Co to jest porozumienie ANFA?

5 lutego 2016 (aktualizacja 15 listopada 2019)

ANFA (skrót od „Agreement on Net Financial Assets”) to porozumienie w sprawie aktywów finansowych netto zawarte przez wszystkie krajowe banki centralne ze strefy euro i Europejski Bank Centralny (EBC), czyli przez cały Eurosystem. Określa zasady utrzymywania aktywów przez krajowe banki centralne na potrzeby zadań lokalnych i odnośne limity. Dotyczy takich aktywów jak bilansowa pozycja przeciwstawna dla kapitału i rezerw księgowych lub innych określonych pozycji pasywów, rezerwy dewizowe i pracownicze fundusze emerytalne, a także aktywów wykorzystywanych do ogólnych celów inwestycyjnych.

Utrzymywanie aktywów finansowych niezwiązanych z polityką pieniężną jest integralną częścią funkcji realizowanych przez banki centralne w Europie i było praktykowane również przed wprowadzeniem euro. Gdy tworzono unię walutową, rządy postanowiły przenieść do wspólnych kompetencji jedynie te funkcje i zadania krajowych banków centralnych, które są konieczne do prowadzenia polityki pieniężnej dla całej strefy euro. Jednocześnie postanowiły, że te banki będą nadal istnieć jako niezależne instytucje i w dalszym ciągu wykonywać zadania krajowe, o ile nie będzie to kolidować ze wspólną polityką pieniężną.

Innymi słowy, krajowe banki centralne są niezależne finansowo i realizują zarówno zadania w zakresie polityki pieniężnej związane z podstawową funkcją Eurosystemu, czyli utrzymywaniem stabilności cen, jak i własne (niemonetarne) zadania krajowe. Celem porozumienia ANFA jest określenie ogólnego limitu łącznej wartości netto aktywów finansowych związanych z niemonetarnymi zadaniami krajowymi na takim poziomie, aby te aktywa nie wpływały na politykę pieniężną.

Jak działa porozumienie ANFA?

Po co krajowe banki centralne utrzymują aktywa finansowe niezwiązane z polityką pieniężną?

Każdy bank centralny ma aktywa finansowe, które nie są związane z polityką pieniężną. W strefie euro tę politykę dla wszystkich 19 państw członkowskich prowadzi centralnie Rada Prezesów EBC. Gdy tworzono unię gospodarczą i walutową, rządy zapisały w traktacie, że zadania związane z polityką pieniężną zostaną przeniesione na szczebel europejski, natomiast krajowe banki centralne będą mogły nadal wykonywać – i rzeczywiście wykonują – własne zadania krajowe. Ta zasada jest zapisana w art. 14 ust. 4 Statutu ESBC i EBC. W praktyce te banki dysponują obecnie aktywami nieprzeznaczonymi na potrzeby polityki pieniężnej i operacji walutowych Eurosystemu, takimi jak: złoto i rezerwy walutowe, portfele inwestycyjne (np. dla pracowniczych funduszy emerytalnych) oraz aktywa stanowiące pozycję przeciwstawną dla depozytów złożonych przez klientów (w tym przez zagraniczne banki centralne lub rządy). Mają też pasywa niezwiązane z polityką pieniężną, w tym wspomniane depozyty zagranicznych banków centralnych lub rządów. Banki mogą wykonywać zadania krajowe, o ile nie koliduje to z celami i zadaniami Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC), a zwłaszcza – z jego polityką pieniężną. Także sam EBC ma portfel funduszy własnych związanych z jego kapitałem i rezerwą księgową, a także portfel pracowniczego funduszu emerytalnego.

