European Central Bank - eurosystem
Għażliet tat-Tfixxija
Paġna ewlenija Midja Spjegazzjonijiet Riċerka u Pubblikazzjonijiet Statistika Politika Monetarja L-€uro Ħlasijiet u Swieq Karrieri
Suġġerimenti
Issortja skont

Profitti u telf tal-BĊE u tal-banek ċentrali nazzjonali taż-żona tal-euro: minn fejn jiġu?

Aġġornat fid-29 ta’ Novembru 2022 (ippubblikat għall-ewwel darba fis-16 ta’ Frar 2017)

Meta taħseb fil-Bank Ċentrali Ewropew, tarah bħala bank bi skop ta’ qligħ u jevita t-telf? Tassew li nippubblikaw il-kontijiet annwali, għalhekk jekk hemm profitti jew telf, ikun hemm biex jarahom kulħadd. Iżda fil-fatt, aħna naħdmu sewwasew għal għan differenti għalkollox: dak li nżommu l-prezzijiet stabbli fiż-żona tal-euro. Għalina l-profitti jew it-telf huma effetti sekondarji tal-isforzi tagħna biex inwettqu l-mandat primarju tagħna.

L-istess japplika għall-banek ċentrali nazzjonali tal-pajjiżi taż-żona tal-euro li, flimkien mal-BĊE, huma magħrufa kollettivament bħala l-Eurosistema. Hawn taħt nispjegaw minn fejn jistgħu jiġu dawn il-profitti u t-telf possibbli.

Mela kif jaħdem dan kollu?

Bħal banek ċentrali oħra, il-BĊE u l-banek ċentrali nazzjonali tal-pajjiżi taż-żona tal-euro jaqilgħu dħul minn għadd ta’ sorsi. Dan jinkludi imgħax fuq self lil banek kummerċjali, imgħax fuq bonds mixtrija bħala parti minn programmi ta’ xiri ta’ assi, u dħul minn riżervi u investimenti f’munita barranija. Dawn l-elementi kollha huma assi miżmuma mill-BĊE u/jew mill-banek ċentrali nazzjonali.

Min-naħa l-oħra, il-karti tal-flus li ġġorr fil-kartieri tiegħek huma parti kbira mir-responsabbiltajiet tagħna, li ma jkollhomx l-imgħax u huma l-bażi tad-dħul tagħna mis-seigniorage. Obbligazzjoni kbira oħra hija d-depożiti li l-banek kummerċjali jżommu magħna, li fuqhom il-banek jirċievu l-imgħax, li għalina jirrappreżenta spiża. Din hija parti ewlenija tal-politika monetarja tagħna għax, pereżempju, jekk ngħollu r-rata tal-imgħax li l-banek jaqilgħu fuq id-depożiti tagħhom mal-bank ċentrali, jgħadduha lill-klijenti tagħhom. Dan jagħti spinta lit-tfaddil u jnaqqas l-infiq, itaffi l-ekonomija u b’hekk ipoġġi pressjoni ’l isfel fuq l-inflazzjoni.

Jista’ jiġri li l-ispejjeż tal-imgħax tagħna għall-banek ma jiġux ibbilanċjati fuq medda qasira ta’ żmien b’żieda ekwivalenti fid-dħul miksub fuq l-assi li nżommu, b’mod partikolari jekk dawk l-assi jkollhom kupuni b’rata fissa u tul ta’ żmien twil. Bħal banek ċentrali ewlenin oħra, aħna xtrajna bonds tas-settur privat u pubbliku b’maturitajiet aktar fit-tul sabiex inbaxxu r-rati tal-imgħax fi żmien meta r-rati tal-politika tagħna kienu tqarrbu lejn il-livell inferjuri effettiv tagħhom. Dan kien meħtieġ biex nappoġġaw ir-ritorn tal-inflazzjoni, li kienet baxxa wisq għal perijodu ta’ żmien twil, għall-mira tagħna. Wieħed mill-mezzi li permezz tiegħu x-xiri ta’ assi wassal għal rati tal-imgħax aktar baxxi kien billi parti mir-riskju ta’ bidliet futuri fir-rati tal-imgħax ġiet ittrasferita mis-suq għall-karti tal-bilanċ tal-banek ċentrali. Dan ir-riskju jibda jimmaterjalizza issa madwar id-dinja, hekk kif sensiela ta’ xokkijiet bla preċedent wasslet għal rati ta’ inflazzjoni rekord għoljin li rridu niġġieldu billi ngħollu r-rati tal-imgħax, li jirriżulta fi spejjeż tal-imgħax ogħla li nħallsu lill-banek. F’dan il-każ il-profitt tagħna jaqa’, u nistgħu saħansitra jagħmlu telf.

