Opcje wyszukiwania
Podstawy Media Warto wiedzieć Badania i publikacje Statystyka Polityka pieniężna €uro Płatności i rynki Praca
Podpowiedzi
Kolejność

EBC publikuje Raport o Konwergencji 2014

4 czerwca 2014

EMBARGO

Embargo do godz. 12.00 czasu środkowoeuropejskiego w środę 4 czerwca 2014 r.

Europejski Bank Centralny (EBC) publikuje dziś Raport o Konwergencji 2014, w którym ocenia postępy ośmiu państw członkowskich Unii Europejskiej (UE) w wypełnianiu zobowiązań związanych z dążeniem do unii gospodarczej i walutowej (UGW).

Badanie objęło następujące kraje: Bułgarię, Czechy, Chorwację (ocenianą po raz pierwszy), Litwę, Węgry, Polskę, Rumunię i Szwecję. W raporcie podano, czy kraje te osiągnęły wysoki stopień trwałej konwergencji (konwergencja gospodarcza) oraz czy ich banki centralne spełniają wymogi ustawowe dotyczące integracji z Eurosystemem (konwergencja prawna). Przy ocenie trwałości konwergencji uwzględniono zarówno nowy, wzmocniony system zarządzania gospodarczego w UE, jak i jakość otoczenia instytucjonalnego poszczególnych krajów, m.in. w dziedzinie statystyki.

Spośród wszystkich krajów analizowanych w niniejszym raporcie bardziej szczegółowej ocenie poddano Litwę, której władze zadeklarowały, że kraj ten zamierza wprowadzić euro 1 stycznia 2015 r.

Wnioski z  Raportu o Konwergencji 2014 są następujące:

Stabilność cen

W 12‑miesięcznym okresie referencyjnym – od maja 2013 r. do kwietnia 2014 r. – inflacja w UE była przytłumiona, głównie z powodu niskiego wkładu cen energii i żywności oraz wciąż słabej aktywności gospodarczej w większości krajów. Wartość referencyjna dla kryterium stabilności cen wynosi 1,7%; obliczono ją przez dodanie 1,5 pkt proc. do nieważonej średniej arytmetycznej stóp inflacji HICP za 12 miesięcy na Łotwie (0,1%), w Portugalii (0,3%) i w Irlandii (0,3%). Z obliczenia wartości referencyjnej wyłączono stopy inflacji HICP w Grecji, w Bułgarii i na Cyprze – te trzy państwa członkowskie uznano za obserwacje odstające pod względem sytuacji cenowej.

W okresie referencyjnym średnia 12‑miesięczna stopa inflacji w Rumunii przekraczała wartość odniesienia, natomiast w pozostałych siedmiu omawianych krajach była od tej wartości wyraźnie niższa.

Sytuacja finansów publicznych

Jeśli chodzi o kryteria fiskalne, w momencie publikacji niniejszego raportu spośród analizowanych krajów jedynie Czechy, Chorwacja i Polska są objęte decyzją Rady UE w sprawie istnienia nadmiernego deficytu. Wskaźnik deficytu sektora finansów publicznych do PKB był w 2013 r. niższy od 3‑procentowej wartości referencyjnej we wszystkich badanych krajach oprócz Chorwacji i Polski, zaś stosunek długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB był niższy od 60‑procentowej wartości referencyjnej we wszystkich krajach z wyjątkiem Chorwacji i Węgier.

Kurs walutowy

Spośród krajów omawianych w niniejszym raporcie jedynym uczestnikiem mechanizmu kursowego ERM II jest obecnie Litwa. W momencie badania konwergencji lit litewski należał do ERM II od ponad dwóch lat, a w analizowanym okresie jego kurs centralny nie uległ dewaluacji.

Długoterminowa stopa procentowa

Wartość referencyjna dla kryterium długoterminowych stóp procentowych za 12‑miesięczny okres referencyjny – od maja 2013 r. do kwietnia 2014 r. – wynosi 6,2%. Obliczono ją przez dodanie 2 pkt proc. do nieważonej średniej arytmetycznej długoterminowych stóp procentowych trzech państw członkowskich o najlepszych wynikach w dziedzinie stabilności cen: Łotwy (3,3%), Irlandii (3,5%) i Portugalii (5,8%).

W okresie referencyjnym we wszystkich badanych krajach stopy długoterminowe były niższe od wartości referencyjnej, choć w różnym stopniu.

Konwergencja prawna

Jedynym krajem, którego ustawodawstwo spełnia w całości wszystkie wymogi związane z wprowadzeniem euro – określone w Traktatach oraz Statucie Europejskiego Systemu Banków Centralnych i EBC – jest Litwa. W żadnym z pozostałych siedmiu analizowanych krajów przepisy prawa nie są w pełni zgodne z tymi wymogami. W krajach tych ciągle występuje niezgodność przepisów w zakresie niezależności banku centralnego, w aspekcie instytucjonalnym i finansowym oraz personalnym. Poza tym we wszystkich badanych krajach z wyjątkiem Litwy i Chorwacji nie ma zgodności prawa w zakresie zakazu finansowania ze środków banku centralnego oraz integracji prawnej poszczególnych banków centralnych z Eurosystemem.

