Wat is ANFA?

5 februari 2016 (bijgewerkt op 15 november 2019)

De overeenkomst inzake netto financiële activa (Agreement on Net Financial Assets – ANFA) is een overeenkomst tussen de nationale centrale banken (NCB's) van het eurogebied en de Europese Centrale Bank (ECB), die samen het Eurosysteem vormen. De overeenkomst bepaalt de regels en limieten voor aangehouden financiële activa die verband houden met nationale taken van de NCB’s. Deze financiële activa kunnen bijvoorbeeld worden aangehouden tegenover het kapitaal en voorzieningen of andere specifieke passiva van de NCB's, of verband houden met hun externe reserves en personeelspensioenfondsen, of ze kunnen voor algemene beleggingsdoeleinden worden aangehouden.

Dat Europese centrale banken financiële activa aanhouden voor andere dan monetairbeleidsdoeleinden is onlosmakelijk met hun functie verbonden; dit was ook vóór de euro reeds het geval. Bij de oprichting van de monetaire unie besloten de regeringen alleen die centralebankfuncties en -taken op een gemeenschappelijke leest te schoeien die noodzakelijk zijn voor het uitvoeren van een gemeenschappelijk monetair beleid voor het gehele eurogebied. Tegelijkertijd besloten ze dat de NCB's als onafhankelijke instellingen nationale taken kunnen blijven uitvoeren, zolang die het gemeenschappelijk monetair beleid niet doorkruisen.

Met andere woorden: NCB's zijn financieel onafhankelijke instellingen die naast monetairbeleidstaken in verband met de primaire taak van het Eurosysteem, het handhaven van stabiele prijzen, ook nationale taken verrichten. De ANFA is tot stand gekomen om voor financiële activa die met nationale, niet-monetairbeleidstaken samenhangen, een totaal nettobedrag als bovengrens vast te stellen, zodanig dat het monetair beleid niet wordt belemmerd.

Hoe werkt de ANFA?

Waarom houden nationale centrale banken (NCB's) financiële activa aan die niet met het monetair beleid in verband staan?

Alle centrale banken houden activa aan die geen verband houden met het monetair beleid. In het eurogebied bepaalt de Raad van Bestuur van de ECB centraal voor alle 19 eurolanden het monetair beleid. Bij de oprichting van de Economische en Monetaire Unie kwamen de regeringen in het Europese verdrag overeen de monetairbeleidstaken naar Europees niveau over te hevelen. Los van het monetair beleid zouden de nationale centrale banken nationale taken mogen uitvoeren. Dit beginsel is verankerd in artikel 14.4 van de statuten van het ESCB en van de ECB. In de praktijk houdt dit in dat de NCB's momenteel activa aanhouden die niet samenhangen met het monetair beleid of de uitvoering van valutamarkttransacties door het Eurosysteem, zoals goud- en deviezenreserves, beleggingsportefeuilles (bijv. voor personeelspensioenfondsen), en activa die worden aangehouden tegenover deposito’s van cliënten, bijv. buitenlandse centrale banken en overheden. Tegelijkertijd hebben de NCB's tevens verplichtingen die geen verband houden met het monetair beleid, waaronder de eerder genoemde deposito’s van buitenlandse centrale banken en overheden. De NCB's mogen deze nationale taken uitvoeren zolang ze daarmee de doelstellingen en taken van het Europees Stelsel van centrale banken (ESCB), met name het monetair beleid, niet doorkruisen. Evenzo houdt de ECB een eigenmiddelenportefeuille aan tegenover haar kapitaal en voorzieningen, evenals een beleggingsportefeuille voor het personeelspensioenfonds.

