Search Options
Home Publication Explainers Statistics Payments Career Monetary Policy
Suggestions
Sort by

Cén fáth a bhfuil praghsanna cobhsaí tábhachtach?

8 Bealtaine 2017 (nuashonrú deireanach ar an 30 Aibreán 2021)

An rud is mó is féidir le bainc cheannais a dhéanamh chun leas aonair daoine a fheabhsú ná praghsanna a choinneáil cobhsaí

Is é príomhchúram BCE praghsanna a choinneáil cobhsaí. Sin é an rud is mó is féidir le bainc cheannais a dhéanamh chun leas aonair daoine a fheabhsú.

Nuair a bhímid ag tagairt do phraghsanna cobhsaí, ciallaíonn sé sin nár cheart go n-ardódh praghsanna (boilsciú) go suntasach, agus gur cheart tréimhse leanúnach ina dtiteann praghsanna (díbhoilsciú) a sheachaint freisin. Bíonn tionchar diúltach ag tréimhsí fada de bhoilsciú nó díbhoilsciú iomarcach ar an ngeilleagar. Ach cuidíonn praghsanna cobhsaí lena chinntiú go bhfásann an geilleagar, go mbíonn poist sábháilte agus gur féidir leat a bheith muiníneach go mbeidh an luach céanna ag an airgead a bheidh i do phóca amárach agus atá inniu.

Cad atá cearr le boilsciú ard?

D’fhéadfaí bís ardú praghsanna a chruthú mar thoradh ar bhoilsciú ard. Cuireann sé sin srian ar do chumhacht ceannaigh agus ciallaíonn sé sin nach mbeidh tú in ann an oiread rudaí a cheannach le do chuid airgid.

Má ardaíonn na praghsanna ar go leor de na hearraí a cheannaíonn tú, cailleann tú cumhacht ceannaigh. I bhfocail eile, ní féidir an oiread rudaí a cheannach leis an airgead atá agat – d’ioncam agus an t-airgead atá i dtaisce agat – i gcomparáid leis an méid rudaí a bhí tú in ann ceannach leis roimhe seo. D’fhéadfadh bís ina n-ardaíonn praghsanna go tobann a bheith mar thoradh air sin.

Is é is cúis leis sin ná má éiríonn gach rud níos costasaí, tá seans ann go n-iarrfaidh tú ardú pá ar d'fhostóir. Agus d’fhéadfadh sé go dtabharfadh d'fhostóir freagra air sin trí phraghsanna na cuideachta a ardú chun an méadú sin ar phá na foirne a mhaoiniú. Más rud é sin atá ag tarlú i roinnt cuideachtaí, ardóidh praghas neart earraí arís, agus leanfar leis an mbís ar an mbealach sin.

Ciallaíonn sé sin go mbeidh sé níos deacra agatsa agus ag do ghnólachtaí an t-airgead a chuirfidh siad i dtaisce agus infheistíochtaí a phleanáil. Tá seans ann go gcaillfidh daoine a muinín san airgeadra toisc é a bheith ag cailleadh a luach go han-tapa. Níl ansin ach roinnt samplaí den tionchar diúltach a bhaineann le rátaí arda boilscithe.

Cad atá cearr le tréimhsí fada díbhoilscithe?

D’fhéadfadh sé go mbeadh bís ina dtiteann praghsanna mar thoradh ar thréimhsí fada díbhoilscithe. D’fhéadfadh go mbeadh tionchar diúltach aige sin ar chaiteachas gnólachtaí, daoine aonair agus ar chaiteachas poiblí.

Cé go bhféadfadh praghsanna níos ísle thú a mhealladh mar thomhaltóir, is fadhb é má thiteann praghsanna go forleathan ar feadh tréimhse leanúnaí, nach dtarlaíonn mar gheall ar fheabhsaithe ar tháirgeadh, mar d’fhéadfadh sé go dtarlódh bís ina n-íslíonn praghsanna mar thoradh air.

Mar shampla, tá súil agat ar tholg nua, ach tuigeann tú go dtitfidh an praghas má fhanann tú tréimhse ghairid lena cheannach, agus is dócha go ndéanfaidh tú é sin. Má dhéanann gach duine an rud céanna fulaingeoidh gnólachtaí dá bharr mar ní bheidh siad in ann a dtáirgí a dhíol. B’fhéidir go mbeadh orthu pá na bhfostaithe a laghdú nó a reo nó bata agus bóthar a thabhairt do bhaill foirne fiú de réir mar a thiteann an t-éileamh, agus ardaíonn dífhostaíocht ansin.

Bíonn tionchar diúltach ag díbhoilsciú ar gach duine

Cuirfear moill ar an ngeilleagar mar gearrann tomhaltóirí agus gnólachtaí siar ar an airgead a chuireann siad i dtaisce agus a infheistíonn siad. D’fhéadfadh sé go mbeadh sé níos deacra agat aon fhiachas atá ort a ghlanadh freisin, cuir i gcás do mhorgáiste, agus ní laghdófar é sin cé go bhféadfaí d'ioncam a laghdú.