Litwa

W okresie referencyjnym średnia 12‑miesięczna stopa inflacji HICP na Litwie wynosiła 0,6%, czyli była wyraźnie niższa od wartości referencyjnej przyjętej dla kryterium stabilności cen. Niski obecnie poziom inflacji na Litwie wynika głównie z czynników przejściowych, w tym ze spadku światowych cen surowców oraz związanej z tym niższej dynamiki cen administrowanych i cen energii. Jeśli chodzi o nadchodzący okres, utrzymanie niskiej inflacji na Litwie będzie w średnim okresie niełatwe, gdyż może być trudno utrzymać w ryzach krajową presję cenową i uniknąć przegrzewania się gospodarki w warunkach stałego kursu walutowego. W średnim okresie różnica w stopach inflacji między Litwą a strefą euro prawdopodobnie się zwiększy w związku z procesem nadrabiania dystansu rozwojowego, jako że PKB per capita i poziom cen są na Litwie wciąż niższe niż w strefie euro. Podsumowując, trwałość konwergencji stóp inflacji na Litwie budzi obawy.

Litwa nie jest objęta decyzją Rady UE w sprawie istnienia nadmiernego deficytu. W referencyjnym roku 2013 w budżecie sektora instytucji rządowych i samorządowych wystąpił deficyt w wysokości 2,1% PKB, czyli poniżej 3‑procentowej wartości referencyjnej. Wskaźnik długu publicznego do PKB wyniósł 39,4%, czyli był wyraźnie niższy od 60‑procentowej wartości referencyjnej.

Lit litewski został objęty mechanizmem ERM II ponad dwa lata przed badaniem konwergencji. Litwa przystąpiła do tego mechanizmu z istniejącym systemem izby walutowej, na zasadzie jednostronnego zobowiązania. W analizowanym okresie lit litewski był nadal stabilny – nie wykazywał żadnych odchyleń od kursu centralnego wobec euro i nie nastąpiła dewaluacja parytetu.

Długoterminowa stopa procentowa wynosiła w okresie referencyjnym średnio 3,6%, czyli była wyraźnie niższa od wartości referencyjnej przyjętej dla tego kryterium konwergencji, wynoszącej 6,2%.

Stworzenie na Litwie warunków sprzyjających trwałej konwergencji wymaga m.in. polityki gospodarczej ukierunkowanej na trwałą i powszechną stabilność makroekonomiczną, w tym stabilność cen. Jeśli chodzi o nierównowagę makroekonomiczną, Komisja Europejska w swoim sprawozdaniu w ramach mechanizmu ostrzegania (2014 r.) nie wybrała Litwy do szczegółowego przeglądu. Ponieważ jednak pole manewru jest ograniczone z powodu braku elastyczności nominalnego kursu walutowego, konieczne jest, by polityka w innych dziedzinach zapewniła gospodarce środki potrzebne do przezwyciężania szoków dotykających ten kraj, tak aby zapobiec ponownemu wystąpieniu nierównowagi makroekonomicznej.

Jak już wspomniano, prawo litewskie jest zgodne z postanowieniami Traktatów i Statutu.

Przedstawiając Raport o Konwergencji, EBC spełnia obowiązek wynikający z art. 140 Traktatu, zgodnie z którym przynajmniej raz na dwa lata oraz każdorazowo na wniosek państwa członkowskiego UE objętego derogacją powinien składać Radzie UE sprawozdanie „w sprawie postępów dokonanych przez państwa członkowskie objęte derogacją w wypełnianiu ich zobowiązań w zakresie urzeczywistnienia unii gospodarczej i walutowej”.

Obecnie jeszcze dziesięć państw członkowskich UE nie uczestniczy w pełni w UGW. Dwa z nich – Dania i Wielka Brytania – mają status specjalny, zgodnie z zapisami odpowiednich protokołów do Traktatu. W związku z tym w odniesieniu do tych dwóch państw raporty o konwergencji są sporządzane wyłącznie na ich wniosek.

Opracowany przez EBC Raport o Konwergencji 2014 jest dostępny w serwisie internetowym EBC. Kontakt z mediami: Wiktor Krzyżanowski, tel. +49 69 1344 5755.

KONTAKT

Europejski Bank Centralny

Dyrekcja Generalna ds. Komunikacji

Przedruk dozwolony pod warunkiem podania źródła.

Kontakt z mediami

Ta strona używa plików cookie

Wykorzystujemy funkcjonalne pliki cookie do przechowywania preferencji użytkowników, analityczne pliki cookie do zwiększania wydajności strony oraz pliki cookie podmiotów zewnętrznych, których usługi są dostępne na stronie. Użytkownicy strony mogą udzielić lub odmówić na to zgody. Więcej informacji o plikach cookie, wybranych preferencjach oraz wykorzystywanych logach można znaleźć na następujących stronach: