Κυκλοφορία τραπεζογραμματίων ευρώ

Ονομαστικές αξίες

Τα τραπεζογραμμάτια στο πορτοφόλι σας

Τα τραπεζογραμάτια ευρώ διατίθενται σε επτά ονομαστικές αξίες. Μεταξύ αυτών, για τις καθημερινές πληρωμές χρησιμοποιούνται περισσότερο τα τραπεζογραμμάτια χαμηλής και μεσαίας αξίας. Συνήθως οι άνθρωποι τα προμηθεύονται από μηχανήματα διάθεσης τραπεζογραμματίων. Οι υψηλές ονομαστικές αξίες (200 και 500 ευρώ) δίνουν τη δυνατότητα στους ανθρώπους να έχουν στην κατοχή τους μεγάλα ποσά σε μετρητά. Λειτουργούν κυρίως ως μέσο αποθησαυρισμού, αλλά χρησιμοποιούνται και για την αγορά αντικειμένων μεγάλης αξίας.

Στο τέλος του 2013 υπήρχαν σε κυκλοφορία 7 δισεκ. τραπεζογραμμάτια των 50 ευρώ. Τα τραπεζογραμμάτια των 50 ευρώ αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 42% του συνόλου των τραπεζογραμματίων σε κυκλοφορία και πάνω από το 1/3 της συνολικής αξίας των τραπεζογραμματίων σε κυκλοφορία. Τα τραπεζογραμμάτια των 500 ευρώ σε κυκλοφορία, αξίας 290 δισεκ. ευρώ, αντιπροσωπεύουν περί το 30% της συνολικής αξίας των τραπεζογραμματίων σε κυκλοφορία.

Πληροφορίες για την κυκλοφορία των τραπεζογραμματίων ευρώ ανά ονομαστική αξία παρέχονται στην ενότητα "Statistics" (διαθέσιμη μόνο στα αγγλικά).

Εκτός ζώνης ευρώ

Τα τραπεζογραμμάτια ευρώ ανά τον κόσμο

Τα τραπεζογραμμάτια ευρώ δεν χρησιμοποιούνται αποκλειστικά από όσους ζουν στη ζώνη του ευρώ. Το ευρώ είναι διεθνές νόμισμα. Αυτό σημαίνει ότι κάποια τραπεζογραμμάτια ευρώ καταλήγουν και συνεχίζουν να κυκλοφορούν σε χώρες εκτός της ζώνης του ευρώ.

Εκτιμάται ότι 20% έως 25% της αξίας των τραπεζογραμματίων ευρώ σε κυκλοφορία βρίσκεται στην κατοχή ανθρώπων εκτός ζώνης ευρώ, και κυρίως στις γειτονικές περιοχές της ζώνης του ευρώ. Η ζήτηση τραπεζογραμματίων ευρώ στο εξωτερικό σημείωσε απότομη άνοδο τον Οκτώβριο του 2008, όταν κλιμακώθηκε η χρηματοπιστωτική αναταραχή. Η ζήτηση αυξήθηκε αισθητά στις χώρες της ανατολικής Ευρώπης που δεν είναι μέλη της ΕΕ, όπου τα εθνικά νομίσματα υποτιμήθηκαν έναντι του ευρώ. Αυτά τα τραπεζογραμμάτια ευρώ παραμένουν σε κυκλοφορία, γεγονός που υποδηλώνει ότι διακρατούνται από μη κατοίκους της ζώνης του ευρώ.

Ο κύκλος των μετρητών

Η ροή του χρήματος

Τα τραπεζογραμμάτια ακολουθούν συγκεκριμένη διαδρομή στην οικονομία. Οι εμπορικές τράπεζες εφοδιάζονται με τραπεζογραμμάτια από τις κεντρικές τράπεζες και στη συνέχεια τα προμηθεύουν στο κοινό μέσω μηχανημάτων διάθεσης τραπεζογραμματίων. Οι άνθρωποι τα ξοδεύουν σε καταστήματα, αγορές και άλλα μέρη, και στη συνέχεια οι έμποροι και οι λοιποί αποδέκτες τα καταθέτουν στις τράπεζές τους. Οι τράπεζες με τη σειρά τους τα επιστρέφουν στην κεντρική τράπεζα της χώρας τους, η οποία ελέγχει τη γνησιότητα και την καταλληλότητά τους για κυκλοφορία.

Η οργάνωση της αλυσίδας εφοδιασμού με μετρητά διαφέρει από χώρα σε χώρα και εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από:

  • τη διάρθρωση της κεντρικής τράπεζας, συμπεριλαμβανομένου του δικτύου υποκαταστημάτων της,
  • τις τράπεζες και τα δικά τους δίκτυα καταστημάτων,
  • το νομικό καθεστώς,
  • τις συναλλακτικές συνήθειες του κοινού,
  • την υποδομή των εταιρειών χρηματαποστολών που δραστηριοποιούνται στις διάφορες αγορές,
  • τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά, την ιστορία και τις παραδόσεις κάθε χώρας.

Για τους παραπάνω λόγους, δεν είναι εφικτό να εφαρμοστεί ένα ενιαίο πρότυπο για την οργάνωση του κύκλου μετρητών στις επιμέρους χώρες της ζώνης του ευρώ.

Παρά τις διαφορές αυτές, το Ευρωσύστημα εξακολουθεί να επιδιώκει μεγαλύτερη σύγκλιση των υπηρεσιών ταμειακών συναλλαγών που παρέχουν οι κεντρικές τράπεζες της ζώνης του ευρώ. Γίνονται διαβουλεύσεις με εμπλεκόμενους φορείς τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η αυξημένη εναρμόνιση και ενοποίηση θα επιτρέψει στους εμπλεκόμενους φορείς να αποκομίσουν μεγαλύτερα οφέλη από το ενιαίο νόμισμα.

Διαλογή και καταστροφή

Γνήσιο ή πλαστό;

Τα τραπεζογραμμάτια πρέπει να είναι γνήσια και υψηλής ποιότητας προκειμένου να εμπνέουν εμπιστοσύνη. Γι' αυτό, οι κεντρικές τράπεζες της ζώνης του ευρώ, πριν να θέσουν τα τραπεζογραμμάτια εκ νέου στη διάθεση του κοινού, τα ελέγχουν διεξοδικά προκειμένου να διασφαλίσουν ότι είναι γνήσια και ότι δεν είναι υπερβολικά φθαρμένα ή λερωμένα.

Οι εθνικές κεντρικές τράπεζες (ΕθνΚΤ) διαθέτουν πλήρως αυτοματοποιημένα μηχανήματα επεξεργασίας τα οποία ελέγχουν τα τραπεζογραμμάτια που λαμβάνουν. Τα εν λόγω μηχανήματα πραγματοποιούν διαλογή των τραπεζογραμματίων ώστε να τηρούνται υψηλά πρότυπα ποιότητας. Το 2013 οι ΕθνΚΤ χαρακτήρισαν ακατάλληλα για κυκλοφορία περί τα 6 δισεκ. τραπεζογραμμάτια και τα αντικατέστησαν. Τα λερωμένα ή φθαρμένα τραπεζογραμμάτια καταστρέφονται.