De NCB's hielden bovengenoemde portefeuilles reeds aan voordat ze tot het Eurosysteem toetraden, en de hiermee behaalde baten dragen bij aan de financiële inkomsten van de NCB's. Bij de oprichting van het eurogebied werd opgemerkt dat deze portefeuilles zouden bijdragen aan het dekken van de liquiditeitsvraag vanuit het bankwezen van het eurogebied, aangezien ze in overweging zouden worden genomen bij het kalibreren van de monetairbeleidstransacties. Vanuit monetairbeleidsperspectief werd het niet problematisch gevonden dat de NCB's deze portefeuilles buiten het monetair beleid om zouden blijven beheren, en dat ze gaandeweg in hetzelfde (of een lager) tempo konden groeien als de vraag naar bankbiljetten en de reserveverplichtingen van de banksector. De Raad van Bestuur overwoog tevens dat als de niet-monetairbeleidsportefeuilles, verminderd met de niet voor monetairbeleidsdoeleinden aangegane verplichtingen, langdurig sneller zouden groeien dan de vraag naar liquiditeit, dit het monetair beleid zou kunnen belemmeren. Om deze groei te controleren en begrenzen, werd de ANFA gesloten.

Wat zijn netto financiële activa (net financial assets – NFA)?

Aan de activazijde van de balans van een centrale bank staan posten die niet direct met het monetair beleid verband houden. Aan de passivazijde van de balans zijn ook sommige verplichtingen niet direct met het monetair beleid verbonden. Het verschil tussen deze twee posities wordt 'netto financiële activa' of NFA genoemd. Dit begrip wordt hieronder toegelicht aan de hand van de balans van de weekstaat van het Eurosysteem van 18 oktober 2019, zoals gepubliceerd op de website van de ECB. Bijlage I van de ANFA geeft een nauwkeurige definitie.

Uit het overzicht blijkt dat aan de activazijde de balansposten 1 t/m 4, 5.6, 6, 7.2, 8 en 9 tot de NFA worden gerekend. Aan de passivazijde behoren de posten 2.5 en 3 t/m 12 tot de NFA. Als men de som van deze verplichtingen (hieronder in oranje) aftrekt van de som van voornoemde activa (hieronder ook in oranje gemarkeerd), krijgt men de netto financiële activa van het Eurosysteem.

Wat is de waarde van de netto financiële activa van het Eurosysteem?

Eind oktober 2019 beliepen de totale netto financiële activa van het Eurosysteem € -186 miljard. Ze nemen al sinds 2014 af. Het negatieve cijfer vloeit vooral voort uit de gestaag gegroeide passivazijde van de balans van het Eurosysteem, die, het werd hierboven al toegelicht, de positieve ontwikkelingen aan de activazijde ruimschoots tenietdoet. Ter vergelijking: de bankbiljetten en reserveverplichtingen zijn sinds 2002 met gemiddeld 6,4% per jaar gestegen.

Ontwikkeling NFA t.o.v. bankbiljetten en reserveverplichtingen (in € mln)

Wat betekent ANFA?

ANFA staat voor ‘Agreement on Net Financial Assets’ (overeenkomst inzake netto financiële activa). Het is een overeenkomst tussen de NCB's van het eurogebied en de ECB, die samen het Eurosysteem vormen. Deze overeenkomst bevat de regels voor het berekenen van de limieten voor de posities die NCB's aanhouden in verband met nationale taken.

Waarom is het noodzakelijk de netto financiële activa te begrenzen?

De ANFA stelt een grens aan de omvang van de netto financiële activa die de NCB's kunnen aanhouden. Dit is noodzakelijk om de Raad van Bestuur van de ECB volledige controle te geven over de omvang van de balans van het Eurosysteem, waardoor het monetair beleid effectief ten uitvoer kan worden gebracht. Vóór de crisis was de meeste effectieve manier om monetair beleid te voeren, ervoor te zorgen dat de banken het Eurosysteem om liquiditeit moesten vragen. Het gebrek aan liquiditeit ten opzichte van het Eurosysteem, ook wel 'liquiditeitstekort' genoemd, vormde de basis voor de tenuitvoerlegging van het monetair beleid. Met de ANFA bleef dit liquiditeitstekort in stand. Toen de financiële crisis uitbrak, werd het noodzakelijk banken te voorzien van meer liquiditeit dan ze feitelijk nodig hadden om te voldoen aan de reserveverplichtingen. In plaats van te opereren met een liquiditeitstekort, werkt het bankwezen nu met een liquiditeitsoverschot. In deze veranderde situatie zorgt de ANFA niet langer voor het in stand houden van het liquiditeitstekort, maar voor het begrenzen van het liquiditeitsoverschot op een niveau dat de Raad van Bestuur met het oog op zijn monetairbeleidskoers passend acht.

