Rotacja prawa głosu w Radzie Prezesów

1 grudnia 2014

Co to jest rotacyjny system głosowania w Radzie Prezesów EBC?

System rotacyjny dotyczy podziału prawa głosu wśród członków Rady Prezesów Europejskiego Banku Centralnego. Rada Prezesów to najwyższy organ decyzyjny EBC, odpowiedzialny za ustalanie stóp procentowych i prowadzenie polityki pieniężnej. W skład Rady wchodzą: wszystkich sześciu członków Zarządu EBC oraz prezesi banków centralnych 19 krajów strefy euro. Wejście Litwy do strefy euro w 2015 roku pociągnęło za sobą zmianę zasad głosowania, zgodnie z decyzją Rady Prezesów z grudnia 2002.

Dlaczego konieczna jest rotacja prawa głosu?

Zasada rotacji pozwala utrzymać sprawność działania Rady Prezesów także przy większej liczbie członków, w miarę rozszerzania strefy euro o kolejne kraje. Zgodnie z traktatami unijnymi system rotacyjny musiał zostać wprowadzony, gdy liczba prezesów krajowych banków centralnych przekroczyła 18 – nastąpiło to 1 stycznia 2015 wraz z przystąpieniem Litwy.

Którym prezesom przysługuje w danym miesiącu prawo głosu?

Kraje strefy euro zostały podzielone na grupy na podstawie wielkości swoich gospodarek i sektorów finansowych. Aby określić, do której grupy mają należeć prezesi poszczególnych krajowych banków centralnych, został sporządzony ranking. Prezesi z pierwszych 5 krajów w rankingu – obecnie są to Niemcy, Francja, Włochy, Hiszpania i Holandia – dysponują 4 głosami. Wszystkim pozostałym (odkąd 1 stycznia 2015 Litwa przystąpiła do strefy euro, jest ich 14) przysługuje 11 głosów. Poszczególni prezesi korzystają z prawa głosu na zmianę, każdorazowo przez miesiąc.

Czy wprowadzenie nowego systemu można było odroczyć?

Nie – stanowiłoby to naruszenie traktatów unijnych. Pierwotna decyzja dopuszczała odroczenie, dopóki liczba krajów w strefie euro nie przekroczy 18, ale ta możliwość została już wykorzystana. Kolejne odroczenie nie było już możliwe.

Do 1 stycznia 2015 obowiązywała zasada, że każdemu członkowi Rady Prezesów przysługuje jeden głos. Wraz z wprowadzeniem systemu rotacji pojawiły się trzy różne kategorie członków. Czy wpływa to na obrady i proces decyzyjny w Radzie Prezesów?

Uczestniczyć w posiedzeniach i wypowiadać się na nich mogą wszyscy członkowie Rady Prezesów, więc jeśli chodzi o przebieg obrad – nic się nie zmieniło. A jako że większość decyzji jest podejmowana przez Radę w duchu współpracy i na zasadzie konsensusu, także proces decyzyjny nie uległ zmianie. Oczywiście zasada „jeden członek, jeden głos” stosuje się do osób mających w danym czasie prawo głosu.

Czy członkowie Zarządu EBC dysponują stałym prawem głosu?

Tak, członkom Zarządu EBC przysługuje stałe prawo głosu.

Czy system głosowania w Radzie Prezesów jest porównywalny z systemem stosowanym przez amerykański Fed?

System stosowany przez Fed w Federalnym Komitecie Otwartego Rynku (FOMC) jest bardzo podobny do tego, który obowiązuje w EBC. Komitet FOMC ma 12 członków głosujących, z których 7 jest członkami Rady Gubernatorów i ma stałe prawo głosu, podobnie jak członkowie Zarządu EBC w Radzie Prezesów. Prezes nowojorskiego Fed ma stałe prawo głosu, prezesi z Chicago i Cleveland głosują co drugi rok, a prezesi z pozostałych dziewięciu okręgów – co trzeci. Jednak w Fed rotacja odbywa się w cyklu rocznym, natomiast w Radzie Prezesów zmiana następuje co miesiąc.