Wat is ANFA?

5 februari 2016 (laatst bijgewerkt op 7 april 2016)

De Overeenkomst inzake Netto Financiële Activa (Agreement on Net Financial Assets of ANFA) is een overeenkomst tussen de nationale centrale banken van het eurogebied en de Europese Centrale Bank (ECB), die samen het Eurosysteem vormen. In de overeenkomst zijn de regels en limieten vastgelegd voor aangehouden financiële activa die verband houden met de nationale taken van de nationale centrale banken. Dergelijke financiële activa van de nationale centrale banken kunnen verband houden met bijvoorbeeld de tegenpost van hun kapitaal en boekhoudkundige reserves of andere specifieke passiva, hun externe reserves en pensioenfondsen voor medewerkers, of zij kunnen worden aangehouden ten behoeve van algemene beleggingsdoeleinden.

Het aanhouden van financiële activa die geen verband houden met monetair beleid is een integrerend onderdeel van de functies die door centrale banken in Europa worden verricht, en vond ook plaats voordat de euro werd ingevoerd. Toen de monetaire unie werd opgericht, besloten overheden alleen die centralebankfuncties en -taken gemeenschappelijk over te dragen die voor het uitvoeren van een gemeenschappelijk monetair beleid voor het gehele eurogebied noodzakelijk zijn. Tegelijkertijd besloten zij de nationale centrale banken in stand te houden als onafhankelijke instellingen die nationale taken kunnen blijven uitvoeren mits deze taken het gemeenschappelijk monetair beleid niet doorkruisen.

Met andere woorden: nationale centrale banken zijn financieel onafhankelijke instellingen en verrichten monetairbeleidstaken die verband houden met de primaire taak van het Eurosysteem, het handhaven van prijsstabiliteit, en nationale taken. De ANFA is opgesteld om een algehele limiet vast te stellen voor het totale netto bedrag aan financiële activa die zijn gelieerd aan nationale, niet met monetair beleid verband houdende taken, zodat zij niet het monetair beleid doorkruisen. Onafhankelijk van de ANFA heeft de Raad van Bestuur een kader vastgesteld om ervoor te zorgen dat de beleggingstransacties van de nationale centrale banken het verbod op monetaire financiering naleven.

Hoewel de ANFA voorheen een vertrouwelijk document was, hebben de centrale banken van het Eurosysteem unaniem besloten dat publicatie van de tekst samen met een toelichtingsdocument hun streven naar grotere transparantie beter zou dienen, overeenkomstig het in 2014 door de ECB genomen besluit verslagen van monetairbeleidsvergaderingen te publiceren en haar in 2015 genomen besluit de agenda's van de leden van de Directie te publiceren.

Hoe werkt de ANFA precies?

Vragen in verband met de controle van het verbod op monetaire financiering:

Waarom houden nationale centrale banken financiële activa aan die geen verband houden met monetair beleid?

Elke centrale bank houdt activa aan die geen verband houden met monetair beleid. In het eurogebied wordt het monetair beleid centraal bepaald door de Raad van Bestuur van de ECB voor alle 19 landen die er deel van uitmaken. Toen de Economische en Monetaire Unie werd opgericht, zetten regeringen in het Europese verdrag uiteen dat met het monetair beleid verband houdende taken zouden worden overgedragen naar Europees niveau. Buiten het monetair beleid zou het de nationale centrale banken worden toegestaan - en het is hun ook toegestaan - nationale taken uit te voeren. In de praktijk houden nationale centrale banken momenteel activa aan die geen verband houden met monetair beleid en wisselkoersbeleid, zoals goud of externe reserves, beleggingsportefeuilles (bijv. voor personeelspensioenfondsen), en activa die worden aangehouden als tegenposities voor deposito’s van cliënten, bijv. buitenlandse centrale banken of overheden. Tegelijkertijd houden de nationale centrale banken tevens passiva aan die geen verband houden met monetair beleid, waaronder de hierbovengenoemde deposito’s van buitenlandse centrale banken en overheden. De nationale centrale banken mogen deze nationale taken uitvoeren zo lang hun acties niet de doelstellingen en taken van het Europees Stelsel van Centrale Banken (ESCB) doorkruisen, met name het monetair beleid. (Evenzo houdt de ECB een eigenmiddelenportefeuille aan in verband met haar kapitaal en boekhoudkundige reserve, alsmede een portefeuille voor het personeelspensioenfonds). Dit beginsel is vastgelegd in Artikel 14.4 van de Statuten van het ESCB en van de ECB.