Geeft de ANFA de NCB's werkelijk een 'vrijbrief' om naar believen geld te drukken?

Nee, integendeel. De ANFA begrenst de netto financiële activa die een NCB kan aanhouden, om ervoor te zorgen dat veranderingen in de niet met het monetair beleid verbonden financiële activa en verplichtingen het monetair beleid van het Eurosysteem niet doorkruisen.

Waardoor wordt de conform de ANFA vastgelegde bovengrens voor netto financiële activa beïnvloed?

De stijgende totale waarde van de bankbiljetten in omloop en de door banken bij de centrale bank aan te houden minimumreserves zorgen voor een liquiditeitsbehoefte waarin wordt voorzien door de monetairbeleidstransacties van het Eurosysteem en de netto financiële activa van de NCB's. Door vaststelling van de minimumomvang van de monetairbeleidstransacties wordt (als resultante) een bovengrens voor de netto financiële activa van de NCB's bepaald. Als de Raad van Bestuur als doel een liquiditeitsoverschot heeft, dan begrenst de ANFA de netto financiële activa van de NCB's, waardoor het liquiditeitsoverschot een bepaald niveau niet te boven gaat.

Waarom beperkt de ANFA wel de netto maar niet de bruto financiële activa van de NCB's?

Elk actief op de balans van een centrale bank creëert centralebankgeld ofwel liquiditeit. Elke verplichting op de balans onttrekt liquiditeit. Door alle niet met het monetair beleid samenhangende activa en verplichtingen te salderen, krijgt men inzicht in de totale liquiditeit die een centrale bank via haar niet-monetairbeleidstransacties verschaft. Om het monetair beleid op efficiënte wijze uit te voeren, moet een bovengrens worden gesteld aan de liquiditeit die NCB's via hun niet-monetairbeleidstransacties verschaffen. Om de invloed van de NCB-transacties op de liquiditeitspositie te sturen, worden daarom de netto en niet de bruto financiële activa begrensd.

Hoe wordt het maximumbedrag voor de netto financiële activa berekend?

De Raad van Bestuur stelt elk jaar de noodzakelijke parameters voor het monetair beleid vast en bepaalt het passende liquiditeitsniveau voor het Eurosysteem. De Raad stelt tevens de minimumreserveratio vast en bepaalt de omvang van de portefeuilles van rechtstreekse monetairbeleidsaankopen met het oog op de meest effectieve tenuitvoerlegging van het monetair beleid. Daarnaast houdt de Raad van Bestuur rekening met de ontwikkelingen in de omvang van de bankbiljetten in omloop. Het nieuwe maximumbedrag van de geaggregeerde netto financiële activa van het Eurosysteem komt als resultante tot stand.

Hoe wordt het maximumbedrag van de netto financiële activa van het Eurosysteem aan de NCB's toegerekend?

Als de voor het Eurosysteem als geheel geldende bovengrens voor de netto financiële activa is vastgesteld, wordt deze verdeeld overeenkomstig het aandeel van elke nationale centrale bank in het kapitaal van de ECB. Hierbij wordt tevens rekening gehouden met de historische uitgangspositie van de NCB. Deze verdeling vormt de basis voor de omvang van de netto financiële activa die de NCB's het daaropvolgende jaar mogen aanhouden. Als een nationale centrale bank niet van plan is het maximumbedrag aan netto financiële activa te benutten, voorziet de ANFA in de tijdelijke herverdeling van het ongebruikte deel onder de andere NCB's, voor zover die een hogere bovengrens voor hun netto financiële activa wensen. Ook zo'n herverdeling vindt plaats overeenkomstig de aandelen in het kapitaal van de ECB. Met deze herverdeling worden de bovengrenzen voor de netto financiële activa van de NCB's vastgelegd. De netto financiële activa van de NCB's moeten (gemiddeld op jaarbasis) onder hun NFA-bovengrens blijven. De kalibratie wordt jaarlijks uitgevoerd.

