Ċirkolazzjoni tal-karti tal-flus

Denominazzjonijiet

Il-karti tal-flus f'butek

Mis-seba’ denominazzjonijiet tal-karti tal-euro, l-aktar li jintużaw għall-ħlasijiet ta’ kuljum huma l-karti ta' valur żgħir u medju. Dawn normalment jinħarġu permezz tal-kaxxiera awtomatiċi (ATMs). Meta jużaw denominazzjonijiet kbar (€200, €500) in-nies jistgħu jżommu somom kbar fi flus kontanti. Iservu l-aktar bħala maħżen ta' valur iżda jintużaw ukoll biex jinxtraw oġġetti għaljin.

Sa tmiem l-2013 kien hemm madwar 7 biljun karta tal-€50 fiċ-ċirkolazzjoni. Il-karta ta’ €50 kellha sehem ta’ kważi 42% mill-karti tal-flus kollha fiċ-ċirkolazzjoni u aktar minn terz tal-valur totali. Il-karti tal-€500, b’valur globali ta’ €290 biljun fiċ-ċirkolazzjoni, ilaħħqu 30% tal-valur totali tal-karti tal-flus fiċ-ċirkolazzjoni.

Tagħrif bl-Ingliż dwar iċ-ċifri taċ-ċirkolazzjoni tas-seba' denominazzjonijiet tal-karti tal-flus jinsab fit-taqsima tal-istatistika.

Barra ż-żona tal-euro

Ċaqliq tal-karti tal-euro

Il-karti tal-euro ma jintużawx biss minn dawk li joqogħdu fiż-żona tal-euro. L-euro huwa munita internazzjonali u għalhekk xi karti tal-euro jispiċċaw barra ż-żona tal-euro u jibqgħu hemm.

Huwa kkalkulat li, f’termini ta’ valur, bejn 20% u 25% tal-karti tal-euro fiċ-ċirkolazzjoni jinsabu għand persuni li joqogħdu barra ż-żona tal-euro, l-aktar f'reġjuni ġirien taż-żona tal-euro. Id-domanda għall-karti tal-euro barra ż-żona żdiedet f’daqqa meta kiber it-taqlib finanzjarju f’Ottubru 2008. Id-domanda żdiedet b’mod evidenti fil-pajjiżi tal-Ewropa tal-lvant li mhumiex fl-Unjoni Ewropea, fejn kien hemm deprezzament tal-muniti nazzjonali mal-euro. Dawn il-karti tal-euro għadhom fiċ-ċirkolazzjoni u jinsabu f’idejn residenti barra ż-żona tal-euro.

Ċiklu tal-flus kontanti

Fluss tal-flus

Il-karti tal-flus isegwu mogħdija partikolari fl-ekonomija. Il-banek kummerċjali jordnawhom mingħand il-banek ċentrali u mbagħad joħorġuhom permezz tal-kaxxiera awtomatiċi (ATMs). In-nies jonfquhom fil-ħwienet, fis-swieq u f’postijiet oħra u l-karti tal-flus imbagħad jiġu depożitati mill-bejjiegħa u persuni oħra fil-banek tagħhom. Il-banek imbagħad jibagħtuhom lura lill-bank ċentrali rispettiv tagħhom, li jiċċekkjahom għall-awtentiċità u jara jekk ikunux tajbin għaċ-ċirkolazzjoni.

L-organizzazzjoni tal-katina tal-provvista tal-flus kontanti tvarja minn pajjiż għall-ieħor u tiddependi

  • mill-istruttura tal-bank ċentrali lokali, inkluż in-netwerk tal-fergħat tiegħu
  • mill-banek kummerċjali u n-netwerks tal-fergħat tagħhom
  • mis-sistema legali
  • mid-drawwiet tal-pubbliku dwar il-ħlasijiet
  • mill-infrastruttura tal-kumpaniji li jġorru l-flus li joperaw fis-suq
  • mill-ġeografija, l-istorja u t-tradizzjonijiet tal-pajjiż.

Għal dawn ir-raġunijiet ma jistax ikun hemm mudell wieħed li jgħodd għal kulħadd biex jiġu organizzati ċ-ċikli nazzjonali tal-flus kontanti fiż-żona tal-euro.

Minkejja dawn id-differenzi l-Eurosistema tibqa' tisħaq fuq aktar konverġenza fis-servizzi tal-flus kontanti offruti mill-banek ċentrali taż-żona tal-euro. Qegħdin jiġu kkonsultati l-partijiet interessati kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll f’dak Ewropew. Jekk ikun hemm aktar armonizzazzjoni u integrazzjoni, il-partijiet interessati jkunu jistgħu jiksbu aktar benefiċċji mill-munita unika.

Għażla u qerda

Tajba jew mhix tajba?

Il-karti tal-flus iridu jkunu ġenwini u ta’ kwalità tajba ħafna biex in-nies ikollhom fiduċja fihom. Għalhekk il-banek ċentrali taż-żona tal-euro jiċċekkjaw il-karti tal-flus biex jiżguraw li jkunu awtentiċi u li ma jkunux mgħarrqin jew maħmuġin wisq qabel ma joħorġuhom.

Il-banek ċentrali nazzjonali għandhom magni awtomatiċi li jipproċessaw il-karti tal-flus u jiċċekkjawhom malli jaslu għandhom. Dawn il-magni jagħżlu l-karti biex jinżammu standards għoljin ta’ kwalità. Fl-2013 il-banek ċentrali nazzjonali kklassifikaw madwar 6 biljun karta tal-flus bħala mhux tajbin għaċ-ċirkolazzjoni u biddluhom. Il-karti tal-flus maħmuġin jew mgħarrqin jinqerdu.