Δημόσια δέσμευση του ΕΣΚΤ σχετικά με την κατάρτιση ευρωπαϊκών στατιστικών στοιχείων

Τα στατιστικά καθήκοντα του ΕΣΚΤ βασίζονται στη νόμιμη εντολή για τη συλλογή όλων των αναγκαίων και συναφών στοιχείων με σκοπό την παραγωγή και τη διάδοση αμερόληπτων, αξιόπιστων, κατάλληλων, έγκαιρων, συνεπών και προσβάσιμων στατιστικών στοιχείων στους τομείς αρμοδιότητας του ΕΣΚΤ. Εφόσον κρίνεται αναγκαίο, αυτά τα στατιστικά στοιχεία συμμορφώνονται με τα πρότυπα, τις κατευθυντήριες γραμμές και τις ορθές πρακτικές που έχουν συμφωνηθεί σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Η ανεξαρτησία που παρέχεται στο ΕΣΚΤ βάσει του άρθρου 108 της   Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας συνεπάγεται, μεταξύ άλλων, ότι δεν υπάρχει πολιτική παρέμβαση όσον αφορά την κατάρτιση και τη διάδοση των στατιστικών στοιχείων.

Το ΕΣΚΤ αποδίδει μεγάλη σημασία στην ποιότητα των στατιστικών του στοιχείων. Για αυτό το λόγο, λαμβάνει υπόψη τα διεθνώς αποδεκτά πρότυπα ποιότητας, όπως αυτά που ορίζονται στο Πρότυπο Διάδοσης Ειδικών Πληροφοριών και στο Πλαίσιο Αξιολόγησης Ποιότητας Στοιχείων του ΔΝΤ, τα οποία με τη σειρά τους βασίζονται στις Θεμελιώδεις Αρχές των Ηνωμένων Εθνών για τις Επίσημες Στατιστικές. Με την επιφύλαξη του   Πρωτοκόλλου για το Καταστατικό του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (εφεξής το "Καταστατικό"), συνεργάζεται με το Ευρωπαϊκό Στατιστικό Σύστημα (ΕΣΣ), το οποίο αποτελείται από την Eurostat (Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων), τις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες και άλλες εθνικές στατιστικές αρχές, και λαμβάνει υπόψη τις αρχές που ορίζονται στον Κώδικα Ορθής Πρακτικής σχετικά με τις Ευρωπαϊκές Στατιστικές για τις Εθνικές και Κοινοτικές Στατιστικές Αρχές.

Σκοπός του ΕΣΚΤ είναι να εκτελεί τα στατιστικά του καθήκοντα αποτελεσματικά και να χρησιμοποιεί με αποδοτικό τρόπο τους διαθέσιμους πόρους για τη συλλογή, κατάρτιση και διάδοση των στατιστικών στοιχείων. Σύμφωνα με το πρωτογενές και το παράγωγο κοινοτικό δίκαιο (άρθρο 108 της Συνθήκης, άρθρο 5 του Καταστατικού και κανονισμός 951/2009 του Συμβουλίου, αντιστοίχως), σκοπός είναι η συλλογή των αναγκαίων στατιστικών πληροφοριών επαρκούς ποιότητας με παράλληλη ελαχιστοποίηση του φόρτου εργασίας για τους φορείς παροχής στοιχείων, διασφάλιση των ιδιωτικών τους δεδομένων και προστασία της εμπιστευτικότητας των πληροφοριών που δεν προορίζονται για δημοσίευση. Η ενδεχόμενη εκ νέου χρήση, για διοικητικούς σκοπούς, εμπιστευτικών στατιστικών στοιχείων που παρέχουν μεμονωμένοι φορείς στο ΕΣΚΤ περιορίζεται σε πληροφορίες για επιχειρήσεις που σε διαφορετική περίπτωση θα έπρεπε να υποβάλουν τα ίδια στοιχεία στο ΕΣΚΤ δύο φορές (π.χ. για τους σκοπούς των ελάχιστων υποχρεωτικών αποθεματικών) και πρέπει να προβλέπεται από νομοθετική διάταξη. Επιπλέον, το ΕΣΚΤ εγγυάται ότι τα εμπιστευτικά στατιστικά στοιχεία που παρέχει ένας οργανισμός του ΕΣΣ χρησιμοποιούνται μόνο για στατιστικούς σκοπούς.

Κατά την εκπλήρωση των στατιστικών του καθηκόντων, το ΕΣΚΤ δεσμεύεται να ασκεί καλή διακυβέρνηση, να τηρεί τα υψηλότερα πρότυπα δεοντολογίας και να εκτελεί τις εργασίες του με πνεύμα συνεργασίας και συλλογικότητας.