De nationale centrale banken hielden reeds de hierbovengenoemde portefeuilles aan voordat zij tot het Eurosysteem toetraden, en de baten uit deze portefeuilles dragen bij aan de financiële inkomsten van de nationale centrale banken. Toen het eurogebied werd opgericht, werd opgemerkt dat deze portefeuilles zouden helpen aan de vraag naar liquiditeit vanuit het bankstelsel van het eurogebied te voldoen, aangezien zij in overweging zouden worden genomen bij het kalibreren van monetairbeleidstransacties. Vanuit monetairbeleidsperspectief werd het niet als een probleem gezien dat dergelijke portefeuilles door de nationale centrale banken, buiten het monetair beleid, zouden blijven worden beheerd, en dat zij in de loop der tijd mochten blijven groeien in hetzelfde (of een lager) tempo als de vraag naar bankbiljetten en de reserveverplichtingen van het bankstelsel. De Raad van Bestuur overwoog tevens dat, als de niet voor monetair beleid aangehouden portefeuilles, verminderd met de niet voor monetair beleid aangehouden passiva, langdurig sneller zouden groeien dan de vraag naar liquiditeit, dit het monetair beleid zou kunnen bedreigen. De “Overeenkomst inzake Netto Financiële Activa” (“Agreement on Net Financial Assets” of ANFA) is gesloten om deze groei te beheren en te beperken.

Wat zijn netto financiële activa (NFA)?

Zoals hierboven vermeld, staan er activa op de balans van een centrale bank die niet direct verband houden met monetair beleid. Aan de passiefzijde van de balans staan enkele verplichtingen die eveneens niet direct verband houden met monetair beleid. Het verschil tussen deze twee posities wordt “netto financiële activa” of NFA genoemd. Dit begrip wordt hieronder geïllustreerd aan de hand van de balans van de weekstaat van het Eurosysteem per 4 december 2015, zoals gepubliceerd op de website van de ECB. Een precieze definitie wordt gegeven in Annex I van de ANFA.

De illustratie laat zien dat de NFA aan de actiefzijde de som van balansposten 1 t/m 4, 5.6, 6, 7.2, 8 en 9 omvatten. Aan de passiefzijde omvatten de NFA posten 2.5 en 3 t/m 12. Als men de som van deze passiva aftrekt van de som van voornoemde activa, krijgt men de netto financiële activa.

Weekly financial statement of the Eurosystem Assets (EUR millions) 1 Gold and gold receivables 348,850 2 Claims on non - euro area residents denominated in foreign currency 294,471 2.1 Receivables from the IMF 78,655 2.2 Balances with banks and security investments, external loans and other external assets 215,817 3 Claims on euro area residents denominated in foreign currency 36,331 4 Claims on non - euro area residents denominated in euro 19,766 4.1 Balances with banks, security investments and loans 19,766 4.2 Claims arising from the credit facility under ERM II 0 5 Lending to euro area credit institutions related to monetary policy operations denominated in euro 521,394 5.1 Main refinancing operations 69,815 5.2 Longer - term refinancing operations 451,371 5.3 Fine - tuning reverse operations 0 5.4 Structural reverse operations 0 5.5 Marginal lending facility 208 5.6 Credits related to margin calls 0 6 Other claims on euro area credit institutions denominated in euro 127,495 7 Securities of euro area residents denominated in euro 1,128,983 7.1 Securities held for monetary policy purposes 770,737 7.2 Other securities 358,246 8 General government debt denominated in euro 25,152 9 Other assets 216,207 Total assets 2,718,650 O utright purchases NFA NFA NFA NFA Liquidity deficit Reserve requirements Liquidity surplus Banknotes Liabilities (EUR millions) 1 Banknotes in circulation 1,066,176 2 Liabilities to euro area credit institutions related to monetary policy operations denominated in euro 697,909 2.1 Current accounts (covering the minimum reserve system) 520,421 2.2 Deposit facility 177,335 2.3 Fixed - term deposits 0 2.4 Fine - tuning reverse operations 0 2.5 Deposits related to margin calls 153 3 Other liabilities to euro area credit institutions denominated in euro 5,017 4 Debt certificates issued 0 5 Liabilities to other euro area residents denominated in euro 177,513 5.1 General government 79,800 5.2 Other liabilities 97,714 6 Liabilities to non - euro area residents denominated in euro 39,444 7 Liabilities to euro area residents denominated in foreign currency 2,137 8 Liabilities to non - euro area residents denominated in foreign currency 5,323 8.1 Deposits, balances and other liabilities 5,323 8.2 Liabilities arising from the credit facility under ERM II 0 9 Counterpart of special drawing rights allocated by the IMF 59,202 10 Other liabilities 217,994 11 Revaluation accounts 350,735 12 Capital and reserves 97,200 Total liabilities 2,718,650

