Wat is AnaCredit?

11 november 2015

AnaCredit is een nieuwe database met gedetailleerde informatie over individuele bankleningen in het eurogebied. De naam staat voor “analytical credit datasets”. De ECB heeft het project in 2011 gelanceerd – samen met de nationale centrale banken van het eurogebied en een aantal nationale centrale banken buiten het eurogebied. AnaCredit zal van nieuwe gegevens en bestaande nationale kredietregisters gebruikmaken, resulterend in een geharmoniseerde database ter ondersteuning van diverse centralebankfuncties, zoals besluitvorming ten aanzien van monetair beleid en macroprudentieel toezicht.

Waarom is AnaCredit noodzakelijk?

Goede beleidsbeslissingen vragen om goede gegevens. Met de financiële crisis is de noodzaak van betere en meer gedetailleerde statistieken toegenomen, en wel om twee redenen.

  1. De crisis heeft aangetoond dat verschillende economische sectoren, alsmede individuele ondernemingen en huishoudens in de verschillende eurolanden, op zeer verschillende wijzen op economische schokken reageerden. De ECB moet zich – voor haar beleidsdoeleinden – bewust zijn van, en inzicht hebben in, deze ontwikkelingen, en moet deze nauwlettend volgen.
  2. De ECB en de nationale centrale banken en autoriteiten van het eurogebied hebben nieuwe taken gekregen ten aanzien van macroprudentieel toezicht. Nieuwe taken vergen nieuwe instrumenten en kennis. In eerste instantie is AnaCredit ontworpen om de noodzakelijke bijkomende informatie voor monetairbeleids- en financiëlestabiliteitstaken te leveren. In een later stadium kunnen additionele behoeften voor het bankentoezicht ook in overweging worden genomen.

AnaCredit zal op geharmoniseerde concepten en definities worden gebaseerd, en op een volledige dekking van (ten minste) alle lidstaten van het eurogebied, wat een betere vergelijkbaarheid waarborgt. AnaCredit zal derhalve het fundament van de statistische informatie voor het Eurosysteem aanzienlijk verbeteren.

Wat heb ik daaraan?

Om goede beslissingen te nemen is het essentieel om een duidelijk overzicht van de situatie te hebben. Daarom hebben centrale banken goede statistieken nodig, zoals die onder meer door AnaCredit zullen worden geleverd. Duidelijke en gedetailleerde informatie zou de besluitvorming ten aanzien van monetair beleid sterk ondersteunen en bijdragen aan handhaving van een gezond en transparant financieel stelsel. Dit zal voor iedereen belangrijke voordelen opleveren: voor beleidsmakers en toezichthouders, maar ook voor banken en, uiteindelijk, burgers.

Wat doet AnaCredit anders?

Voor het eerst zullen we over dergelijke gedetailleerde gegevens voor alle lidstaten van het eurogebied beschikken, en deze gegevens zullen volledig vergelijkbaar zijn, omdat hieraan geharmoniseerde concepten en definities ten grondslag zullen liggen. Dankzij AnaCredit zullen derhalve analyses en vergelijkingen beschikbaar komen die op basis van de huidige beschikbare geaggregeerde gegevens niet mogelijk zijn. Deze analyses spelen een voorname rol ten aanzien van belangrijke beleidsfuncties van centrale banken, zoals de voorbereiding en tenuitvoerlegging van monetair beleid, en macroprudentieel toezicht.