Maż-żmien, dak it-telf se jonqos minħabba li d-dħul li jaqilgħu l-banek ċentrali fuq il-bonds u assi oħra li jżommu u s-self li jagħmlu se jiżdied ukoll. Barra minn hekk, it-telf jista’ jonqos ukoll jekk innaqqsu l-assi tagħna u d-depożiti tal-banek kummerċjali mal-banek ċentrali nazzjonali jonqsu. Fl-aħħar mill-aħħar, ir-ritorn għal ambjent pożittiv tar-rati tal-imgħax isostni l-profittabbiltà tal-Eurosistema fuq żmien medju.

X’jiġri jekk nagħmlu profitt?

Jekk nirreġistraw profitt, nistgħu nwarrbu xi flus bħala provvedimenti ġenerali u riżervi biex nipproteġu kontra telf possibbli fil-futur. Kull qligħ li jifdal imbagħad jinqasam fost il-banek ċentrali nazzjonali tal-pajjiżi taż-żona tal-euro, li huma l-azzjonisti tal-BĊE. 

Il-banek ċentrali nazzjonali jistgħu wkoll iwarrbu xi flus, iżda l-bqija tal-profitti tagħhom normalment imorru għand il-gvern tal-pajjiż, u b’hekk jikkontribwixxu għall-baġit tiegħu. Dan jibbenefika ċ-ċittadini taż-żona tal-euro.

U x’jiġri jekk ikun hemm telf?

L-aktar ħaġa importanti għalina huwa l-mandat tagħna biex niżguraw l-istabbiltà tal-prezzijiet. Dan jieħu preċedenza fuq kunsiderazzjonijiet oħra. Se nimplimentaw il-politika t-tajba biex nilħqu l-mira tagħna dwar l-inflazzjoni anki jekk dan jirriżulta f’inqas profitti jew saħansitra telf. Jekk nirreġistraw telf, aħna l-ewwel nuaw il-flus li nkun warrabna fis-snin ta’ qabel. Il-BĊE u banek ċentrali oħra taż-żona tal-euro għamlu profitti mdaqqsa għal bosta snin – il-profitti qabel it-taxxa u l-provvedimenti ġenerali kienu ta’ madwar EUR 300 biljun bejn l-2012 u l-2021 — dovuti l-aktar għall-politika monetarja segwita matul dawn is-snin, b’mod partikolari l-programmi ta’ xiri ta’ assi u l-imgħax negattiv imħallas – jiġifieri l-imgħax miksub – fuq id-depożiti tal-banek. Peress li aħna konxji tat-teħid ta’ riskji finanzjarji, użajna parti minn dawn il-profitti biex nibnu riervi finanzjarji bħal dispożizzjonijiet ġenerali u riżervi, fil-limiti statutorji tagħna. Barra minn hekk, ċerti riżervi finanzjarji huma ġġenerati mir-rivalutazzjoni ta’ wħud mill-assi tal-banek ċentrali. Dawn huma wkoll parti mill-ekwità netta tagħna u jikkontribwixxu għas-saħħa finanzjarja tagħna.

Fil-każ tal-BĊE, jekk il-provvediment tar-riskju ġenerali tagħna ma kienx biżżejjed, il-banek ċentrali nazzjonali tal-pajjiżi taż-żona tal-euro jistgħu jkopru t-telf li jifdal bid-dħul tagħhom stess magħmul mill-operazzjonijiet tal-politika monetarja. Jekk jibqa’ ammonti oħra, dawn jidħlu fil-karta tal-bilanċ tal-BĊE u jiġu paċuti meta jiġi reġistrat dħul nett fis-snin ta’ wara. Tista’ ssir taf aktar dwar il-proċeduri tal-qsim tal-qligħ u t-telf f’dan id-Dokument Okkażjonali.

Huwa importanti li wieħed jiftakar li l-banek ċentrali mhumiex bħal kumpaniji ordinarji: jistgħu jitilfu l-flus u xorta joperaw b'mod effettiv. Madankollu, il-prinċipju tal-indipendenza finanzjarja jimplika li l-banek ċentrali nazzjonali għandhom fl-aħħar mill-aħħar dejjem ikunu kapitalizzati biżżejjed.

Fil-qosor, ir-riżervi finanzjarji disponibbli tagħna, l-oqfsa tal-ġestjoni tar-riskju u salvagwardji oħra għad-dispożizzjoni tagħna jiżguraw li kwalunkwe telf ma jfixkilx il-kapaċità tal-Eurosistema li tfittex u żżomm l-istabbiltà tal-prezzijiet.