Krajowe banki centralne posiadały takie portfele jeszcze przed przystąpieniem do Eurosystemu. Uzyskiwane wpływy zasilały ich dochód finansowy. Kiedy powstawała strefa euro, stwierdzono, że te portfele pomogą w zaspokajaniu zapotrzebowania systemu bankowego strefy euro na płynność, jako że będą uwzględniane przy kalibracji operacji polityki pieniężnej. Z punktu widzenia polityki pieniężnej nie widziano problemu w tym, że – jako niezwiązane z tą polityką – pozostaną one pod kontrolą banków krajowych i że z czasem będą mogły rosnąć w tym samym tempie, co zapotrzebowanie na banknoty i rezerwy obowiązkowe w systemie bankowym (lub wolniej). Rada Prezesów uznała jednocześnie, że gdyby wartość netto portfeli niezwiązanych z polityką pieniężną, czyli po odjęciu wartości pasywów niezwiązanych z tą polityką, przez dłuższy czas rosła szybciej niż zapotrzebowanie na płynność, mogłoby to stanowić zagrożenie dla polityki pieniężnej. Żeby temu zapobiec, zawarto porozumienie ANFA.

Co to są aktywa finansowe netto?

To aktywa w bilansie banku centralnego, które nie mają bezpośredniego związku z polityką pieniężną. Pozycje niezwiązane z tą polityką znajdują się także po stronie pasywów. Różnica między ich saldami to właśnie „aktywa finansowe netto”. Zilustrowano to poniżej na przykładzie bilansu z tygodniowego sprawozdania finansowego Eurosystemu na 18 października 2019, opublikowanego na stronie internetowej EBC. Szczegółowa definicja jest podana w załączniku I do porozumienia ANFA.

Jak widać, po stronie aktywów bilansu do aktywów finansowych netto zaliczają się (zaznaczone na pomarańczowo) pozycje 1–4, 5.6, 6, 7.2 i 8–9, a po stronie pasywów pozycje 2.5 i 3–12. Po odjęciu salda tych pozycji pasywów od salda powyższych pozycji aktywów otrzymujemy wartość aktywów finansowych netto Eurosystemu.

Ile wynosi wartość aktywów finansowych netto Eurosystemu?

Od 2014 wartość aktywów finansowych netto Eurosystemu stale spada i na koniec października 2019 wynosiła −186 mld EUR. Ujemna wartość wynika głównie ze wzrostu pasywów bilansowych. Jak wyjaśniono powyżej, rosły one szybciej niż aktywa. Dla porównania: średnioroczne tempo wzrostu wartości banknotów w obiegu i rezerw obowiązkowych od 2002 wynosi 6,4%.

Zmiany wartości aktywów finansowych netto na tle banknotów i rezerw obowiązkowych (mln EUR)

Co to jest ANFA?

ANFA (skrót od „Agreement on Net Financial Assets”) to porozumienie w sprawie aktywów finansowych netto zawarte przez wszystkie krajowe banki centralne ze strefy euro i Europejski Bank Centralny, czyli przez cały Eurosystem. Określa zasady ustalania limitów wartości aktywów przeznaczonych na własne, lokalne zadania krajowych banków centralnych.

Dlaczego jest potrzebny limit aktywów finansowych netto?

Porozumienie ANFA zawarto w celu ograniczenia kwoty aktywów finansowych netto w posiadaniu krajowych banków centralnych. Było to konieczne, żeby Rada Prezesów EBC zachowała kontrolę nad wielkością bilansu Eurosystemu i mogła skutecznie prowadzić politykę pieniężną. Przed kryzysem realizacja tej polityki opierała się przede wszystkim na tym, że w celu pozyskania płynności banki komercyjne musiały zwracać się do Eurosystemu. Czyli podstawą prowadzenia polityki pieniężnej był niedobór płynności wobec Eurosystemu (inaczej „deficyt płynności”). Porozumienie ANFA miało chronić ten deficyt. Kiedy wybuchł kryzys finansowy, pojawiła się konieczność zapewnienia bankom większej kwoty płynności, niż była im potrzebna do spełnienia wymogów w zakresie rezerwy obowiązkowej. System bankowy miał już nie deficyt płynności, tylko nadwyżkę. W tej nowej sytuacji porozumienie ANFA nie ma już chronić deficytu płynności, ale gwarantować, że jego nadwyżka nie przekroczy poziomu, który Rada Prezesów uważa za odpowiedni z punktu widzenia nastawienia polityki pieniężnej.