Welke invloed hebben ontheffingen (waivers)?

Ontheffingen kunnen van invloed zijn op de verdeling van het maximumbedrag van de netto financiële activa binnen het Eurosysteem. Maar ze zorgen niet voor een verhoging van het maximumbedrag zelf, dat de bovengrens vormt voor de totale door de NCB's van het Eurosysteem aangehouden netto financiële activa.

De ontheffingen bepalen welke minimumaanspraak elke NCB met betrekking tot de netto financiële activa heeft. Met andere woorden: elke NCB heeft op grond van het aandeel van die nationale centrale bank in het kapitaal van de ECB het recht een bepaald deel van het maximale bedrag aan netto financiële activa aan te houden. De ontheffingsregeling bepaalt de minimumaanspraak van de desbetreffende NCB (die hoger kan zijn dan het bedrag dat op basis van het aandeel in het kapitaal van de ECB werd berekend). Als er NCB's zijn die op grond van een ontheffing meer netto financiële activa aanhouden dan op grond van hun aandeel in het kapitaal van de ECB is toegestaan, wordt het bedrag van de netto financiële activa dat de resterende NCB's mogen aanhouden zover verminderd dat het maximumbedrag van de netto financiële activa van het Eurosysteem nooit wordt overschreden.

Er zijn drie soorten ontheffingen:

  1. De historische ontheffing (zoals beschreven in Bijlage III van de ANFA) zorgt ervoor dat de NCB's hun netto financiële activa niet hoeven terug te brengen tot onder een niveau dat op hun historische uitgangspositie is gebaseerd.
  2. De actiefspecifieke ontheffing beschermt bepaalde (in Bijlage IV van de ANFA eng gedefinieerde) aangehouden activa die de NCB vanwege contractuele of andere beperkingen niet gemakkelijk kan verkopen. Een voorbeeld hiervan zijn de goudreserves van een centrale bank in verband met de Central Bank Gold Agreement.
  3. De dynamische ontheffing zorgt ervoor dat de historische ontheffing van kleine NCB's in de loop van de tijd aangepast wordt naar rato van de groei of daling van het maximumbedrag van de netto financiële activa van het Eurosysteem.

Van de drie ontheffingen geldt alleen de grootste.

Wat gebeurt er als een of meerdere NCB's niets beleggen, of minder dan het oorspronkelijk aan hen toegewezen maximumbedrag? Kunnen ze het resterende bedrag doorgeven aan andere NCB's?

Als sommige NCB's van plan zijn netto financiële activa aan te houden waarvan de omvang onder het toegestane bedrag ligt, terwijl andere meer activa willen aanhouden, dan wordt het ongebruikte deel herverdeeld via een in de ANFA vastgelegd centraal mechanisme. Dit wordt dan gedaan in het kader van de jaarlijkse kalibratie van de bovengrenzen voor netto financiële activa. De herverdeling van ongebruikte ruimte is tijdelijk en wordt bij de kalibratie van het daaropvolgende jaar opnieuw berekend. De herverdeling is niet van invloed op het geaggregeerde maximumbedrag van de netto financiële activa die alle NCB's van het eurogebied samen aanhouden. Dit bedrag wordt bepaald door monetairbeleidsbeslissingen van de Raad van Bestuur.

Waarom gebruiken sommige NCB's hun 'quotum' en andere niet?

Dit hangt van institutionele voorkeuren af. In enkele landen gelden er specifieke juridische beperkingen met betrekking tot de niet met het monetair beleid samenhangende beleggingen door NCB's; in andere landen is wettelijk vastgelegd dat NCB's rekening moeten houden met de belangen van hun aandeelhouders zodra hun monetairbeleidstaken zijn uitgevoerd. Bovendien houden sommige NCB's aan de passivazijde van de balans grote deposito’s van cliënten en/of hun regering aan, die van invloed zijn op de door hen niet voor monetairbeleidsdoeleinden aangehouden portefeuilles.