Wat is de waarde van de netto financiële activa van het Eurosysteem?

Eind 2015 bedroegen de netto financiële activa van het Eurosysteem €490 miljard en die van de ECB €6,12 miljard. Sinds de invoering van de eurobankbiljetten in 2002 zijn de NFA met gemiddeld 5% per jaar gestegen. Dit is trager dan de groei van passiva die de stijging van de NFA zouden kunnen rechtvaardigen, namelijk bankbiljetten in omloop en minimumreserveverplichtingen. Terwijl de bankbiljetten alleen met 9% gemiddeld per jaar toenamen, stegen de bankbiljetten en minimumreserveverplichtingen met 7%. Dit lagere percentage is het gevolg van de verlaging van de reserveratio met een vol procentpunt in 2012.

0 200 400 600 800 1.000 1.200 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Ontwikkeling NFA t.o.v. bankbiljetten en reserveverplichtingen Bankbiljetten MRV NFA

En wat is de ANFA?

"ANFA" staat voor “Agreement on Net Financial Assets” (Overeenkomst inzake Netto Financiële Activa). Het is een overeenkomst tussen de nationale centrale banken van het eurogebied en de ECB, die samen het Eurosysteem vormen. In de overeenkomst worden de regels uiteengezet voor het berekenen van de limieten voor aangehouden posities die verband houden met de nationale taken van de nationale centrale banken. Toen Lietuvos bankas op 1 januari 2015 tot het eurogebied toetrad, werd zij tevens partij bij de ANFA.

Waarom is het noodzakelijk een limiet te stellen aan NFA?

De ANFA beperkt het bedrag dat nationale centrale banken kunnen aanhouden. Dit is noodzakelijk om ervoor te zorgen dat de Raad van Bestuur van de ECB volledig de controle heeft over de omvang van de balans van het Eurosysteem, en aldus de effectieve tenuitvoerlegging van het monetair beleid mogelijk maakt. Vóór de crisis was de meeste effectieve manier om het monetair beleid ten uitvoer te leggen ervoor te zorgen dat de banken bij het Eurosysteem moesten zijn voor liquiditeit. Een gebrek aan liquiditeit ten opzichte van het Eurosysteem, ook wel een “liquiditeitstekort” genoemd, was de basis voor de tenuitvoerlegging van het monetair beleid. De ANFA beschermde dit liquiditeitstekort. Toen de financiële crisis toesloeg, werd het noodzakelijk banken te voorzien van meer liquiditeit dan zij feitelijk nodig hadden om te voldoen aan de minimumreserveverplichtingen. In plaats van te opereren met een liquiditeitstekort, werkt het bankstelsel nu met overliquiditeit. In deze nieuwe situatie beschermt de ANFA niet langer het liquiditeitstekort maar zorgt deze ervoor dat de overliquiditeit niet het niveau overstijgt dat de Raad van Bestuur passend acht voor zijn monetairbeleidskoers.

Komt de ANFA werkelijk neer op toestemming voor nationale centrale banken om zo veel geld te drukken als ze willen?

Neen, het tegenovergestelde is het geval. De ANFA stelt een limiet aan het maximumbedrag van de netto financiële activa dat een nationale centrale bank kan aanhouden om ervoor te zorgen dat veranderingen in haar niet voor monetair beleid aangehouden financiële activa en passiva, niet het monetair beleid van het Eurosysteem doorkruisen.