Czy porozumienie ANFA oznacza faktycznie, że krajowe banki centralne mogą drukować tyle pieniędzy, ile zechcą?

Nie – wręcz przeciwnie. To porozumienie określa maksymalną wartość aktywów finansowych netto utrzymywanych przez krajowy bank centralny, przy której zmiany stanu aktywów i pasywów niezwiązanych z polityką pieniężną nie będą zakłócać realizacji tej polityki przez Eurosystem.

Od czego zależy maksymalna wartość aktywów finansowych netto określona w porozumieniu ANFA?

Wzrost wartości banknotów w obiegu i wysokości rezerw obowiązkowych, jakie banki komercyjne muszą utrzymywać w banku centralnym, rodzi zapotrzebowanie na płynność, które jest zaspokajane za pomocą operacji polityki pieniężnej prowadzonych przez Eurosystem oraz aktywów finansowych netto utrzymywanych przez krajowe banki centralne. Gdy jest podana minimalna wielkość operacji polityki pieniężnej, pozostała część zapotrzebowania na płynność stanowi górny limit aktywów finansowych netto krajowych banków centralnych. Jeśli Rada Prezesów chce osiągnąć nadwyżkę płynności, w porozumieniu ANFA określa się odpowiedni limit aktywów finansowych netto dla krajowych banków centralnych, przy którym ta nadwyżka nie przekroczy wyznaczonego poziomu.

Dlaczego porozumienie ANFA odnosi się do aktywów finansowych netto, a nie brutto?

Każdy składnik aktywów w bilansie banku centralnego powoduje powstanie płynności czy pieniądza banku centralnego. Z kolei każdy składnik pasywów w bilansie zmniejsza tę płynność. Skompensowanie wszystkich aktywów i pasywów niezwiązanych z polityką pieniężną pozwala uzyskać miarę całej płynności wynikającej z niemonetarnych operacji banku centralnego. Żeby móc skutecznie realizować politykę pieniężną, należy określić górną granicę tej płynności. Dlatego też dla zachowania kontroli nad wpływem operacji krajowych banków centralnych na pozycję płynnościową ogranicza się wartość netto aktywów finansowych, a nie ich wartość brutto.

Jak oblicza się maksymalną wartość aktywów finansowych netto?

Rada Prezesów co roku określa istotne parametry polityki pieniężnej. Decyduje, jaki poziom płynności będzie odpowiedni dla Eurosystemu. Wyznacza stopę rezerwy obowiązkowej i wielkość portfeli związanych z bezwarunkowymi operacjami polityki pieniężnej, które pozwolą najskuteczniej realizować tę politykę. Uwzględnia zmiany łącznej wartości banknotów w obiegu. Jako resztę otrzymuje nowy pułap łącznych aktywów finansowych netto dla całego Eurosystemu.

Jak rozdziela się łączną maksymalną kwotę aktywów finansowych netto Eurosystemu między krajowe banki centralne?

Żeby wyznaczyć limit aktywów finansowych netto dla krajowych banków centralnych na następny rok, maksymalną kwotę dla całego Eurosystemu dzieli się między te banki zgodnie z ich udziałem w kapitale EBC, z uwzględnieniem historycznej pozycji wyjściowej każdego z nich. Jeśli któryś z krajowych banków centralnych nie zamierza wykorzystać swojego limitu w całości, porozumienie przewiduje możliwość tymczasowego przeniesienia niewykorzystanej części na pozostałe banki, gdyby były one zainteresowane zwiększeniem swoich limitów. Takie przeniesienie również odbywa się proporcjonalnie do udziałów poszczególnych banków w kapitale EBC. Po jego dokonaniu limity aktywów finansowych netto dla poszczególnych banków centralnych uznaje się za ustalone. Limity odnoszą się do stanów średniorocznych i są kalibrowane raz w roku.

