη νομοθετική διαδικασία θα μπορούσαν να ανακόψουν τη δυναμική αυτών των παράλληλων προσπαθειών του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Θα μπορούσαν να παγιώσουν ακόμη περισσότερο την εξάρτησή μας από διεθνή σχήματα καρτών και να αυξήσουν τον βαθμό έκθεσής μας σε μη ευρωπαϊκές λύσεις πληρωμών που παρέχονται από μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας και σε σταθερά κρυπτονομίσματα (stablecoins).

Συμπέρασμα

Επιτρέψτε μου να ολοκληρώσω τις σκέψεις μου.

Τον περασμένο Οκτώβριο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες απηύθυναν έκκληση για την ταχεία ολοκλήρωση του νομοθετικού έργου και την επιτάχυνση άλλων προπαρασκευαστικών σταδίων όσον αφορά το ψηφιακό ευρώ.^[20] Το μήνυμά τους ήταν ξεκάθαρο: τώρα είναι η ώρα για δράση.

Σε αυτόν τον ταχύτατα μεταβαλλόμενο κόσμο, ας δείξουμε στους Ευρωπαίους πολίτες ότι αποκρινόμαστε στις προκλήσεις κατά μέτωπο – προστατεύοντας το νόμισμά μας και διασφαλίζοντας την ελευθερία των ανθρώπων να πληρώνουν με τον τρόπο που επιθυμούν.

Και αυτό είναι κάτι που θα έχει οφέλη για όλους: καταναλωτές, εμπόρους και παρόχους υπηρεσιών πληρωμών.