Er is tevens een historische reden: vóór de invoering van de euro in 1999 hield een aantal Europese centrale banken behoorlijk grote externe reserves aan om hun wisselkoers, met name ten opzichte van de Duitse mark, te sturen. Deze situatie is vergelijkbaar met die van de EU-lidstaten die ná 1999 tot het eurogebied toetraden, waarbij de desbetreffende NCB's ook behoorlijk grote externe reserves aanhielden om hun wisselkoers ten opzichte van de euro te sturen voordat ze tot het Eurosysteem toetraden. De verschillende uitgangsposities van de NCB's vormen de verklaring voor de aanzienlijke verschillen in de samenstelling van de balans van de NCB's, die in sommige gevallen een aantal jaren na toetreding van het desbetreffende land tot het eurogebied, voortduren.

Wat gebeurt er als een NCB de bovengrens voor de netto financiële activa overschrijdt?

Als een NCB voortdurend haar bovengrens voor de netto financiële activa zou overschrijden, dan zou dit de tenuitvoerlegging van het monetair beleid kunnen beïnvloeden. Om die reden monitort de ECB jaarlijks of de NCB's de ANFA-bepalingen naleven. Op grond van artikel 14.4 van de statuten van het ESCB en van de ECB kan de Raad van Bestuur indien noodzakelijk het door NCB's uitvoeren van niet-monetairbeleidstransacties verbieden, beperken of begrenzen. Dit kan gebeuren indien dergelijke transacties niet verenigbaar zijn met de doelstellingen en taken van het ESCB, met inbegrip van het monetair beleid van het Eurosysteem. Tot dusverre heeft zich nog nooit een ongerechtvaardigde afwijking van de bovengrenzen voor de netto financiële activa voorgedaan.

Een afwijking is bijvoorbeeld gerechtvaardigd als deze het gevolg is van internationale verplichtingen tegenover het IMF of van een verstrekking van noodliquiditeitssteun (Emergency Liquidity Assistance – ELA) door de NCB aan het eigen bankwezen (ELA is onderdeel van de netto financiële activa zoals bedoeld in de ANFA). Als dit gebeurt, dient de NCB haar netto financiële activa zo spoedig mogelijk te verminderen om weer aan de ANFA te voldoen. De NCB heeft één jaar om dit te doen als de overtreding het gevolg is van trekkingsrechten van het IMF.

Wat gebeurt er als het totale bedrag van de netto financiële activa van alle NCB's onder het berekende maximumbedrag blijft?

Het is over het algemeen geen probleem als de netto financiële activa onder het berekende maximumniveau blijven. Dat is wat er op het ogenblik aan de hand is. De netto financiële activa dalen sinds 2014, terwijl de bankbiljetten in omloop blijven groeien. De door de bankbiljetten in omloop gegenereerde eurogebied-brede liquiditeitsbehoefte is dus groter is dan de liquiditeitsverschaffende werking van de netto financiële activa van het Eurosysteem. Aan de liquiditeitsbehoeften wordt nu tegemoetgekomen door middel van monetairbeleidsinstrumenten. Daarbij gaat het om hetzij reguliere herfinancieringstransacties, hetzij structurele transacties van het Eurosysteem, zoals in het kader van het monetair beleid verrichte rechtstreekse aankopen of structurele transacties met wederinkoop.

Wat gebeurt er als het totale bedrag van de netto financiële activa groter is dan het berekende maximum?