Jakie są skutki przewidzianych zwolnień z limitu?

Zwolnienia mogą wpływać na rozkład maksymalnej kwoty aktywów finansowych netto w Eurosystemie, ale nie powodują zwiększenia tej kwoty.

Przepisy dotyczące zwolnień odnoszą się do minimalnej kwoty aktywów, jaką mogą utrzymywać poszczególne krajowe banki centralne. Innymi słowy, maksymalna kwota aktywów przypisana do każdego banku stanowi procent łącznej maksymalnej wartości aktywów finansowych netto Eurosystemu odpowiadający udziałowi tego banku w kapitale EBC, natomiast minimalna kwota, jaką dany bank może utrzymywać, wynika właśnie ze zwolnienia. Ta minimalna kwota może być wyższa, niż wynikałoby z udziału kapitałowego. Oczywiście w takim przypadku zmniejsza się kwotę przypadającą na pozostałe banki, żeby nie przekroczyć łącznego pułapu aktywów finansowych netto.

Są trzy rodzaje zwolnień:

  1. Zwolnienie historyczne (opisane w załączniku III do porozumienia ANFA), na mocy którego krajowe banki centralne nie muszą zmniejszać posiadanych zasobów aktywów finansowych netto poniżej swojej pozycji wyjściowej.
  2. Zwolnienie dotyczące określonych rodzajów aktywów (wymienionych w załączniku IV do porozumienia ANFA), które bankowi byłoby trudno sprzedać z powodu np. ograniczeń umownych. Przykładem są rezerwy złota, objęte odrębną umową banków centralnych.
  3. Zwolnienie dynamiczne, dotyczące stopniowego dostosowywania zwolnienia historycznego małych banków centralnych, proporcjonalnie do wzrostu lub spadku maksymalnej kwoty aktywów finansowych netto Eurosystemu.

Obowiązuje tylko zwolnienie o największej wartości.

Co się stanie, jeśli bank centralny (lub kilka banków centralnych) nie dokona żadnych inwestycji lub zainwestuje sumę niższą niż maksymalna kwota, która została mu początkowo przypisana? Czy może przenieść niewykorzystany limit na inne banki?

Jeśli banki centralne planują wykorzystać kwotę niższą, niż im przysługuje, a inne chciałyby zainwestować więcej, niewykorzystana kwota zostaje rozdzielona między zainteresowane banki zgodnie z centralnym mechanizmem określonym w porozumieniu. Następuje to w ramach corocznej kalibracji pułapów aktywów finansowych netto. Rozdział niewykorzystanej kwoty ma charakter tymczasowy i jest uwzględniany podczas kalibracji w kolejnym roku. Ten proces nie wpływa na łączną maksymalną kwotę aktywów finansowych netto utrzymywanych przez wszystkie krajowe banki centralne ze strefy euro, która wynika z decyzji Rady Prezesów w sprawie polityki pieniężnej.

Dlaczego niektóre banki centralne wykorzystują swój przydział, a inne – nie?

To zależy od indywidualnych uwarunkowań. W niektórych systemach prawnych banki centralne mają ograniczone możliwości dokonywania inwestycji niezwiązanych z polityką pieniężną, w innych natomiast wymaga się od nich, żeby przy realizacji zadań niemonetarnych uwzględniały interesy swoich udziałowców. Poza tym niektóre banki centralne mają w pasywach bilansu duże depozyty klientów lub rządów, co wpływa na wielkość portfeli niezwiązanych z polityką pieniężną.

