Wat is het uitgebreide programma voor de aankoop van activa?

22 januari 2015 (bijgewerkt op 31 maart 2016)

Hoe kan het programma voor de aankoop van activa de ECB helpen haar mandaat, het handhaven van prijsstabiliteit, te vervullen?

De ECB hanteert een symmetrische definitie van prijsstabiliteit – hoge inflatie is net zo gevaarlijk voor onze economie als deflatie. In de huidige periode van zwakke groei en lage inflatie is het rente-instrument alleen niet voldoende om de inflatie dichter naar 2% te sturen. Om haar mandaat te vervullen dient de ECB gebruik te maken van alle instrumenten die haar ter beschikking staan.

Kan het programma voor de aankoop van activa de ECB helpen de groei en werkgelegenheidscreatie in Europa te bevorderen?

De ECB heeft een duidelijk mandaat: het handhaven van prijsstabiliteit. Dit programma zal helpen de inflatie weer terug te brengen naar een niveau dat in overeenstemming is met de doelstelling van de ECB. Maar het zal tevens helpen bedrijven in Europa betere toegang tot krediet te geven, de investeringen bevorderen, banen creëren en op die manier steun geven aan de algehele economische groei, die een eerste voorwaarde is waardoor de inflatie kan terugkeren naar en stabiliseren op een niveau dicht bij 2%. Onverminderd het doel van prijsstabiliteit, zijn ook dit belangrijke doelstellingen waaraan de ECB, in overeenstemming met het Verdrag, bijdraagt.

Is het programma voor de aankoop van activa wettelijk toegestaan?

Jazeker. De ECB legt het monetair beleid van het eurogebied ten uitvoer. Zij tracht haar mandaat te vervullen met behulp van de instrumenten die in de Verdragen zijn vastgelegd. Rechtstreekse aankopen van verhandelbare instrumenten worden expliciet vermeld als een monetairbeleidsinstrument (in Artikel 18.1 van de Statuten van het ESCB). Dit omvat de mogelijkheid om instrumenten zoals staatsobligaties aan te kopen, zolang deze worden aangekocht op de secundaire markt van beleggers, en niet op de primaire markt, d.w.z. rechtstreeks van de lidstaten.

Is het programma voor de aankoop van activa monetaire financiering?

De ECB houdt zich strikt aan het verbod op monetaire financiering door geen aankopen te verrichten op de primaire markt. De ECB zal uitsluitend obligaties aankopen nadat een marktkoers tot stand is gekomen. Dit zorgt ervoor dat de ECB de marktprijzen voor risico niet verstoort.

Is de ECB de enige centrale bank die activa-aankopen uitvoert?

Veel centrale banken hebben gebruik gemaakt van rechtstreekse aankopen als onderdeel van hun monetair beleid; dit wordt vaak "quantitative easing" (QE) of "kwantitatieve verruiming" genoemd. Zo hebben de Federal Reserve Board, de Bank of England en de Bank of Japan alle hiervan wel gebruik gemaakt. Openmarkttransacties zijn een essentieel instrument van centrale banken, zelfs in normale tijden. Rechtstreekse aankopen worden van nut wanneer beleidsrentes niet verder kunnen worden verlaagd. Zij kunnen centrale banken helpen hun mandaat te vervullen (in het geval van de ECB het handhaven van prijsstabiliteit) en op die manier de groei en werkgelegenheidscreatie te ondersteunen.

Brengt het programma voor de aankoop van activa een risico van hoge inflatie met zich mee?

De ECB heeft zich consequent gehouden aan haar mandaat de inflatie op de middellange termijn onder, maar dicht bij 2% te houden. Dientengevolge heeft de ECB de koopkracht van alle burgers van het eurogebied gewaarborgd. Op dit moment bevindt het eurogebied zich echter in een lange periode van lage groei en zeer zwakke inflatie. Het is daarom niet waarschijnlijk dat een toename van de centralebankliquiditeit zal leiden tot een hoog inflatiecijfer. Wanneer de inflatie eenmaal aantrekt, zal de ECB het monetair beleid verkrappen om de inflatoire druk te beperken en de prijsstabiliteit te handhaven. Kortom: de ECB heeft het mandaat en de instrumenten om inflatoire risico's het hoofd te bieden zodra deze zich in de toekomst zouden voordoen – en de ECB heeft op dit vlak een uitstekende staat van dienst opgebouwd.

Kan de ECB een "bad bank" worden?

Sinds de financiële crisis van 2008 heeft de ECB een aantal onconventionele beleidsmaatregelen genomen, die critici deden waarschuwen dat de ECB grote verliezen zou oplopen. Het is echter een feit dat de ECB vanaf haar oprichting winst is blijven maken. Zij heeft deze winsten via de nationale centrale banken doorgegeven aan alle burgers van het eurogebied. Net als in het verleden zal de ECB verstandig handelen.

Maar veroorzaakt het nieuwe programma geen verliezen voor de nationale centrale banken? Hoe is dat te rijmen met een gemeenschappelijk monetair beleid?

Het is waar dat in het nieuwe programma enkele risico's niet door het gehele Eurosysteem worden gedeeld maar bij de nationale centrale bank blijven. De ECB hecht ten volle aan het beginsel van risicodeling, en daarom worden voor 20% van de aankopen de risico's volledig gedeeld. Maar het besluit het delen van risico's te beperken vermindert ook de bezorgdheid omtrent mogelijke onbedoelde begrotingseffecten.

Het is de Raad van Bestuur die, overeenkomstig de Statuten van het ESCB, besluit over de manier waarop en de mate waarin door nationale centrale banken opgelopen verliezen binnen het Eurosysteem zullen worden gedeeld. Interne verliesdelingsmechanismen ondermijnen op geen enkele wijze de gemeenschappelijkheid van ons monetair beleid. Alle nationale centrale banken en de ECB nemen deel aan de aankopen van activa. Er is één totale hoeveelheid en de aankopen worden centraal gecoördineerd door de ECB. Zij worden gekalibreerd om de prijsstabiliteit in het eurogebied als geheel te handhaven, en daarbij wordt rekening gehouden met de unieke institutionele structuur van het eurogebied, waar een gemeenschappelijke munt en een gemeenschappelijk monetair beleid bestaan naast door 19 landen gevoerd nationaal en economisch beleid. Precies omdat bij onze regeling rekening wordt gehouden met onze institutionele structuur – aangezien deze op de specifieke maatregel is afgestemd – zorgt deze voor de hoogste mate van effectiviteit.

Is het programma voor de aankoop van activa bedoeld specifieke landen te helpen?

Het programma is opgezet om de inflatie en de inflatieverwachtingen terug te brengen naar niveau's dichter bij de doelstelling van de ECB in het eurogebied als geheel. Het programma vermindert niet de schuld van een bepaald land.