Is amhlaidh an scéal maidir leis an airgeadas poiblí. Titeann an t-ioncam ó cháin de réir mar a laghdaíonn pá agus caiteachas, ach beidh ar an rialtas a fhiachas a íoc fós. Mar thoradh air sin, tá seans ann go mbeadh orthu caiteachas ar bhonneagar agus cúram sláinte, mar shampla, a laghdú. Ar an mbonn sin, bíonn tionchar diúltach ag díbhoilsciú ar gach duine.

Figiúr a chur ar chobhsaíocht praghsanna

Is é cobhsaíocht praghsanna príomhchuspóir BCE, faoi mar a leagtar amach sa Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus d’éirigh le BCE sainmhíniú cainníochtúila thabhairt air sin. Is é is aidhm leis an ráta bliantúil boilscithe a choinneáil “faoi 2%, ach cóngarach dó, thar an meántéarma”, faoi mar a thomhaistear leis an Innéacs Comhchuibhithe Praghsanna do Thomhaltóirí (ICPT).

Tugann sé sin slat tomhais duit lena bhfuil tú in ann feidhmiú BCE a thomhas ina thaobh. Cinntíonn sé go mbíonn gníomhaíocht BCE trédhearcach. Ciallaíonn sé sin gur féidir leat pleanáil níos fearr don todhchaí, beidh a fhios agat faoin athrú atáthar ag súil a thiocfaidh ar phraghsanna sa limistéar euro, ar an meán, thar am.

Cumhdaíonn cuspóir cobhsaíochta praghsanna BCE an limistéar euro ina iomláine. Glacann sé meon meántéarmach, ag cur an ráta boilscithe thar am san áireamh seachas a bheith ag díriú ar thuas seal, thíos seal sna rátaí go gearrthéarmach mar cothromaítear iad sin de réir a chéile agus ní féidir smacht a choinneáil orthu le beartas airgeadaíochta.

Cén fáth a ndírítear air a bheith faoi 2%, ach cóngarach dó?

Cén fáth a bhfuil sé mar aidhm ag BCE boilsciú a choimeád faoi 2%, ach cóngarach dó sa mheántéarma, agus cén fáth nach ndéanfaí iarracht 0% nó 1% a bhaint amach? Is iomaí cúis atá leis sin:

Maolán tomhais

Mar déantar beagán áibhéile faoi fhigiúirí boilscithe.

Corrlach sábháilteachta

Le cinntiú go mbeadh corrlach sábháilteachta ann i gcoinne rioscaí féideartha an díbhoilscithe.

Difríocht idir tíortha

D’fhonn spás a fhágáil le haghaidh rátaí boilscithe éagsúla i dtíortha difriúla sa limistéar euro.

Fiosróimid an scéal sin ar bhealach níos mionsonraithe:

Maolán tomhais

D’fhéadfadh sé go mbeadh beagán áibhéile i gceist leis na figiúirí (faoi mar a thaifeadtar iad ar innéacs ICPT) mar gheall ar an mbealach ina ndéantar iad a thomhas. Mar shampla, d’fhéadfadh sé seo tarlú má ardaíonn an praghas atá ar earra amháin atá sa chiseán earraí a úsáidtear chun an t-innéacs a ríomh mar feabhsaíodh caighdeán an táirge sin, e.g. carr a bhfuil teicneolaíocht sábháilteachta níos fearr ann i gcomparáid le carr níos sine. Ní thugann an ríomh cuntas iomlán ar an gcúis ar ardaíodh an praghas, is é sin, mar thoradh ar fheabhsú a rinneadh ar an táirge, ach bheadh léamh boilscithe níos airde ann mar thoradh ar an bpraghas níos airde cé nach amhlaidh an scéal i ndáiríre.

Corrlach sábháilteachta

Cruthaítear corrlach sábháilteachta i gcoinne rioscaí féideartha an díbhoilscithe má choinnítear an ráta boilscithe faoi 2%, ach cóngarach dó. I gcás díbhoilscithe, aimseoidh na huirlisí beartais airgeadaíochta ghinearálta (i.e. athruithe sna príomhrátaí úis) teorainneacha. Ach, sroichtear pointe ar leith nach bhfuil sé ciallmhar do bhanc ceannais rátaí a ghearradh níos mó. Anuas air sin, tá sé de nós ag boilsciú rialaithe fiú luainiú de bheagán thar am, timpeall ar mheánluach. Dá bhrí sin, ní bheidh gá don bhanc ceannais filleadh ar bhearta neamhchaighdeánacha chomh minic, amhail éascú cainníochtúiloibríochtaí athmhaoinithe fadtéarmacha, má dhéantar maolán atá níos mó ná nialas a chuimsiú sa ráta sin.

Difríochtaí i dtíortha éagsúla sa limistéar euro

Déanann BCE cobhsaíocht praghsanna a chothabháil don limistéar euro ina iomláine. Nuair atá sé mar aidhm ráta boilscithe faoi 2%, ach cóngarach dó, a bhaint amach, fágtar spás ann le haghaidh rátaí boilscithe éagsúla i dtíortha difriúla sa limistéar euro, agus ba cheart más féidir é iad sin a chothromú thar am. Cuidíonn cuspóir atá níos mó ná nialas le roinnt tíortha nó réigiún ó dhul i ngleic le rátaí boilscithe atá an-íseal ar fad, nó le rátaí boilscithe diúltacha fiú, chun tíortha eile ina bhfuil rátaí boilscithe níos airde a chúiteamh.