Istnieje też przyczyna historyczna: przed wprowadzeniem w 1999 wspólnej waluty wiele banków centralnych w Europie utrzymywało pokaźne rezerwy dewizowe, żeby kontrolować kursy swoich walut, zwłaszcza wobec marki niemieckiej. Podobna sytuacja miała miejsce, gdy po roku 1999 do strefy euro dołączały nowe państwa członkowskie UE – ich banki centralne również miały duże rezerwy dewizowe, które przed przystąpieniem do Eurosystemu zabezpieczały kurs ich walut wobec euro. Odmienne pozycje wyjściowe pozwalają wyjaśnić znaczne zróżnicowanie struktury bilansów poszczególnych banków, w pewnych przypadkach utrzymujące się przez wiele lat po przystąpieniu do strefy euro.

Co się stanie, jeśli krajowy bank centralny przekroczy przysługujący mu limit?

Regularne przekraczanie przydzielonego limitu przez któryś z banków centralnych mogłoby wpłynąć na realizację polityki pieniężnej. Dlatego EBC co roku sprawdza, czy banki przestrzegają porozumienia ANFA. Jeżeli operacje krajowego banku centralnego niezwiązane z polityką pieniężną kolidują z celami i zadaniami ESBC, w tym – z polityką pieniężną Eurosystemu, Rada Prezesów na mocy art. 14 ust. 4 Statutu ESBC i EBC może zakazać ich prowadzenia, ograniczyć je lub nałożyć na nie limit. Dotychczas jednak nie doszło do nieuzasadnionego przekroczenia limitu aktywów finansowych netto.

Pewne odchylenie od tego limitu może być usprawiedliwione, np. jeśli wynika ze zobowiązań międzynarodowych wobec MFW lub wiąże się z udzieleniem przez bank centralny awaryjnego wsparcia płynnościowego na rzecz systemu bankowego w swoim kraju (zgodnie z porozumieniem ANFA awaryjne wsparcie finansowe zalicza się do aktywów finansowych netto). Gdyby do tego doszło, dany bank musi jak najszybciej ograniczyć wielkość swoich aktywów finansowych netto do poziomu zgodnego z porozumieniem ANFA. Jeśli przekroczenie limitu wynika z obciążeń na rzecz MFW, termin na dostosowanie wynosi jeden rok.

Co się stanie, jeśli łączna wysokość aktywów finansowych netto wszystkich krajowych banków centralnych będzie niższa od wyliczonej kwoty maksymalnej?

Zasadniczo to nie jest problemem. Taka sytuacja ma właśnie miejsce obecnie: łączna kwota aktywów finansowych netto jest poniżej pułapu. Od 2014 wartość tych aktywów maleje, natomiast wartość banknotów w obiegu stale rośnie. To znaczy, że zapotrzebowanie całej strefy euro na płynność wynikające z banknotów w obiegu jest większe niż pokrycie płynnościowe przez aktywa finansowe netto w posiadaniu Eurosystemu. W tej sytuacji zapotrzebowanie na płynność jest pokrywane za pomocą instrumentów polityki pieniężnej – regularnych operacji refinansujących Eurosystemu oraz operacji strukturalnych, np. bezwarunkowych zakupów lub odwracalnych operacji strukturalnych.

Co się stanie, jeśli łączna kwota aktywów finansowych netto przekroczy obliczony pułap?

To mało prawdopodobne, do tej pory nigdy nie doszło do takiej sytuacji. Wszystkie krajowe banki centralne i EBC jednomyślnie przystąpiły do porozumienia ANFA i zobowiązały się go przestrzegać. Ponadto ryzyko, że łączna kwota aktywów finansowych netto okaże się zbyt wysoka, jest dodatkowo ograniczane przez stosowanie ostrożnych założeń przy określaniu limitów. Dzięki temu nawet jeśli wartość aktywów przekroczy łączny pułap i w rezultacie skala operacji polityki pieniężnej będzie mniejsza, niż początkowo zakładano, to pożądana strukturalna pozycja płynnościowa prawdopodobnie zostanie zachowana. Wartość operacji polityki pieniężnej będzie wówczas mniejsza, niż byłoby to wskazane dla skutecznej realizacji polityki pieniężnej, ale w krótkim okresie taka sytuacja nie jest groźna, a EBC zdąży podjąć działania korygujące. Gdyby takie działania okazały się konieczne, Rada Prezesów ma do dyspozycji różne instrumenty pozwalające zapewnić odpowiednią wielkość operacji polityki pieniężnej. Przykładowo może zastosować operacje absorbujące płynność lub zwiększyć rezerwę obowiązkową.