Dit is nog nooit voorgekomen, en het is ook zeer onwaarschijnlijk dat dit ooit zal gebeuren. De ANFA is unaniem door de NCB's en de ECB overeengekomen, en alle partijen hebben toegezegd eraan te voldoen. Daarnaast wordt het risico dat het totale bedrag van de netto financiële activa te groot is, verder teruggedrongen door conservatieve aannames te gebruiken bij het bepalen van de bovengrenzen voor de netto financiële activa. Dit betekent dat zelfs wanneer de netto financiële activa het maximumbedrag zouden overtreffen en daardoor de monetairbeleidstransacties geringer zouden uitvallen dan oorspronkelijk voorzien, de gewenste structurele liquiditeitspositie waarschijnlijk nog steeds zou bestaan. De monetairbeleidstransacties kunnen daardoor in zo'n geval geringer zijn dan voor de effectieve tenuitvoerlegging van het monetair beleid gewenst is. Op korte termijn zou de situatie echter niet acuut zijn en de ECB zou corrigerende maatregelen nemen. Als corrigerende actie nodig is, beschikt de Raad van Bestuur over verschillende instrumenten om ervoor te zorgen dat de monetairbeleidstransacties van voldoende omvang zijn. Wat de omvang van de herfinancieringstransacties betreft, kan de Raad van Bestuur bijvoorbeeld liquiditeitsverkrappende transacties hanteren of de reserveverplichtingen aanscherpen.

Wat gebeurt er als andere factoren, zoals de bankbiljetten in omloop, zich anders dan verwacht ontwikkelen?

De jaarlijkse kalibratie van de ANFA is gebaseerd op conservatieve aannames. De bovengrenzen voor de netto financiële activa bevatten derhalve voldoende buffers voor onvoorziene ontwikkelingen. Bij de kalibratie van de bovengrenzen voor het volgende jaar wordt bijvoorbeeld aangenomen dat de bankbiljetten in omloop op het gemiddelde niveau van het derde kwartaal van het lopende jaar zullen blijven.

Onder welke omstandigheden zouden de netto financiële activa het monetair beleid kunnen belemmeren?

De ANFA is gesloten om te voorkomen dat de netto financiële activa afbreuk doen aan het monetair beleid. Zou het bedrag van de netto financiële activa desalniettemin het totale maximum overschrijden, dan zou dit kunnen betekenen dat de monetairbeleidstransacties te gering worden om het monetair beleid effectief uit te kunnen voeren (zoals hierboven uitgelegd).

Naast het bedrag van de netto financiële activa is ook de samenstelling ervan belangrijk. Als bijvoorbeeld individuele monetairbeleidstransacties en niet-monetairbeleidstransacties elkaar compenseren (bijv. enerzijds de aankoop van een waardepapier en anderzijds de verkoop van hetzelfde waardepapier), dan kan dit tegenstrijdige signalen afgeven omtrent de monetairbeleidsvoornemens van het Eurosysteem, of de effectiviteit van het monetair beleid verminderen. Een ander voorbeeld zijn valutatransacties van centrale banken, die wisselkoersen kunnen beïnvloeden of abusievelijk als wisselkoersinterventies kunnen worden geïnterpreteerd. Om ervoor te zorgen dat deze gebeurtenissen het monetair beleid niet doorkruisen, heeft de ECB maatregelen goedgekeurd ter aanvulling van de ANFA, waaronder het Richtsnoer van de ECB betreffende nationale beheertransacties inzake activa en passiva door centrale banken (herschikking) (ECB/2019/7), en het ECB-besluit betreffende een programma voor de aankoop van door de publieke sector uitgegeven activa op secundaire markten (ECB/2015/10, zoals gewijzigd). Terwijl met genoemd richtsnoer bijvoorbeeld de nettoliquiditeitseffecten van de transacties van NCB's worden gecontroleerd, begrenst genoemd besluit onder meer de omvang van individuele waardepapieren die voor het aankoopprogramma voor door de publieke sector uitgegeven waardepapieren in aanmerking komen, in alle portefeuilles van de centrale banken van het Eurosysteem.

Hoe zorgt u ervoor dat beleggingstransacties de monetairbeleidskoers niet beïnvloeden?