Op grond waarvan komt het maximumbedrag voor de NFA in het kader van de ANFA tot stand?

De groeiende totale waarde van de bankbiljetten in omloop en het bedrag aan minimumreserves dat banken bij de centrale bank moeten aanhouden creëren een behoefte aan liquiditeit waaraan tegemoet wordt gekomen door de monetairbeleidstransacties van het Eurosysteem en de NFA van de nationale centrale banken. Door een minimumomvang voor de monetairbeleidstransacties vast te stellen, wordt, als resultante, een bovengrens bepaald voor de NFA van nationale centrale banken. Als het doel van de Raad van Bestuur een tijdelijk liquiditeitsoverschot is, dan beperkt de ANFA de NFA van nationale centrale banken, waardoor ervoor wordt gezorgd dat het liquiditeitsoverschot niet een bepaald niveau overstijgt.

Waarom beperkt de ANFA de netto financiële activa van de nationale centrale banken en niet de bruto financiële activa?

Elk actief op de balans van een centrale bank creëert centralebankgeld ofwel liquiditeit. Elke passiefpost op haar balans onttrekt liquiditeit. Het salderen van alle niet met het monetair beleid verband houdende activa en passiva geeft een indruk van de totale liquiditeit die wordt verschaft door niet met het monetair beleid verband houdende transacties van een centrale bank. Om het monetair beleid op efficiënte wijze ten uitvoer te kunnen leggen, moet een limiet worden gesteld aan het bedrag aan liquiditeit die door niet met het monetair beleid verband houdende transacties van nationale centrale banken wordt verschaft. Om de invloed op de liquiditeitspositie van transacties van nationale centrale banken te beheersen, worden daarom de netto in plaats van de bruto financiële activa beperkt.

Hoe berekent u het maximumbedrag van NFA?

Elk jaar stelt de Raad van Bestuur de noodzakelijke monetairbeleidsparameters vast. De Raad besluit hoe groot het minimumliquiditeitstekort of het maximumliquiditeitsoverschot dient te zijn. De Raad stelt tevens de minimumreserveratio vast en bepaalt de omvang van de rechtstreeks met monetair beleid verband houdende portefeuilles om de meest effectieve tenuitvoerlegging van zijn monetair beleid te bewerkstelligen. Daarnaast houdt de Raad van Bestuur rekening met de ontwikkelingen in het bedrag van de bankbiljetten in omloop. Het nieuwe maximumbedrag van de geaggregeerde NFA van het Eurosysteem komt als resultante tot stand.

Hoe wordt het maximumbedrag voor de NFA van het Eurosysteem onder de nationale centrale banken verdeeld?

Als de Eurosysteem-brede bovengrens voor de NFA is vastgesteld, worden deze verdeeld overeenkomstig het aandeel van elke nationale centrale bank in het kapitaal van de ECB, waarbij tevens rekening wordt gehouden met de historische uitgangspositie van de nationale centrale bank, om voor het daaropvolgend jaar de toegestane NFA van de nationale centrale banken te bepalen. Als een nationale centrale bank niet voornemens is de haar toegestane NFA geheel te gebruiken, voorziet de ANFA in de tijdelijke toewijzing van het ongebruikte deel aan de andere nationale centrale banken, indien enige van hen een hogere NFA-bovengrens wenst. Ook deze hertoewijzing zou plaatsvinden overeenkomstig de aandelen in het kapitaal van de ECB. Met deze hertoewijzing worden de NFA-bovengrenzen voor de nationale centrale banken vastgelegd. De NFA van de nationale centrale banken moeten, gemiddeld op jaarbasis, onder hun NFA-bovengrens blijven. Deze kalibrering wordt jaarlijks uitgevoerd.

Wat is de invloed van ontheffingen?

Ontheffingen kunnen van invloed zijn op de verdeling van het maximumbedrag van de NFA binnen het Eurosysteem. Maar zij verhogen niet het maximumbedrag zelf, dat de bovengrens vormt voor de totale door de nationale centrale banken van het Eurosysteem aangehouden NFA.

