Vijf dingen die u over de ECB moet weten

10 juli 2015

1. We zijn een Europese instelling die werkt voor 340 miljoen burgers

De Europese Centrale Bank (ECB) is de centrale bank voor de euro, de valuta van 19 Europese landen. Zij is opgericht in 1998, is een officiële instelling van de Europese Unie en is gevestigd in Frankfurt am Main, Duitsland.

De voornaamste doelstelling van de ECB is de prijzen stabiel te houden in de landen die de euro als munt gebruiken. Dat doet zij door het monetair beleid binnen het Eurosysteem, dat de ECB met de nationale centrale banken van de 19 landen van het eurogebied samenbrengt, te ontwikkelen en ten uitvoer te leggen.

De besluiten van de ECB zijn direct van invloed op de economie van het eurogebied, hetgeen betekent dat zij de levens raken van de 340 miljoen mensen die er leven.

2. Wij streven naar stabiele prijzen in het eurogebied

Het hoofddoel van de ECB is prijsstabiliteit. Dit betekent dat de centrale bank ernaar streeft het percentage waarmee prijzen stijgen (inflatie) onder, maar dicht bij 2% te houden op de middellange termijn. Dit wordt beschouwd als een aanvaardbaar inflatieniveau waarop een centrale bank zich kan richten. Prijzen stijgen niet zo snel dat uw spaartegoeden in de loop der tijd verdwijnen. En ook blijven zij niet steken op een niveau waarop prijzen misschien beginnen te dalen (deflatie), hetgeen betekent dat mensen hun aankopen uitstellen. Dat kan er toe leiden dat de economie vastloopt en kan tot banenverlies en een sterkere daling van prijzen voeren, in een zichzelf in stand houdende spiraal.

Stabiele prijzen zijn voor mensen en bedrijven belangrijk om zich veilig te voelen en voor de toekomst te investeren.

Net als andere centrale banken is de standaardmethode waarmee de ECB de prijzen beïnvloedt het vaststellen van de korte rente die zij in rekening brengt bij de kredietverlening aan commerciële banken. Door dit rentetarief te wijzigen beoogt de ECB het bedrag en de kosten van het krediet dat via de banken naar bedrijven en huishoudens, d.w.z. naar de bredere economie, stroomt, te beïnvloeden. Wanneer de economie in een recessie verkeert en de inflatie lager is dan de doelstelling van de ECB, stimuleert een lage rentevoet (verruimend monetair beleid) de kredietstroom door deze goedkoper te maken. Dit stimuleert de vraag in de gehele economie en brengt na verloop van tijd de inflatie terug naar de doelstelling van de ECB. Wanneer de economie oververhit raakt en de inflatie boven de doelstelling uit stijgt, heeft een hoge rentevoet (verkrappend monetair beleid) het tegenovergestelde effect: het maakt lenen duurder waardoor de economie en het tempo waarmee de prijzen stijgen kunnen vertragen.

Tijdens de financiële crisis, die getekend werd door ernstige economische recessies en een zeer zwakke inflatie, hebben de ECB en andere centrale banken in de wereld ook gebruik gemaakt van wat economen "bijzonder" of "onconventioneel" monetair beleid noemen. Een voorbeeld daarvan is het programma voor de aankoop van activa. Wanneer korte rentetarieven al heel laag of negatief zijn kan een centrale bank trachten het monetair beleid verder te verruimen door de langere rentetarieven te verlagen middels de aankopen van activa zoals overheidsobligaties. De daling van de langere rentetarieven oefent neerwaartse druk uit op de kredietkosten voor huishoudens en bedrijven. Daarnaast wordt centralebankgeld geschapen waarmee obligaties gekocht kunnen worden en dit geld wordt gebruikt door de instellingen die deze obligaties verkopen om andere activa aan te kopen. Dit drijft de prijs op van deze activa waardoor het vermogen van de beleggers die deze bezitten, toeneemt en hun impuls tot uitgeven wordt versterkt. Wederom kan dit de economie terugvoeren naar een duurzaam groeipad en naar een inflatiepercentage dat in overeenstemming is met de doelstelling van de ECB.

3. Wij dragen bij aan een veiliger bankwezen

Vanaf november 2014 heeft de ECB de aanvullende taak van het directe toezicht op de grootste banken in het eurogebied op zich genomen. Samen met de nationale toezichthouders in het Gemeenschappelijk Toezichtsmechanisme beoordeelt de ECB de wijze waarop banken hun werkzaamheden uitvoeren. Zij kan bankvergunningen verlenen en intrekken en kan in een vroeg stadium mogelijke risico's vaststellen en aanpakken.

Het bankentoezicht van de ECB streeft ernaar te waarborgen dat de regels in geheel Europa op de zelfde wijze worden toegepast. Aangezien banken in Europa onderling sterk zijn verweven maakt dit geharmoniseerde toezicht het bankwezen stabieler en daardoor betrouwbaarder voor burgers en bedrijven.

4. We zijn een onafhankelijke en verantwoordingsplichtige instelling

De taken en verantwoordelijkheden van de ECB zijn vastgelegd in het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. Als supranationale instelling handelt de ECB in het belang van Europa als geheel; als centrale bank is zij onafhankelijk van welke politieke of commerciële invloed dan ook. Dit is belangrijk aangezien de geschiedenis leert dat een centrale bank die politieke bevelen opvolgt het zicht op haar doelstelling van het handhaven van prijsstabiliteit kan verliezen.

Niettemin heeft de ECB een verantwoordingsplicht. Er zijn regelmatig openbare hoorzittingen tussen ECB-vertegenwoordigers (waaronder de President) en leden van het Europees Parlement. Daarnaast was de ECB een voorloper met de praktijk onder de grote centrale banken van regelmatige persconferenties onmiddellijk na de monetairbeleidsbeslissingen.

Deze beslissingen worden met meerderheid van stemmen genomen in de Raad van Bestuur, het voornaamste besluitvormende orgaan van de ECB, waarin zes leden van de Directie van de ECB zitting hebben samen met 19 presidenten/gouverneurs van nationale centrale banken (waarvan er op elk moment 15 stemrecht hebben op basis van een roulatiesysteem).

5. Wij maken geld voor het eurogebied

Bankbiljetten worden in het gehele eurogebied onder toezicht van de ECB geproduceerd. Op elk biljet staat de handtekening van de ECB-President – een teken dat we trots zijn op ons werk, en iets dat ons allen bindt. De euro is één van de tastbaarste tekenen van Europese integratie. De euro bevordert grensoverschrijdende handel en bedrijvigheid en maakt het reizen en het dagelijks leven in het eurogebied veel gemakkelijker.