Co się stanie, jeśli inne pozycje aktywów – na przykład banknoty – będą kształtować się inaczej, niż zakładano?

Coroczna kalibracja aktywów finansowych netto opiera się na bardzo ostrożnych założeniach. Przy wyznaczaniu pułapu tych aktywów na kolejny rok uwzględnia się zatem odpowiedni margines na wypadek nieoczekiwanych zdarzeń, na przykład zakłada się, że liczba banknotów w obiegu utrzyma się na średnim poziomie z trzeciego kwartału bieżącego roku.

W jakiej sytuacji aktywa finansowe netto mogłyby przeszkodzić w realizacji polityki pieniężnej?

Porozumienie ANFA zostało zawarte właśnie po to, żeby aktywa finansowe netto nie oddziaływały na politykę pieniężną. Gdyby jednak ich wysokość przekroczyła łączny pułap, mogłoby to oznaczać, że skala operacji polityki pieniężnej jest za mała, żeby umożliwić skuteczną realizację tej polityki (o czym wspomniano powyżej).

Liczy się nie tylko kwota aktywów finansowych netto, lecz także ich struktura. Na przykład kiedy poszczególne operacje polityki pieniężnej i transakcje z nią niezwiązane się kompensują (np. jedna transakcja dotyczy sprzedaży papierów wartościowych, a druga – kupna tych samych papierów), mogą z tego płynąć sprzeczne sygnały o zamiarach Eurosystemu w zakresie polityki pieniężnej i skuteczność tej polityki może się osłabić. Kolejnym przykładem są transakcje banków centralnych w walutach obcych, które mogą wpływać na kursy wymiany lub być mylnie interpretowane jako interwencje walutowe. Aby mieć pewność, że takie zdarzenia nie będą zakłócać polityki pieniężnej, EBC przyjął akty prawne uzupełniające porozumienie ANFA, w tym wytyczne w sprawie krajowych operacji zarządzania aktywami i pasywami przez krajowe banki centralne (EBC/2019/7, wersja przekształcona) i decyzję w sprawie programu zakupu aktywów sektora publicznego na rynkach wtórnych (EBC/2015/10, z późniejszymi zmianami). W pierwszym z tych aktów uregulowano oddziaływanie operacji prowadzonych przez krajowe banki centralne na płynność w ujęciu netto, natomiast w drugim określono m.in. limit kwotowy dla różnych papierów wartościowych dopuszczonych do programu skupu aktywów sektora publicznego dla wszystkich portfeli banków centralnych z Eurosystemu.

Jak sprawić, że operacje inwestycyjne nie będą wpływały na nastawienie polityki pieniężnej?

Jak wspomniano wcześniej, w porozumieniu ANFA są wyznaczone maksymalne limity aktywów finansowych netto dla krajowych banków centralnych. Wyznaczenie limitów ogranicza zarazem skutki płynnościowe zawieranych przez te banki transakcji niezwiązanych z polityką pieniężną. Po drugie, w takich transakcjach krajowe banki centralne i EBC występują jako inwestorzy instytucjonalni. Przy zakupach aktywów do portfeli nieprzeznaczonych na cele monetarne krajowe banki centralne stosują podobne kryteria jak inni inwestorzy instytucjonalni i podejmują decyzje inwestycyjne odrębnie od decyzji w zakresie polityki pieniężnej. Muszą przy tym przestrzegać zasad określonych w porozumieniu ANFA i odnośnych wytycznych. EBC jest regularnie informowany o (1) zawieranych przez krajowe banki centralne transakcjach niezwiązanych z polityką pieniężną, z których część wymaga jego zgody, (2) aktywach i pasywach tych banków oraz (3) spodziewanym i faktycznym poziomie aktywów finansowych netto. Gdyby zgłoszone transakcje były niezgodne z nastawieniem polityki pieniężnej, EBC może podjąć działania korygujące. I wreszcie – Rada Prezesów może wprowadzić konkretne rozwiązania, do których krajowe banki centralne będą musiały się zastosować.