De ontheffingen bepalen voor elke nationale centrale bank een toegestaan minimum aan NFA. Met andere woorden, elke nationale centrale bank heeft het recht een bepaald deel van het maximale bedrag van NFA van het Eurosysteem aan te houden op grond van het aandeel van die nationale centrale bank in het kapitaal van de ECB, waarbij dan het bedrag dat overeenkomt met de ontheffing het toegestane minimum van die nationale centrale bank vormt (en dit mag hoger zijn dan het bedrag dat is berekend overeenkomstig haar aandeel in het kapitaal van de ECB). Als sommige nationale centrale banken met hun ontheffing overeenkomende NFA aanhouden die hun aandeel in het kapitaal van de ECB overstijgen, dan wordt uiteraard het bedrag aan NFA dat de resterende nationale centrale banken mogen aanhouden, verminderd, en wel zodanig dat het maximumbedrag voor de NFA van het Eurosysteem nooit wordt overschreden

Er zijn drie typen ontheffingen:

  1. De historische ontheffing (zoals nader beschreven in Annex III van de ANFA) zorgt ervoor dat de nationale centrale banken hun NFA niet hoeven terug te brengen tot onder een niveau dat is gebaseerd op hun historische uitgangspositie.
  2. De actief-specifieke ontheffing beschermt bepaalde aangehouden activa (in precieze termen gedefinieerd in Annex IV van de ANFA) die door de nationale centrale bank niet gemakkelijk kunnen worden verkocht ten gevolge van contractuele of andersoortige beperkingen, bijv. de goudreserves van een centrale bank gezien de Central Bank Gold Agreement.
  3. De dynamische ontheffing past in de loop der tijd de historische ontheffing van kleine nationale centrale banken aan in evenredigheid met de groei of daling van de maximale NFA van het Eurosysteem.

Uitsluitend de grootste van de drie ontheffingen is van toepassing.

Op 1 januari 2015 is Lietuvos bankas toegetreden tot het eurogebied en werd zij partij bij de ANFA. Zoals beschreven in Artikel 6.3 van de ANFA, is haar historische ontheffing vastgesteld op €5.856 miljoen.

Wat gebeurt er als een of meerdere nationale centrale banken niets beleggen, of minder dan het oorspronkelijk aan hen toegewezen maximumbedrag? Kunnen zij het resterende bedrag doorgeven aan de anderen?

Als sommige nationale centrale banken voornemens zijn minder dan het hun toegestane bedrag aan te houden, terwijl andere meer willen aanhouden, dan zal het ongebruikte deel worden herverdeeld middels een centraal mechanisme dat in de ANFA is vastgelegd. Dit wordt dan gedaan in de context van de jaarlijkse kalibrering van de NFA-bovengrenzen. De herverdeling van ongebruikte ruimte is tijdelijk en zal bij de kalibrering van het daaropvolgende jaar worden herberekend. De herverdeling is niet van invloed op het geaggregeerde bedrag van de door alle nationale centrale banken van het eurogebied samen aangehouden maximale NFA, dat wordt bepaald door de monetairbeleidsbeslissingen van de Raad van Bestuur.

Waarom gebruiken sommige nationale centrale banken hun “quota” en andere niet?

Dit hangt af van institutionele voorkeuren. Enkele rechtsgebieden leggen specifieke juridische beperkingen op aan de niet met het monetair beleid verband houdende beleggingen door nationale centrale banken; andere hebben juridische bepalingen die eisen dat nationale centrale banken rekening houden met de belangen van hun aandeelhouders wanneer hun monetairbeleidstaken eenmaal zijn uitgevoerd. Bovendien houden sommige nationale centrale banken aan de passiefzijde van de balans grote deposito’s van cliënten en/of hun regering aan, die van invloed zijn op de door hen aangehouden niet met het monetair beleid verband houdende portefeuilles.

vóór de invoering van de euro in 1999, hield een aantal Europese centrale banken behoorlijk grote externe reserves aan om hun wisselkoers te beheren, met name ten opzichte van de Deutsche Mark. Dit was een situatie die vergelijkbaar is met die toen EU-lidstaten ná 1999 toetraden tot het eurogebied, waarbij de nationale centrale banken ook behoorlijk grote externe reserves aanhielden om hun wisselkoers te beheren ten opzichte van de euro voordat zij tot het Eurosysteem toetraden. De verschillende uitgangsposities van nationale centrale banken vormen de verklaring voor de aanzienlijke verschillen in hun balanssamenstelling, welke verschillen in sommige gevallen een aantal jaren nadat het desbetreffende land is toegetreden tot het eurogebied, voortduren.