AnaCredit zal bijvoorbeeld gedetailleerde gegevens opleveren over de beschikbaarheid van krediet voor ondernemingen, inclusief kleine en middelgrote ondernemingen, waarvoor we nu slechts over gedeeltelijke informatie beschikken gebaseerd op enkele enquêtes. Verschillen in zowel aanbod als vraag zullen zichtbaar worden voor verschillende economische sectoren of categorieën van ondernemingen (bijvoorbeeld klein versus groot, verwerkende industrie versus dienstverlening), iets wat de huidige geaggregeerde informatie niet toelaat. Betrouwbare informatie over de toegang van kleine en middelgrote ondernemingen tot bankkrediet is zeer belangrijk voor monetairbeleidsbeslissingen aangezien deze ondernemingen de ruggengraat van de Europese economie vormen en de belangrijkste werkgevers zijn, en zij voor hun financiering vrijwel geheel afhankelijk zijn van banken. De door AnaCredit verzamelde gedetailleerde gegevens zullen ook worden gebruikt om de ontwikkeling van de bedrijfsschulden te beoordelen, almede de houdbaarheid van het peil daarvan voor deze specifieke categorie van ondernemingen. Dit speelt een erg belangrijke rol bij het beoordelen van de risico's die aan bepaalde categorieën posities van banken zijn verbonden.

Ook voor de beoordeling van opkomende risico's voor de financiële stabiliteit hebben deskundigen gedetailleerde informatie nodig. Bijvoorbeeld als de banksector in een lidstaat niet goed gediversifieerd is en te zeer blootstaat aan specifieke regio's of bedrijfstakken, dan zou AnaCredit dit aan het licht brengen en een nauwkeurigere analyse mogelijk maken van (sectorale of regionale) kredietrisico's en hun potentiële opbouw tot systeemrisico's in de financiële sector.

Met de geharmoniseerde rapportering via AnaCredit zal het ook mogelijk zijn om de totale kredietpositie van een onderneming ten opzichte van alle banken van het eurogebied te evalueren, inclusief grensoverschrijdende posities. Dit inzicht ontbreekt momenteel, als gevolg van onvolledige of niet geheel vergelijkbare informatie. Bankentoezichthouders zullen in staat zijn om waar te nemen wanneer een bepaalde onderneming bij één of meer banken met vertraging begint af te lossen, de kredietwaardigheid van die onderneming te beoordelen en het mogelijke risico voor de blootgestelde banken te evalueren.

Waarom wil de ECB over zo veel gegevens beschikken?

Via AnaCredit worden alleen de gegevens gevraagd en verzameld die strikt noodzakelijk zijn. De besluitvorming van de Raad van Bestuur van de ECB over de eerste fase van het project vindt momenteel plaats. Voor deze eerste fase worden alleen gegevens gevraagd over leningen aan vennootschappen (en andere rechtspersonen), en alleen voor zover deze leningen meer dan €25.000 bedragen. Het gebruik van een relatief lage drempel is met name relevant ter opheffing van grote lacunes in gegevens bij de analyse van de financiering van kleine en middelgrote ondernemingen in het hele eurogebied.

Komt mijn buurman te weten hoeveel schuld ik bij mijn bank heb?

In het algemeen hoeft de ECB niet de identiteit van individuele huishoudens met leningen te weten en wil ze deze ook niet weten. Als de Raad van Bestuur van de ECB in de toekomst zou overwegen om AnaCredit uit te breiden met leningen aan huishoudens, zoals onroerendgoedleningen, zullen die gegevens in ieder geval worden geanonimiseerd. Als een voorzorgsmaatregel, en om de juistheid van de juridische ontwerptekst in dit opzicht te waarborgen, heeft de ECB tevens de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming geraadpleegd, en diens richtsnoeren zijn volledig in overweging genomen.

Wat gebeurt er als uw systemen worden gehackt?

Centrale banken hebben veel ervaring met het beschermen van de geheimhouding van gegevens. Dat is onderdeel van hun dagelijkse activiteiten. Het Eurosysteem beheert al heel veel gevoelige informatie en beschikt over geschikte systemen. In verscheidene Europese landen wordt momenteel gebruikgemaakt van kredietregisters, en in sommige gevallen bevatten deze veel meer gevoelige informatie dan hier wordt voorzien. Elke voorzorgsmaatregel wordt genomen en zal worden genomen om persoonlijke gegevens te beschermen in overeenstemming met het EU-kader ter bescherming van persoonsgegevens. Dit is geharmoniseerd in Richtlijn 95/46/EG en op soortgelijke wijze vastgelegd in Verordening (EG) nr. 45/2001 van het Europees Parlement en van de Raad.