Εν συντομία, και σύμφωνα με τη δήλωση σχετικά με την αποστολή του Ευρωσυστήματος, τα στατιστικά στοιχεία του ΕΣΚΤ διέπονται από τις αρχές της αμεροληψίας, της αντικειμενικότητας, της επαγγελματικής ανεξαρτησίας, της αποδοτικότητας ως προς το κόστος, του στατιστικού απορρήτου, της ελαχιστοποίησης του σχετικού με την παροχή στοιχείων φόρτου εργασίας και της υψηλής ποιότητας αποτελεσμάτων (συμπεριλαμβανομένης της αξιοπιστίας), όπως ορίζονται λεπτομερώς στη συνέχεια.

• "Αμεροληψία": τα στατιστικά στοιχεία του ΕΣΚΤ πρέπει να αναπτύσσονται, να παράγονται και να διαδίδονται με ουδέτερο τρόπο. Επιπλέον, πρέπει να εξασφαλίζονται σε όλους τους χρήστες ίσοι όροι πρόσβασης, προκειμένου να διατηρείται η εμπιστοσύνη του κοινού στην ακεραιότητα των αποφάσεων πολιτικής, οι οποίες βασίζονται στα εν λόγω στοιχεία.
• "Αντικειμενικότητα": τα στατιστικά στοιχεία του ΕΣΚΤ πρέπει να αναπτύσσονται, να παράγονται και να διαδίδονται με συστηματικό, αξιόπιστο και αμερόληπτο τρόπο. Αυτό συνεπάγεται τη συμμόρφωση με επαγγελματικά και δεοντολογικά πρότυπα, καθώς και το γεγονός ότι οι πολιτικές και πρακτικές που ακολουθούνται είναι διαφανείς για τους χρήστες και τους φορείς παροχής στοιχείων.
• "Επαγγελματική ανεξαρτησία": η αρχή αυτή έχει δύο διαστάσεις στο πλαίσιο των στατιστικών καθηκόντων του ΕΣΚΤ. Πρώτον, η ανεξαρτησία του ΕΣΚΤ διαφυλάσσεται από το άρθρο 108 της Συνθήκης και το άρθρο 7 του Καταστατικού. Αυτό ισχύει για όλα τα καθήκοντα του ΕΣΚΤ και υποδηλώνει την απουσία πολιτικών παρεμβάσεων στο πλαίσιο της εκπλήρωσης των στατιστικών καθηκόντων του ΕΣΚΤ. Σύμφωνα με το Καταστατικό, το ΕΣΚΤ "δεν ζητάει ούτε δέχεται υποδείξεις από τα κοινοτικά όργανα ή οργανισμούς, από την κυβέρνηση κράτους μέλους ή από άλλο οργανισμό". Δεύτερον, η παραγωγή στατιστικών στοιχείων του ΕΣΚΤ πρέπει να πληροί το κριτήριο της επιστημονικής ανεξαρτησίας, δηλαδή η επιλογή των πηγών, των ορισμών, της μεθοδολογίας και των στατιστικών τεχνικών για την ανάπτυξη και την παραγωγή των στατιστικών στοιχείων του ΕΣΚΤ, καθώς και οι αποφάσεις σχετικά με το χρονοδιάγραμμα και το περιεχόμενο όλων των μορφών διάδοσης, πρέπει να πραγματοποιούνται αποκλειστικά με γνώμονα στατιστικές παραμέτρους.
• "Αποδοτικότητα ως προς το κόστος": το κόστος παραγωγής των στατιστικών στοιχείων του ΕΣΚΤ πρέπει να είναι ανάλογο της αναμενόμενης ωφέλειας και οι πηγές πρέπει να χρησιμοποιούνται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Κατά περίπτωση, οι πληροφορίες που συλλέγονται πρέπει να αντλούνται από διαθέσιμα αρχεία ή πηγές.
• "Στατιστικό απόρρητο": οι εμπιστευτικές στατιστικές πληροφορίες που αφορούν επιμέρους στατιστικές μονάδες και συλλέγονται από μέλη του ΕΣΚΤ είτε άμεσα από τους φορείς παροχής στοιχείων είτε έμμεσα από τους οργανισμούς του ΕΣΣ ή άλλους εθνικούς/διεθνείς φορείς πρέπει να προστατεύονται. Οι εμπιστευτικές στατιστικές πληροφορίες που διαβιβάζονται μεταξύ ενός οργανισμού του ΕΣΣ και ενός μέλους του ΕΣΚΤ δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για σκοπούς που δεν είναι αποκλειστικά στατιστικοί, π.χ. για διοικητικούς ή φορολογικούς σκοπούς, στο πλαίσιο κίνησης δικαστικής διαδικασίας ή για την επαλήθευση ή την επιβολή κυρώσεων σύμφωνα με τα άρθρα 6 και 7 του κανονισμού αριθ. 2533/98 του Συμβουλίου. Στις εν λόγω πληροφορίες θα πρέπει να έχουν πρόσβαση μόνο οι υπάλληλοι που εκτελούν στατιστικά καθήκοντα στο συγκεκριμένο τομέα στον οποίο αναφέρονται οι πληροφορίες. Επιπλέον, το ΕΣΚΤ πρέπει να λαμβάνει όλα τα κανονιστικά, διοικητικά, τεχνικά και οργανωτικά μέτρα που είναι απαραίτητα προκειμένου να αποτρέπεται η παράνομη κοινοποίηση ή χρήση των εμπιστευτικών στατιστικών πληροφοριών.