Wat gebeurt er als een nationale centrale bank haar NFA-bovengrens overschrijdt?

Als een nationale centrale bank voortdurend haar bovengrens voor de NFA zou overschrijden, dan zou dit van invloed kunnen zijn op de tenuitvoerlegging van het monetair beleid. Om die reden controleert de ECB jaarlijks of de nationale centrale banken voldoen aan de ANFA. Indien noodzakelijk kan de Raad van Bestuur, op grond van Artikel 14.4 van de Statuten van het ESCB en van de ECB, de door de nationale centrale banken buiten het monetair beleid uitgevoerde transacties verbieden, beperken of limiteren indien dergelijke transacties de doelstellingen en taken van het ESCB, met inbegrip van het monetair beleid van het Eurosysteem, doorkruisen. Tot dusverre heeft zich nog nooit een ongerechtvaardigde afwijking van de NFA-bovengrenzen voorgedaan.

Een afwijking is gerechtvaardigd als deze, bijvoorbeeld, wordt veroorzaakt door internationale verplichtingen aan het IMF of door een verstrekking door de nationale centrale bank van noodliquiditeitssteun (Emergency Liquidity Assistance of ELA) aan haar bankstelsel (ELA maakt deel uit van de NFA zoals bedoeld in de ANFA). Als dit gebeurt, dient de nationale centrale bank haar NFA zo spoedig mogelijk te verminderen om weer te voldoen aan de ANFA. Zij heeft één jaar om dit te doen als de overtreding het gevolg is van trekkingen door het IMF.

Wat gebeurt er als het totale bedrag van de NFA van alle nationale centrale banken onder het berekende maximumbedrag blijft?

Dat is wat er op het ogenblik aan de hand is. Sinds de invoering van de eurobankbiljetten in 2002 zijn de NFA met gemiddeld 5% per jaar gestegen. Dit is trager dan de groei van de totale waarde van de bankbiljetten in omloop, die gedurende dezelfde periode 9% bedroeg. Dit betekent dat de eurogebied-brede liquiditeitsbehoefte die voortkomt uit de bankbiljetten in omloop groter is dan het liquiditeitsverschaffende effect van de NFA van het Eurosysteem. Het is over het algemeen geen probleem als de NFA onder het berekende maximumniveau blijven. Aan de liquiditeitsbehoeften wordt tegemoetgekomen door middel van monetairbeleidsinstrumenten, ofwel reguliere herfinancieringstransacties ofwel structurele transacties, zoals in het kader van het monetair beleid verrichte rechtstreekse aankopen of structurele transacties met wederinkoop.

Wat gebeurt er als het totale bedrag van de NFA groter is dan het berekende maximum?

Dit is nog nooit voorgekomen en het is ook zeer onwaarschijnlijk dat dit ooit zal gebeuren. De ANFA is een unanieme overeenkomst tussen de nationale centrale banken ende ECB; en alle partijen hebben toegezegd er aan te voldoen. Daarnaast wordt het risico dat het totale bedrag van de NFA te groot is verder teruggedrongen door gebruik te maken van conservatieve aannames bij het bepalen van de NFA-bovengrenzen. Dit betekent dat zelfs wanneer de NFA hoger zouden liggen dan het maximum en dientengevolge de monetairbeleidstransacties van geringere omvang zouden zijn dan oorspronkelijk voorzien, er waarschijnlijk nog steeds sprake zou zijn van de gewenste structurele liquiditeitspositie. Monetairbeleidstransacties kunnen daarom in een dergelijk geval weliswaar van geringere omvang zijn dan gewenst voor de effectieve tenuitvoerlegging van het monetair beleid, maar de situatie op de korte termijn zou niet acuut zijn en de ECB zou corrigerende maatregelen nemen. Als corrigerende actie nodig is, beschikt de Raad van Bestuur over verschillende instrumenten om ervoor te zorgen dat de monetairbeleidstransacties van voldoende omvang zijn. Zo kan de Raad van Bestuur bijvoorbeeld, wat betreft de omvang van de herfinancieringstransacties, gebruik maken van liquiditeitsonttrekkende transacties of de minimumreserveverplichtingen verhogen.