Hoeveel kost AnaCredit de banken? Legt u de kleine banken niet een te zware last op?

Gezien het gevraagde detailleringsniveau is de ECB zich bewust van de last die ze rapportageplichtigen oplegt, met name in die landen waar de rapportage van gedetailleerde informatie een nieuw concept is. Hiertoe heeft de ECB in 2014 uitgebreid de “kosten en baten” beoordeeld om de rapportagelast tot een minimum te beperken. Hierdoor bevat de AnaCredit-ontwerpverordening alleen die verplichtingen ten aanzien waarvan de beleidsrelevantie of het operationele nut in voldoende hoge mate vaststaat om het opzetten van de gegevens en de reguliere kosten daarvan te rechtvaardigen. Deze kosten/batenprocedure wordt reeds geruime tijd als vast beleid toegepast bij alle nieuwe statistische verplichtingen van de ECB. Over het geheel genomen is het zeker de moeite waard om deze gegevens te verzamelen, aangezien zowel centrale banken als de banken zelf behoefte hebben aan gedetailleerde en tijdige informatie over uitstaande kredieten, en wel ieder voor hun eigen doeleinden.

Bovendien hebben we ons uiterst ingespannen om deze last zo veel mogelijk te beperken, met name voor kleinere instellingen. Om proportionaliteit te waarborgen kan de desbetreffende nationale centrale bank derogatie verlenen aan kleinere instellingen. In een aantal landen kan dit resulteren in enkele honderden banken met een volledige vrijstelling van de rapportageverplichtingen.

Overdrijft u niet met een formulier met meer dan 100 vragen per lening?

Dit moet in perspectief worden geplaatst. Laten we eens kijken naar wat voor soort gegevens wordt gevraagd over individuele leningen. We hebben het over ongeveer 94 gegevenskenmerken en zeven unieke aanduidingen die diverse keren worden gebruikt in de verschillende gevraagde templates. Het klopt dat er een zekere hoeveeldheid gevoelige informatie over ondernemingen (bijvoorbeeld naam, adres, juridische vorm) wordt gevraagd, maar deze is noodzakelijk om de totale schuld van een vennootschap te kunnen bepalen, waarbij deze schuld misschien is ondergebracht bij een groot aantal banken in heel Europa. Daarom moet de informatie verfijnd, nauwkeurig en gedetailleerd zijn.

Waarom heeft er geen openbare raadpleging plaatsgevonden?

Zoals altijd vereist bij het verzamelen van nieuwe statistische gegevens heeft de ECB – in de loop van 2014 – een kosten/batenprocedure uitgevoerd, waarbij de verwachte baten van de nieuwe informatie voor gebruikers zijn afgewogen tegen de hieraan verbonden kosten, inclusief de geschatte kosten voor rapportageplichtigen, d.w.z. de banken. Vertegenwoordigers van de banksector waren direct bij dit proces betrokken, vooral via de respectieve nationale centrale banken. Deze goed verankerde procedure waarborgt dat de rapportageverplichtingen vanuit kostenoogpunt zo doelmatig mogelijk worden gedefinieerd. Bovendien was de sector bij vele gelegenheden en uitgebreid schriftelijk op de hoogte gebracht. Mocht de Raad van Bestuur van de ECB in de toekomst een uitbreiding van de reikwijdte van de AnaCredit-database overwegen, dan zal ze ook nadenken over het aangewezen proces om de diverse belanghebbenden te betrekken. Hieronder valt ook de mogelijkheid van een openbare raadpleging ten aanzien van vereisten betreffende gegevens die speciaal voor het bankentoezicht worden verzameld.