Zoals hiervoor toegelicht, stelt de ANFA een maximum vast voor de niet financiële activa van de NCB's. Dit beperkt tegelijkertijd het liquiditeitseffect van niet met het monetair beleid verbonden transacties van de NCB's. Bovendien treden de NCB's en de ECB bij hun niet-monetairbeleidstransacties op als institutioneel belegger. NCB's laten zich bij aankopen voor niet-monetairbeleidsportefeuilles leiden door soortgelijke criteria als andere institutionele beleggers en nemen hun beslissingen gescheiden van het monetair beleid. Ze moeten zich aan regels houden die in de ANFA en andere relevante richtlijnen zijn neergelegd. De NCB's informeren de ECB regelmatig over (1) hun niet met het monetair beleid verbonden transacties, waarvan sommige de voorafgaande goedkeuring van de ECB behoeven, (2) hun activa en verplichtingen, en (3) hun verwachte en werkelijke netto financiële activa. De ECB kan corrigerende maatregelen nemen als de gerapporteerde niet-monetairbeleidstransacties de monetairbeleidskoers doorkruisen. Ten slotte kan de Raad van Bestuur specifieke maatregelen nemen die bindend zijn voor de NCB's.

Waarom worden de niet met het monetair beleid verbonden activa en verplichtingen van de NCB's 'geheimgehouden'?

De niet met het monetair beleid verbonden activa en verplichtingen van de NCB's worden openbaar gemaakt overeenkomstig nationale en Europese regels. De NCB's besluiten aan de hand van deze regels of ze informatie publiceren over hun niet met het monetair beleid verbonden activa en verplichtingen, waaronder de samenstelling van hun niet-monetairbeleidsportefeuilles. De meeste NCB's publiceren aanvullende gegevens in hun jaarverslag of in andere publicaties en op hun websites, waar ze bijvoorbeeld een uitsplitsing geven van hun aangehouden schuldbewijzen van overheden en niet-overheden. Net als andere beleggers maken de NCB's geen informatie openbaar waaruit hun toekomstige beleggingsgedrag kan worden afgeleid.

Het Eurosysteem heeft geen mandaat om de samenstelling van de niet met het monetair beleid verbonden activa en verplichtingen van NCB's openbaar te maken.

Hoe wordt voorkomen dat de niet-monetairbeleidsportefeuilles worden misbruikt voor verboden monetaire financiering?

De ECB is verantwoordelijk voor het bewaken van het verbod op monetaire financiering door de centrale banken van het ESCB, zoals vermeld in de statuten van het Europees Stelsel van centrale banken en van de ECB. De ANFA gaat daarentegen slechts over de gewenste structurele liquiditeitspositie ten behoeve van de tenuitvoerlegging van het monetair beleid en bepaalt als zodanig de omvang van de netto financiële activa. De ANFA gaat niet in op de samenstelling van de niet met het monetair beleid verbonden activa en verplichtingen, noch op de wijze waarop deze worden verworven.

Om de naleving van het verbod op monetaire financiering te bewaken, zijn de NCB's van het ESCB verplicht de ECB te informeren over hun activa. De ECB controleert dat NCB's geen overheden financieren door de aankoop van schuldpapier van die overheden op de primaire markt. De ECB monitort tevens de aankopen op de secundaire markt. De uitkomsten van deze controles en monitoring worden gepubliceerd in het jaarverslag van de ECB.

Wat gebeurt er bij een overtreding van het verbod op monetaire financiering?

Dit valt niet onder de ANFA, maar onder de artikelen 123 en 124 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (d.w.z. het hoogste Europese recht). De Raad van Bestuur van de ECB heeft regels vastgelegd voor alle beleggingstransacties van de NCB's om ervoor te zorgen dat deze het verbod op monetaire financiering niet overtreden. Aankopen van overheidsschuldpapier op de primaire markt zijn verboden en de NCB's moeten hun transacties op de secundaire markt rapporteren. De ECB controleert de naleving van het verbod op monetaire financiering en vermeldt de uitkomsten van deze controle in haar jaarverslag.

Update: Deze toelichting is op 15 november 2019 bijgewerkt naar aanleiding van de periodieke evaluatie van de ANFA in 2019. De ANFA wordt ten minste elke vijf jaar geëvalueerd.