Wat gebeurt er als andere factoren, zoals bankbiljetten, zich anders dan verwacht ontwikkelen?

De jaarlijkse kalibrering van de ANFA wordt gebaseerd op conservatieve aannames. De NFA-bovengrenzen bevatten derhalve voldoende buffers om met onvoorziene omstandigheden om te kunnen gaan. Bij de kalibrering van de bovengrenzen voor het volgende jaar wordt bijvoorbeeld aangenomen dat de bankbiljetten in omloop helemaal niet zullen toenemen maar in plaats daarvan op het gemiddelde niveau van het derde kwartaal van het lopende jaar zullen blijven.

Onder welke omstandigheden zouden de NFA het monetair beleid kunnen doorkruisen?

De ANFA is gesloten om te voorkomen dat NFA het monetair beleid doorkruisen. Zou het bedrag van de NFA desalniettemin het totale maximum overschrijden, dan zou dit kunnen betekenen dat de monetairbeleidstransacties van te geringe omvang worden om een effectieve tenuitvoerlegging van het monetair beleid zoals hierboven uitgelegd, mogelijk te maken.

Naast het bedrag van de NFA is ook hun samenstelling van belang. Als bijvoorbeeld individuele monetairbeleidstransacties en niet-monetairbeleidstransacties elkaar compenseren (bijvoorbeeld de ene is een aankoop van een waardepapier en de andere een verkoop van hetzelfde waardepapier), dan kan dit tegenstrijdige signalen afgeven omtrent de monetairbeleidsvoornemens van het Eurosysteem of de effectiviteit van het monetair beleid verminderen. Een ander voorbeeld zijn centralebanktransacties in vreemde valuta’s, die van invloed kunnen zijn op de wisselkoers of abusievelijk kunnen worden geïnterpreteerd als wisselkoersinterventies. Om ervoor te zorgen dat deze gebeurtenisssen geen invloed uitoefenen op het monetair beleid, heeft de ECB maatregelen goedgekeurd ter aanvulling van de ANFA, waaronder het Richtsnoer van de ECB betreffende nationale beheertransacties inzake activa en passiva door centrale banken (ECB/2014/9), en het Besluit van de ECB inzake een overheidsprogramma voor aankoop van activa op secundaire markten (ECB/2015/10). Hoewel het Richtsnoer bijvoorbeeld de netto liquiditeitseffecten van de transacties van nationale centrale banken beheerst, beperkt het Besluit onder meer het bedrag van een in alle portefeuilles van de centrale banken van het Eurosysteem aangehouden specifiek waardepapier dat voor het aankoopprogramma van door de publieke sector uitgegeven waardepapieren in aanmerking komt.

Hoe zorgt u ervoor dat beleggingstransacties niet van invloed zijn op de monetairbeleidskoers?

Zoals hierboven uitgelegd, stelt de ANFA een maximum vast voor de NFA van de nationale centrale banken. Tegelijkertijd beperkt dit het liquiditeitseffect van de niet met het monetair beleid verband houdende transacties die door de nationale centrale banken worden uitgevoerd. Ten tweede treden de nationale centrale banken en de ECB bij hun niet met het monetair beleid verband houdende transacties op als institutionele beleggers. Wanneer nationale centrale banken aankopen verrichten voor niet-monetairbeleidsportefeuilles, houden zij soortgelijke criteria aan als andere institutionele beleggers en overwegen zij hun beslissingen gescheiden van het monetair beleid. Zij moeten regels volgen die zijn neergelegd in de ANFA en andere relevante richtlijnen. De ECB wordt regelmatig op de hoogte gesteld van de (1) niet met het monetair beleid verband houdende transacties van de nationale centrale banken, waarvan sommige de voorafgaande goedkeuring van de ECB behoeven, (2) de activa en passiva van de nationale centrale banken, en (3) de verwachte en werkelijke NFA van nationale centrale banken. De ECB kan corrigerende maatregelen nemen als de gerapporteerde niet-monetairbeleidstransacties de monetairbeleidskoers doorkruisen. De Raad van Bestuur, ten slotte, kan ook specifieke maatregelen nemen die bindend zijn voor de nationale centrale banken.