Dlaczego informacje o aktywach utrzymywanych przez krajowe banki centralne na cele niezwiązane z polityką pieniężną są utrzymywane w tajemnicy?

Zasady upubliczniania informacji o aktywach utrzymywanych przez krajowe banki centralne na cele niezwiązane z polityką pieniężną wynikają z przepisów krajowych i unijnych. Na podstawie tych przepisów banki decydują, czy podawać takie informacje, w tym dane o strukturze portfeli niezwiązanych z polityką pieniężną, do wiadomości publicznej. Większość banków przedstawia też dodatkowe informacje na ten temat – np. podział aktywów na dług rządowy i dług pozostałych sektorów – w swoich raportach rocznych i innych publikacjach oraz na stronach internetowych. Podobnie jak inni inwestorzy, krajowe banki centralnie nie ujawniają informacji, które mogłyby ułatwić przewidywanie ich zamiarów inwestycyjnych.

Eurosystem nie ma obowiązku ujawniania informacji o strukturze aktywów i pasywów niezwiązanych z polityką pieniężną utrzymywanych przez krajowe banki centralne.

Kto dba o to, żeby portfele niezwiązane z polityką pieniężną nie zostały bezprawnie wykorzystane do finansowania sektora publicznego ze środków banku centralnego?

Zgodnie ze Statutem Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego odpowiedzialność za monitorowanie, czy banki centralne w ESBC przestrzegają zakazu finansowania monetarnego, spoczywa na EBC. Ta kwestia nie jest przedmiotem porozumienia ANFA, które dotyczy jedynie strukturalnej pozycji płynnościowej, jaka jest pożądana z punktu widzenia realizacji polityki pieniężnej – czyli wielkości aktywów finansowych netto. Nie ma w nim mowy ani o strukturze aktywów i pasywów niezwiązanych z polityką pieniężną, ani o sposobie ich nabywania.

W związku z zakazem finansowania monetarnego krajowe banki centralne z ESBC mają obowiązek informować EBC o swoich aktywach, a EBC sprawdza, czy banki nie skupują długu rządowego na rynku pierwotnym. Monitoruje także zakupy dokonywane na rynku wtórnym. Wyniki tych ocen i weryfikacji są podawane w raporcie rocznym EBC.

Co dzieje się w razie złamania zakazu finansowania monetarnego?

Ta kwestia nie jest uregulowana w porozumieniu ANFA, tylko w art. 123 i 124 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (czyli w najwyższym rangą akcie prawa europejskiego). Rada Prezesów EBC określiła ramowe zasady dotyczące wszystkich operacji inwestycyjnych krajowych banków centralnych, żeby zagwarantować, że te operacje nie naruszą zakazu finansowania sektora publicznego ze środków banku centralnego. Krajowym bankom centralnym nie wolno kupować długu rządowego na rynku pierwotnym i muszą zgłaszać transakcje zawierane na rynku wtórnym. EBC obserwuje, czy zakaz finansowania monetarnego jest przestrzegany, a swoje ustalenia w tym zakresie przedstawia w raporcie rocznym.

Artykuł zaktualizowano 15 listopada 2019 w związku z regularnym przeglądem porozumienia ANFA przeprowadzonym w 2019. Taki przegląd odbywa się co pięć lat.