• "Ελαχιστοποίηση του σχετικού με την παροχή στοιχείων φόρτου εργασίας": το ΕΣΚΤ θεσπίζει τις κατάλληλες διαδικασίες προκειμένου να ικανοποιούνται οι απαιτήσεις των χρηστών, ενώ παράλληλα ελαχιστοποιεί το φόρτο εργασίας για τους φορείς παροχής στοιχείων χωρίς να υπονομεύει την ποιότητα των στατιστικών στοιχείων του ΕΣΚΤ.
• "Υψηλή ποιότητα αποτελεσμάτων (συμπεριλαμβανομένης της αξιοπιστίας)"
  Η υψηλή ποιότητα αποτελεσμάτων περιλαμβάνει τις ακόλουθες πέντε αρχές: συνάφεια, ακρίβεια και αξιοπιστία (συμπεριλαμβανομένης της σταθερότητας), συνέπεια (ή συνοχή) και συγκρισιμότητα, έγκαιρη παροχή (συμπεριλαμβανομένης της εμπρόθεσμης παροχής), και προσβασιμότητα και σαφήνεια.
  • "Συνάφεια": τα στατιστικά στοιχεία του ΕΣΚΤ πρέπει να ικανοποιούν τις ρητώς εκφραζόμενες ή τις υποδηλούμενες ανάγκες των χρηστών. Οι ανάγκες αυτές μπορεί να αλλάξουν με την πάροδο του χρόνου ως αποτέλεσμα των μεταβολών του οικονομικού περιβάλλοντος.
  • "Ακρίβεια και αξιοπιστία (συμπεριλαμβανομένης της σταθερότητας)": τα στατιστικά στοιχεία του ΕΣΚΤ πρέπει να παρέχουν ακριβείς και αξιόπιστες πληροφορίες σχετικά με το φαινόμενο που καλούνται να μετρήσουν. Η "ακρίβεια" ορίζεται ως ο βαθμός προσέγγισης του στατιστικού αποτελέσματος προς την (άγνωστη) πραγματική τιμή της υπό μέτρηση μεταβλητής, ενώ η "αξιοπιστία" αφορά το βαθμό προσέγγισης των αναθεωρημένων εκτιμήσεων συγκεκριμένης στατιστικής με την αρχική δημοσιευμένη τιμή.
  • "Συνέπεια και συγκρισιμότητα": τα στατιστικά στοιχεία του ΕΣΚΤ πρέπει να παρουσιάζουν συνέπεια (1) στην πάροδο του χρόνου, (2) εντός του συνόλου δεδομένων που περιλαμβάνεται σε μία δημοσίευση, (3) μεταξύ συνόλων δεδομένων, (4) μεταξύ των διαφορετικών συχνοτήτων για το ίδιο σύνολο δεδομένων· επίσης, κατά περίπτωση, πρέπει να είναι (5) συγκρίσιμα με στατιστικά στοιχεία άλλων περιοχών ή χωρών. Στο πλαίσιο αυτό, η συνοχή των στατιστικών πληροφοριών αφορά το βαθμό στον οποίο μπορούν επιτυχώς να συνδυαστούν με άλλες στατιστικές πληροφορίες εντός ενός ευρύτερου αναλυτικού πλαισίου και στην πάροδο του χρόνου. Όταν τα στατιστικά στοιχεία παρουσιάζουν συνέπεια, διευκολύνεται η σύγκριση σε διεθνές επίπεδο. Η συνοχή ευνοείται από τη χρήση τυποποιημένων εννοιών, ταξινομήσεων και πληθυσμών-στόχων, όπως άλλωστε και από τη χρήση κοινής μεθοδολογίας στις έρευνες.
  • "Έγκαιρη παροχή (συμπεριλαμβανομένης της εμπρόθεσμης παροχής)": τα στατιστικά στοιχεία του ΕΣΚΤ πρέπει να παρέχονται έγκαιρα και εμπρόθεσμα. Η "έγκαιρη παροχή" αναφέρεται στο χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της στιγμής κατά την οποία γίνονται διαθέσιμες οι πληροφορίες και της εκδήλωσης του γεγονότος ή του φαινομένου που αυτές περιγράφουν, ενώ η "εμπρόθεσμη παροχή" παραπέμπει στο χρονικό διάστημα ανάμεσα στην πραγματική ημερομηνία δημοσιοποίησης των στοιχείων και την τελευταία ημερομηνία που προβλέπεται για την υποχρεωτική δημοσίευσή τους.
  • "Προσβασιμότητα και σαφήνεια": οι πληροφορίες για δεδομένα και μεταδεδομένα πρέπει να παρουσιάζονται σε σαφή και κατανοητή μορφή, και πρέπει να είναι εύκολα και άμεσα διαθέσιμες σε όλους τους χρήστες.