Waarom worden de niet met monetair beleid verband houdende activa en passiva van de nationale centrale banken “geheimgehouden”?

De niet met het monetair beleid verband houdende activa en passiva van de nationale centrale banken worden openbaar gemaakt overeenkomstig nationale en Europese regels. De nationale centrale banken besluiten aan de hand van deze regels of zij informatie over hun niet met het monetair beleid verband houdende activa en passiva (waaronder de samenstelling van hun niet-monetairbeleidsportefeuilles) publiceren. De meeste nationale centrale banken publiceren aanvullende gegevens in hun jaarverslag of in andere publicaties of op hun websites, waar zij bijvoorbeeld een uitsplitsing presenteren van hun activa in overheids- en niet-overheidsschuldpapier. Net als andere beleggers maken de nationale centrale banken geen informatie openbaar die anderen in staat zou kunnen stellen hieruit indicaties omtrent hun toekomstige beleggingsgedrag af te leiden.

Het Eurosysteem heeft geen mandaat tot openbaarmaking van de samenstelling van de niet met het monetair beleid verband houdende activa en passiva van nationale centrale banken.

Waarom wordt de ANFA nu gepubliceerd?

De nationale centrale banken van het Eurosysteem moeten unaniem een besluit nemen over het openbaar maken van de ANFA. Tot nu toe liepen de meningen daarover uiteen.

Overeenkomstig het streven van de ECB naar grotere transparantie, is dit besluit op 3 februari 2016 heroverwogen. De centrale banken van het Eurosysteem hebben unaniem besloten dat het publiceren van de tekst samen met een toelichtingsdocument nu het belang van het Eurosysteem beter zou dienen. Dit is een verdere stap in de richting van grotere transparantie, na het in 2014 genomen besluit verslagen van monetairbeleidsvergaderingen te publiceren en het in 2015 door de ECB genomen besluit de agenda's van de leden van de Directie te publiceren.

Hoe wordt ervoor gezorgd dat de niet-monetairbeleidsportefeuilles niet worden misbruikt voor verboden monetaire financiering?

De ECB is verantwoordelijk voor het controleren dat de centrale banken van het ESCB het verbod op monetaire financiering in acht nemen, zoals vermeld in de Statuten van het Europees Stelsel van Centrale Banken en van de ECB. Hierop wordt niet ingegaan in de ANFA, die zich slechts bezighoudt met de gewenste structurele liquiditeitspositie ten behoeve van de tenuitvoerlegging van het monetair beleid en dus als zodanig de omvang van de NFA vastlegt. De ANFA houdt zich niet bezig met de samenstelling van niet met het monetair beleid verband houdende activa en passiva, noch met de wijze waarop deze worden verworven.

Om de naleving van het verbod op monetaire financiering te controleren, zijn de nationale centrale banken van het ESCB verplicht de ECB op de hoogte te stellen van hun activa en de ECB zorgt ervoor dat de nationale centrale banken overheden niet financieren door de schuld van die overheden op de primaire markt aan te kopen. De ECB controleert tevens de aankopen in de secundaire markt. De uitkomsten van deze controles en beoordelingen worden gepubliceerd in het jaarverslag van de ECB.

Wat gebeurt er als deze regels ten aanzien van het verbod op monetaire financiering worden overtreden?

Dit valt niet onder de ANFA maar onder de Artikelen 123 en 124 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (d.w.z. het hoogste Europese recht). De Raad van Bestuur van de ECB heeft regels vastgelegd voor alle beleggingstransacties van de nationale centrale banken om ervoor te zorgen dat deze het verbod op monetaire financiering niet overtreden. Aankopen van overheidsschuldpapier op de primaire markt zijn verboden en de nationalecentrale banken moeten hun transacties op de secundaire markt rapporteren. De ECB controleert de naleving van het verbod op monetaire financiering en vermeldt de uitkomsten van deze controle in haar jaarverslag. Zou zich ooit een overtreding van het verbod voordoen, dan kan de ECB uiteindelijk de desbetreffende nationale centrale bank voor het Hof van Justitie van de Europese Unie dagen. Dit is tot nog toe nog nooit gebeurd.