Pięć rzeczy, które trzeba wiedzieć o EBC

10.07.2015

1. Jesteśmy instytucją europejską służącą 340 milionom obywateli

EBC odpowiada za euro – wspólną walutę 19 krajów europejskich. Powstał w 1998 roku i jest oficjalną instytucją Unii Europejskiej. Ma siedzibę w Niemczech, we Frankfurcie nad Menem.

Głównym celem EBC jest ochrona stabilności cen w krajach, których walutą jest euro. Realizuje ten cel przez określanie i wdrażanie polityki pieniężnej w Eurosystemie (terminem tym określa się zbiorczy organ władzy monetarnej złożony z EBC i banków centralnych 19 krajów strefy euro).

Decyzje EBC oddziałują bezpośrednio na gospodarkę strefy euro, czyli wpływają na życie 340 milionów jej mieszkańców.

2. Naszym celem są stabilne ceny w strefie euro

Podstawowym celem EBC jest ochrona stabilności cen. W praktyce znaczy to, że staramy się utrzymać tempo wzrostu cen (stopę inflacji) w średnim okresie na poziomie nieznacznie poniżej 2%. Przyjmuje się, że jest to odpowiedni cel inflacyjny dla banku centralnego. Przy takiej stopie inflacji ceny nie rosną tak szybko, by z czasem oszczędności utraciły swoją wartość, ale też nie tkwią w miejscu na tak niskim poziomie, że mogą zacząć spadać (zjawisko określane mianem deflacji), bo wtedy ludzie mogliby odkładać różne zakupy na później. To z kolei oznaczałoby zablokowanie gospodarki i prowadziło do powstania samonapędzającej się spirali wzrostu bezrobocia i jeszcze szybszego spadku cen.

Stabilność cen jest potrzebna, by ludzie i firmy mogli z poczuciem bezpieczeństwa planować przyszłe inwestycje.

Tak jak w przypadku innych banków centralnych, standardowym sposobem oddziaływania EBC na ceny jest ustalanie krótkoterminowej stopy procentowej, po której pożycza on pieniądze bankom komercyjnym. Przez regulowanie wysokości tej stopy EBC stara się wpływać na ilość i koszt kredytów napływających za pośrednictwem banków do firm i gospodarstw domowych, czyli do szeroko rozumianej gospodarki. Kiedy panuje dekoniunktura, a inflacja jest poniżej celu EBC, niska stopa procentowa banku centralnego (tzw. łagodna polityka pieniężna) obniża koszt kredytów i dzięki temu zwiększa ich napływ do podmiotów gospodarczych, co prowadzi do wzrostu popytu w całej gospodarce i z czasem podnosi inflację z powrotem do poziomu docelowego. Jeśli zaś gospodarka się przegrzewa i inflacja przewyższa cel, wysoka stopa banku centralnego (tzw. restrykcyjna polityka pieniężna) ma działanie odwrotne: kredyty drożeją, dzięki czemu następuje schłodzenie gospodarki i spowolnienie wzrostu cen.

W czasie kryzysu gospodarczego, z którym wiązała się silna dekoniunktura i bardzo słaba inflacja, EBC i inne banki centralne na świecie stosowały także niestandardowe czy niekonwencjonalne środki polityki pieniężnej. Przykładem takich środków jest program skupu aktywów. Kiedy krótkoterminowe stopy procentowe są już bardzo niskie czy wręcz ujemne, bank centralny może próbować jeszcze bardziej złagodzić politykę pieniężną przez obniżenie stóp długoterminowych – w tym celu nabywa takie aktywa jak obligacje państwowe. Obniżenie stóp długoterminowych wpływa na zmniejszenie kosztu kredytów dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Ponadto na zakup obligacji tworzony jest pieniądz banku centralnego. Za jego pomocą podmioty sprzedające obligacje kupują inne aktywa. W ten sposób podbijają cenę tych aktywów, dzięki czemu zwiększa się majątek ich posiadaczy i chęć dalszego inwestowania. Może to sprowadzić gospodarkę z powrotem na ścieżkę trwałego wzrostu i podbić stopę inflacji do poziomu spójnego z celem EBC.

3. Dbamy o bezpieczeństwo sektora bankowego

Od listopada 2014 roku EBC wykonuje kolejne zadanie: bezpośredni nadzór nad największymi bankami w strefie euro. W ramach Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego wspólnie z krajowymi organami nadzoru kontroluje, w jaki sposób banki te prowadzą działalność. Może im przyznawać i odbierać licencje bankowe. Jest też w stanie wcześniej rozpoznać zagrożenia i im przeciwdziałać.

Nadzór bankowy prowadzony przez EBC ma sprawić, że przepisy będą stosowane jednolicie w całej Europie. Ponieważ banki europejskie są między sobą ściśle powiązane, zharmonizowany nadzór bankowy zwiększa stabilność sektora bankowego, a tym samym – jego wiarygodność wobec obywateli i przedsiębiorstw.

4. Jesteśmy niezależną instytucją, która rozlicza się przed społeczeństwem

Zadania i obowiązki EBC są określone w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Jako instytucja ponadnarodowa EBC działa w interesie całej Europy; jako bank centralny – jest niezależny od jakichkolwiek czynników politycznych i biznesowych. To bardzo ważne: wiemy z historii, że kiedy bank centralny wykonuje polecenia polityków, może stracić z pola widzenia swój główny cel, jakim jest ochrona stabilności cen.

EBC mimo niezależnego statusu rozlicza się ze swoich działań. Jego prezes i inni przedstawiciele uczestniczą w regularnych wysłuchaniach z udziałem posłów do Parlamentu Europejskiego. Ponadto EBC jako pierwszy z wielkich banków centralnych zaczął organizować regularne konferencje prasowe bezpośrednio po posiedzeniach monetarnych.

Decyzje w sprawie polityki pieniężnej na tych posiedzeniach podejmowane są większością głosów przez Radę Prezesów – główny organ decyzyjny EBC, złożony z wszystkich sześciu członków Zarządu EBC oraz 19 prezesów krajowych banków centralnych (z których każdorazowo 15 ma prawo głosu, na zasadzie rotacji).

5. Produkujemy pieniądze dla strefy euro

Banknoty są drukowane w całej strefie euro pod nadzorem EBC. Każdy banknot jest opatrzony podpisem prezesa EBC, wyrażającym dumę z naszej pracy i poczucie wspólnoty. Euro jest jednym z najbardziej namacalnych symboli integracji europejskiej. Ułatwia handel i współpracę gospodarczą ponad granicami oraz podróżowanie i codzienne życie w strefie euro.